داریوش دوم، یکی از شاهان سلسله هخامنشی، در دوره ای حساس از تاریخ ایران باستان به قدرت رسید. دوران حکومت او، از ۴۲۳ تا ۴۰۴ پیش از میلاد، با کشمکش های درباری، شورش های داخلی و مداخلات حساب شده در یونان همراه بود. او که با نام های داریوش نوتوس (به معنای حرام زاده) و اوخوس نیز شناخته می شود، یکی از چهره های کلیدی در حفظ و اداره شاهنشاهی پهناور هخامنشی در میانه سده پنجم پیش از میلاد است.
داریوش دوم که بود و چگونه به پادشاهی رسید؟
نام واقعی و القاب داریوش دوم
نام اصلی داریوش دوم پیش از رسیدن به تخت پادشاهی، اوخوس (Ochus) بود که در منابع کلاسیک یونانی از او با همین نام یاد شده است. پس از آنکه توانست بر رقیبان خود چیره شود و اریکه قدرت را از آن خود کند، نام سلطنتی داریوش را برای خود برگزید. این نام گذاری، ادعای مشروعیت او را در ادامه راه شاهان بزرگ هخامنشی، به ویژه داریوش بزرگ، نشان می داد.
او در تاریخ با لقب یونانی نوتوس (Nothus) به معنای حرام زاده نیز شناخته می شود. این لقب به دلیل آن است که او فرزند شاه از یک همسر یا کنیز بابلی به نام کوسمارتیدنه بود، نه از ملکه رسمی. هرچند این برچسب در یونان به کار می رفت، اما در سنت اداری و کاخی ایران، او را با نام سلطنتی داریوش می شناختند. همچنین، نام داریوش دوم در متون بابلی و اسناد اداری به اشکال گوناگون ضبط شده است.
داریوش دوم فرزند که بود و مادرش چه کسی بود؟
داریوش دوم پسر اردشیر یکم، از پادشاهان پیشین هخامنشی، بود. مادر او، برخلاف برخی گزارش ها که او را داماسپیا (که در منابع نام ملکه هخامنشی است) معرفی می کنند، در حقیقت یک زن بابلی به نام کوسمارتیدنه (Cosmartidene) بوده است. این نکته از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا نشان می دهد که داریوش دوم، برخلاف مدعیان دیگر تاج و تخت که از مادری اصیل و پارسی بودند، از تبار پارسی-بابلی بود. همین موضوع بعدها به دستاویزی برای رقبای او تبدیل شد و لقب حرام زاده را برای وی به ارمغان آورد.
داریوش دوم چندمین پادشاه هخامنشی بود و چند سال حکومت کرد؟
داریوش دوم نهمین پادشاه از دودمان هخامنشی به شمار می رود که از سال ۴۲۳ تا ۴۰۴ پیش از میلاد بر ایران فرمان راند. دوران حکومت او، که ۱۹ سال به طول انجامید، نقطه عطفی در سیاست خارجی و داخلی شاهنشاهی بود. او پس از یک سلسله آشفتگی های کوتاه در تاج و تخت، توانست قدرت را تثبیت کند و با استفاده از دیپلماسی و نیروی نظامی، امپراتوری را تا پایان عمر خود حفظ نماید.
اگر به زندگینامه پادشاهان هخامنشی علاقه دارید مقاله کمبوجیه که بود را مطالعه کنید.
همسر و فرزندان داریوش دوم
همسر داریوش دوم که بود؟
همسر داریوش دوم، پریساتیس (Parysatis) نام داشت که یکی از تأثیرگذارترین و در عین حال بحث برانگیزترین زنان تاریخ هخامنشی است. او نه تنها همسر، بلکه خواهر ناتنی داریوش دوم بود؛ چراکه پریساتیس نیز دختر اردشیر یکم از یک زن بابلی به نام آندیا بود. این پیوند محارم، هرچند در خاندان سلطنتی رایج بود، اما به پریساتیس جایگاهی ویژه در دربار بخشید. او شخصیتی بس نیرومند، جاه طلب و حیله گر داشت و به عنوان ملکه مادر و مشاور اصلی داریوش، نقش تعیین کننده ای در اداره امور ایفا می کرد.
پسران داریوش دوم
پریساتیس و داریوش دوم دارای ۱۳ پسر بودند که تنها چهار تن از آنان به سن بلوغ رسیدند. از میان این پسران، دو چهره مشهور بیش از همه در تاریخ ماندگار شدند:
- اردشیر دوم (Arsicas / Artaxerxes II): پسر بزرگ و جانشین قانونی داریوش دوم. او در نهایت با نام اردشیر دوم بر تخت نشست.
- کوروش کوچک (Cyrus the Younger): پسر کوچکتر که مورد علاقه شدید مادرش، پریساتیس، بود. این حمایت مادرانه، او را به مدعی جدی پادشاهی تبدیل کرد.
رقابت و اختلافات خانوادگی در دربار داریوش دوم
محبوبیت کوروش کوچک نزد پریساتیس، بذر یک رقابت مرگبار را در دل دربار کاشت. پریساتیس تمام تلاش خود را به کار بست تا کوروش را بر تخت بنشاند و استدلال می کرد که او در زمان پادشاهی به دنیا آمده، در حالی که اردشیر در زمان بندگی پدرش متولد شده است. این رقابت نه تنها بر روابط خانوادگی سایه افکند، بلکه آینده کل امپراتوری را تحت تأثیر قرار داد و پس از مرگ داریوش به جنگی داخلی انجامید.
حکومت و اقدامات داریوش دوم
مهم ترین اقدامات سیاسی و اداری داریوش دوم
دوران داریوش دوم با شورش های متعددی در نقاط مختلف امپراتوری همراه بود. او به عنوان یک پادشاه عمل گرا، مجبور به سرکوب شورش هایی در هیرکانیا، ماد، سارد (به رهبری پیسوتنس) و احتمالاً مصر شد. توانایی او در حفظ یکپارچگی امپراتوری علی رغم این آشفتگی ها، نشان دهنده کارآمدی سیستم اداری هخامنشی و وفاداری ساتراپ های قدرتمندی مانند تیسافرن و فرنابازوس بود.
- مدیریت شورش ها: داریوش با استفاده از ترکیبی از نیروی نظامی و حیله گری سیاسی، شورش ها را مهار کرد. برای مثال، شورش سارد را با اعزام تیسافرن که دشمن پیسوتنس بود، سرکوب نمود.
- ثبات اقتصادی: هرچند اطلاعات زیادی درباره اصلاحات اقتصادی او در دست نیست، اما تداوم ضرب سکه و دریافت باج ها نشان از ثبات نسبی اقتصادی در دوره او دارد.
نقش داریوش دوم در جنگ های پلوپونزی یونان
مهم ترین و تأثیرگذارترین اقدام داریوش دوم، مداخله هوشمندانه او در جنگ پلوپونزی (۴۰۴-۴۳۱ پیش از میلاد) بین آتن و اسپارت بود. پس از شکست آتن در سیسیل (۴۱۳ ق.م)، داریوش تصمیم گرفت تا شهرهای یونانی آسیای صغیر را که از ۴۴۸ ق.م تحت نفوذ آتن بودند، بازپس گیرد.
سیاست او در ابتدا بر اساس حفظ توازن قدرت بود؛ یعنی هم زمان از هر دو طرف جنگ حمایت می کرد تا آنها را تضعیف نماید. اما در سال ۴۰۷ ق.م، داریوش راهبرد خود را تغییر داد و تصمیم گرفت تمام توان خود را پشت اسپارت قرار دهد. به همین منظور، پسرش کوروش کوچک را به عنوان فرمانده کل نیروهای آسیای صغیر منصوب کرد و بودجه هنگفتی برای بازسازی ناوگان اسپارتی در اختیار او نهاد. این حمایت سرنوشت ساز، به شکست قاطع آتن در نبرد آیگوس پوتاموی (۴۰۵ ق.م) انجامید و عملاً به برتری اسپارت در یونان خاتمه داد. این اقدام، نشان دهنده درک عمیق داریوش از ژئوپلیتیک و استفاده از یونانیان به عنوان مهره هایی در شطرنج قدرت امپراتوری بود.
سکه و دارایی های ضرب شده در زمان داریوش دوم
اطلاعات دقیقی درباره ضرب سکه ویژه در زمان داریوش دوم در منابع موجود نیست، اما می دانیم که او به عنوان یک پادشاه هخامنشی، ضرابخانه های فعالی در ساتراپی ها داشته است. سکه های معروف داریک (سکه طلای هخامنشی) که از زمان داریوش بزرگ رایج شده بود، همچنان به عنوان واحد پول اصلی در سراسر امپراتوری استفاده می شد و از ثبات تجاری و مالی دوره او حکایت دارد. نقش او در تأمین مالی اسپارت نیز نشان دهنده دسترسی او به خزانه ای پر از فلزات گرانبها بود.
علت مرگ و جانشین داریوش دوم
داریوش دوم چگونه مرد؟
داریوش دوم در سال ۴۰۴ پیش از میلاد در شهر بابل درگذشت. منابع تاریخی بر این نکته اتفاق نظر دارند که مرگ او بر اثر یک بیماری رخ داده است، هرچند جزئیات دقیق آن در هاله ای از ابهام باقی مانده است. مرگ او درست پس از پیروزی بزرگ اسپارت رخ داد و بسیاری از شاهدان آن زمان، از جمله کوروش کوچک را غافلگیر کرد.
بعد از داریوش دوم کی پادشاه شد؟
پس از مرگ داریوش دوم، بر اساس سنت و قانون جانشینی هخامنشی، پسر ارشد او، آرساکس (Arsicas) به نام اردشیر دوم بر تخت پادشاهی نشست. با وجود تلاش های مادرش پریساتیس برای تغییر نظر شاه در بستر مرگ، داریوش در انتخاب وارث قانونی خود تردید نکرد و حکومت را به پسر بزرگ خود سپرد.
شورش کوروش کوچک پس از مرگ داریوش دوم
با مرگ داریوش دوم، رقابت دیرینه بین دو برادر به اوج خود رسید. کوروش کوچک که با حمایت مادرش و تجربه نظامی از آسیای صغیر به دربار بازگشته بود، نتوانست شکست در جانشینی را بپذیرد. او که ابتدا به اتهام توطئه علیه اردشیر دستگیر شد، با وساطت پریساتیس آزاد و به ساتراپی خود بازگشت. اما کوروش دست از ادعاهای خود برنداشت و با جمع آوری سپاهی عظیم متشکل از مزدوران یونانی (که در کتاب آناباسیس گزنفون ثبت شده)، علیه برادر خود به جنگ برخاست. این شورش اگرچه در نبرد کوناکسا (۴۰۱ ق.م) با مرگ کوروش شکست خورد، اما ضربه ای مهلک بر پیکره امپراتوری وارد آورد و نشان دهنده ادامه بحران جانشینی در خاندان هخامنشی بود.
آرامگاه داریوش دوم کجاست؟
موقعیت جغرافیایی مقبره داریوش دوم
آرامگاه داریوش دوم در محوطه باستانی نقش رستم، در نزدیکی تخت جمشید (پرسپولیس)، قرار دارد. این مکان یکی از مهم ترین گورستان های شاهنشاهی هخامنشی است و مقبره چهار تن از شاهان بزرگ این سلسله در دل کوه آن جای گرفته است. داریوش دوم در کنار داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر یکم در این آرامگاه تاریخی آرمیده است.
ویژگی های معماری و کتیبه های آرامگاه داریوش دوم
مقبره داریوش دوم، مانند دیگر آرامگاه های هخامنشی در نقش رستم، به شکل یک صلیب پارسی بر روی صخره کوه تراشیده شده است. این آرامگاه شامل دو بخش اصلی است:
- بخش بالایی (نقش برجسته): در بالای مقبره، نقش برجسته ای حکاکی شده است که پادشاه را در حالتی ایستاده در برابر آتشدان و با کمانی در دست نشان می دهد. همچنین، تصویر ایزد اهورامزدا بر فراز سر شاه و پادشاه در حالی که دستان خود را برای نیایش به سوی خداوند بلند کرده، به چشم می خورد. این صحنه، نماد بارز مشروعیت الهی پادشاه هخامنشی است.
- بخش پایینی (محفظه آرامگاه): در مرکز صلیب، ورودی به اتاقکی کوچک قرار دارد که محل دفن پادشاه بوده است. در اطراف ورودی، ستون ها و تزئیناتی شبیه به کاخ پرسپولیس دیده می شود که نشان دهنده عظمت معماری هخامنشی است. متأسفانه، این مقبره ها مانند دیگر آرامگاه های شاهنشاهی پس از حمله اسکندر مقدونی غارت شدند.
سوال های رایج درباره داریوش دوم
داریوش دوم هخامنشی که بود و چه کرد؟
داریوش دوم (اوخوس) نهمین پادشاه هخامنشی بود که از ۴۲۳ تا ۴۰۴ ق.م سلطنت کرد. او پسر اردشیر یکم بود و پس از یک دوره کشمکش داخلی به قدرت رسید. مهم ترین اقدام او، مداخله مؤثر در جنگ پلوپونزی یونان و حمایت مالی از اسپارت علیه آتن بود که موجب تضعیف نهایی آتن شد.
نام همسر داریوش دوم چیست؟
همسر داریوش دوم، پریساتیس نام داشت. او خواهر ناتنی داریوش و دختر اردشیر یکم از یک زن بابلی بود. پریساتیس یکی از قدرتمندترین زنان دربار هخامنشی بود که نفوذ زیادی در امور سیاسی و جانشینی داشت.
جانشین داریوش دوم چه کسی بود؟
جانشین داریوش دوم، پسر بزرگ او اردشیر دوم (با نام اصلی آرساکس) بود. این در حالی بود که پسر کوچکتر، کوروش، با حمایت مادرش پریساتیس، ادعای سلطنت داشت و بعداً شورشی نافرجام علیه برادر خود برپا کرد.
آرامگاه داریوش دوم در کجا قرار دارد؟
آرامگاه داریوش دوم در محوطه باستانی نقش رستم در نزدیکی تخت جمشید قرار دارد. این مقبره در دل کوه به شکل صلیب پارسی تراشیده شده و در کنار مقبره داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر یکم واقع شده است.
تفاوت داریوش اول، داریوش دوم و داریوش سوم چیست؟
این سه شاه، سه پادشاه مهم از دودمان هخامنشی هستند که تفاوت های زیادی با یکدیگر دارند:
- داریوش یکم (داریوش بزرگ): بنیانگذار شکوه هخامنشی، سازمان دهنده امپراتوری و فاتح یونان (۵۲۲-۴۸۶ ق.م).
- داریوش دوم (اوخوس): پادشاهی که در اواخر سده پنجم حکومت کرد، بیشتر به خاطر مداخله در جنگ های داخلی یونان و شورش های داخلی شناخته می شود (۴۲۳-۴۰۴ ق.م).
- داریوش سوم (کدومانوس): آخرین شاه هخامنشی که در زمان اسکندر مقدونی حکومت می کرد و پس از شکست از او، امپراتوری فروپاشید (۳۳۶-۳۳۰ ق.م).
ارسال دیدگاه