گفتار اندر سماع اهل دل و تقریر حق و باطل آن

گفتار اندر سماع اهل دل و تقریر حق و باطل آن از باب سوم کتاب بوستان است ، سعدی در این حکایت به نصیحت خواننده پرداخته است.

اگر مرد عشقی کم خویش گیر/و گر نه ره عافیت پیش گیر

مترس از محبت که خاکت کند/که باقی شوی گر هلاکت کند

نروید نبات از حبوب درست/مگر حال بر وی بگردد نخست

تو را با حق آن آشنایی دهد/که از دست خویشت رهایی دهد

که تا با خودی در خودت راه نیست/وز این نکته جز بی خود آگاه نیست

نه مطرب که آواز پای ستور/سماع است اگر عشق داری و شور

مگس پیش شوریده دل پر نزد/که او چون مگس دست بر سر نزد

نه بم داند آشفته سامان نه زیر/به آواز مرغی بنالد فقیر

سراینده خود می‌نگردد خموش/ولیکن نه هر وقت باز است گوش

چو شوریدگان می پرستی کنند/به آواز دولاب مستی کنند

به چرخ اندر آیند دولاب وار/چو دولاب بر خود بگریند زار

به تسلیم سر در گریبان برند/چو طاقت نماند گریبان درند

مکن عیب درویش مدهوش مست/که غرق است از آن می‌زند پا و دست

نگویم سماع ای برادر که چیست/مگر مستمع را بدانم که کیست

گر از برج معنی پرد طیر او/فرشته فرو ماند از سیر او

وگر مرد لهو است و بازی و لاغ/قوی تر شود دیوش اندر دماغ

چو مرد سماع است شهوت پرست/به آواز خوش خفته خیزد، نه مست

پریشان شود گل به باد سحر/نه هیزم که نشکافدش جز تبر

جهان پر سماع است و مستی و شور/ولیکن چه بیند در آیینه کور؟

نبینی شتر بر نوای عرب/که چونش به رقص اندر آرد طرب؟

شتر را چو شور طرب در سر است/اگر آدمی را نباشد خر است