زندگینامه کمبوجیه دوم دومین پادشاه هخامنشی

چکیده زندگینامه کمبوجیه دوم

• نام: کمبوجیه دوم
• پس از: کوروش بزرگ
• دودمان: هخامنشیان
• پدر: کوروش بزرگ
• مادر: کاساندان
• دوران: ۵۳۰ تا ۵۲۲ پیش از میلاد
• تاجگذاری: سال ۵۳۰ پیش از میلاد
• مهم‌ترین اتفاق دوران فرمانروایی : فتح مصر
• مرگ: ژوئیهٔ ۵۲۲ پیش از میلاد

کمبوجیه دوم که بود؟

کمبوجیه دوم (به انگلیسی: Cambyses II / Cambyses) دومین شاهنشاه از دودمان هخامنشی بود که از سال ۵۳۰ تا ۵۲۲ پیش از میلاد حکومت کرد. او بزرگ ترین پسر کوروش بزرگ و جانشین او بود و مهم ترین دستاوردش فتح مصر و گسترش مرزهای امپراتوری پهناور پارس تا شمال آفریقا به شمار می رود.

نام او در زبان پارسی باستان به صورت کَبوجیه (Kabūjiya) ثبت شده و ریشه آن همچنان مورد بحث است؛ برخی آن را برگرفته از زبان ایلامی و برخی مرتبط با قوم کامبوجا در شمال غربی هند می دانند. دوران حکومت او اگرچه کوتاه تر از پدرش بود، اما نقطه عطفی در تاریخ ایران باستان محسوب می شود؛ چراکه برای نخستین بار، امپراتوری پارس فراتر از مرزهای آسیا قدم نهاد و بر تخت فرعون های مصر تکیه زد. با این حال، بسیاری از روایت های تاریخی درباره او به دلیل گزارش های متضاد و گاه مغرضانه، همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد.

کمبوجیه دوم پسر کی بود؟

کمبوجیه دوم، فرزند ارشد کوروش کبیر، بنیان گذار امپراتوری هخامنشی، و کاساندان، شاهزاده ای هخامنشی بود. او همچنین برادری به نام بردیا (اسمردیس) و سه خواهر به نام های آتوسا، آرتیستون و روکسانا داشت.

کمبوجیه دوم دومین پادشاه هخامنشیان بود؟

بله، کمبوجیه دوم با عنوان شاهنشاهان دومین پادشاه هخامنشی به شمار می رود. او پس از مرگ پدرش کوروش بزرگ در سال ۵۳۰ پیش از میلاد، بدون هیچ مخالفتی به سلطنت رسید. در واقع، کوروش پیش از آخرین لشکرکشی خود، کمبوجیه را به عنوان شاه بابل و جانشین خود منصوب کرده بود.

زندگینامه کمبوجیه دوم

تولد/زادروز کمبوجیه دوم

تاریخ دقیق تولد کمبوجیه دوم در منابع تاریخی مشخص نشده و محل اختلاف است. برخی منابع تولد او را حدود سال ۵۵۸ پیش از میلاد تخمین زده اند، اما این تاریخ قطعی نیست.

کمبوجیه دوم چند سال حکومت کرد؟

کمبوجیه دوم از سال ۵۳۰ تا ژوئیه ۵۲۲ پیش از میلاد، به مدت حدود ۸ سال، بر امپراتوری هخامنشی حکومت کرد. در واقع، او در سال ۵۳۰ پیش از میلاد به عنوان شاه بابل و هم رگباب پدرش منصوب شد و پس از مرگ کوروش، به عنوان شاهنشاه تمام امپراتوری به سلطنت رسید.

قلمرو کمبوجیه دوم

قلمرو کمبوجیه دوم در اوج قدرت، از کرانه های شرقی لیبی (سیرنایکا) تا هندوکش و از رود سیردریا تا خلیج فارس را شامل می شد. او با فتح مصر در سال ۵۲۵ پیش از میلاد، بخش شمال شرقی آفریقا را به امپراتوری خود ضمیمه کرد و کنترل مسیرهای تجاری بخور از آفریقا و دریای سرخ را در دست گرفت.

اقدامات و فتوحات کمبوجیه دوم

حمله کمبوجیه دوم به مصر و فتح مصر

فتح مصر که توسط پدرش کوروش بزرگ برنامه ریزی شده بود، بزرگ ترین دستاورد کمبوجیه دوم محسوب می شود. علت اصلی این لشکرکشی، تکمیل برنامه کوروش برای اتحاد بین النهرین با سرزمین های فرات آسیا و دستیابی به کرانه های نیل بود.

مقدمات و مسیر: کمبوجیه با استفاده از نیروی دریایی ای که با کمک فنیقی ها و یونانی ها ایجاد کرده بود، پایه های فتح مصر را استوار ساخت. در مسیر حرکت، با اعراب منطقه بیابانی میان غزه و مرز مصر پیمان بست تا تدارکات و آب کافی برای عبور از بیابان سینا فراهم شود. او همچنین با کمک های ارزشمندی از جمله فانِس، فرمانده یونانی ارتش مصر، و پولیکراتس ساموسی، توانست اطلاعات نظامی حیاتی به دست آورد.

نبرد و نتیجه: در سال ۵۲۵ پیش از میلاد، سپاهیان کمبوجیه در نبرد پلوزیوم (Pelusium) در دلتای نیل به مصاف فرعون پسامتیک سوم (Psamtik III) رفتند و پیروز شدند. پس از محاصره کوتاه ممفیس، شهر سقوط کرد و تا تابستان همان سال، تمام مصر تحت سلطه پارس درآمد. کمبوجیه با تاج گذاری در معبد الهه نیت در شهر سایس، خود را فرعون قانونی مصر معرفی کرد و القاب سنتی فرعون ها را برگزید.

کمبوجیه دوم فاتح مصر؛ بعد از فتح چه شد؟

پس از فتح مصر، کمبوجیه در ابتدا سیاستی نرم خورانه و مماشات آمیز در پیش گرفت و در مراسم مذهبی مصریان شرکت کرد و به خدایان محلی احترام گذاشت. او مصر را به یک ساتراپی (استان) تبدیل کرد و آریانْدِس را به عنوان نخستین ساتراپ پارسی مصر منصوب نمود.

با این حال، بسیاری از منابع یونانی همچون هرودوت، او را به دیوانگی و ارتکاب جنایات مذهبی متهم کرده اند. کمبوجیه همچنین لشکرکشی هایی به مناطق همجوار مصر انجام داد که با موفقیت های متفاوتی همراه بود:

• قبایل لیبیایی و شهرهای یونانی سیرنه و بارقه به طور داوطلبانه تسلیم او شدند.
• حمله به کارتاژ به دلیل مخالفت ملوانان فنیقی لغو شد.
• لشکرکشی به اتیوپی و واحه سیوه با شکست یا عقب نشینی همراه بود و یکی از سپاه های اعزامی در طوفان شن نابود شد که بعدها به ارتش گمشده کمبوجیه معروف شد.

ارتش کمبوجیه دوم و شیوه جنگ

ارتش کمبوجیه از نیروهای پیاده نظام و سواره نظام تشکیل می شد که از سرزمین های مختلف امپراتوری گرد آمده بودند. او با بهره گیری از نیروی دریایی فنیقی ها و یونانی ها، توانست پشتیبانی دریایی قدرتمندی برای لشکرکشی به مصر ایجاد کند. همچنین عقد قرارداد با قبایل عرب برای تأمین آب در مسیر سینا، نشان از برنامه ریزی دقیق و استفاده از دیپلماسی در کنار قدرت نظامی داشت. استفاده از حیوانات مقدس در صف مقدم سپاه در نبرد پلوزیوم، یکی از تاکتیک های روانی نسبت داده شده به اوست.

خانواده کمبوجیه دوم

همسر کمبوجیه دوم که بود؟

بر اساس منابع، کمبوجیه دوم حداقل با سه همسر ازدواج کرد که دو تن از آنها خواهران تنی او بودند:
۱. آتوسا (Atossa): خواهر تنی او که بعدها به همسری داریوش بزرگ درآمد.
۲. روکسانا (Roxane): خواهر تنی دیگر او.
۳. فایدیمه (Phaidyme): دختر اُتانِس، یکی از اشراف برجسته پارسی.

بر اساس یک روایت دیگر، کمبوجیه با یک شاهزاده مصری به نام نیتتیس (Nitētis)، دختر فرعون آپریس، نیز ازدواج کرده بود تا با پیوند با خاندان سلطنتی مصر، ادعای خود بر تخت فرعون ها را مشروعیت بخشد.

آیا کمبوجیه دوم با خواهرش ازدواج کرد؟ چرا؟

بله، بر اساس گزارش های تاریخی، کمبوجیه با دو خواهر تنی خود، آتوسا و روکسانا، ازدواج کرده بود. این نوع ازدواج در فرهنگ های باستان، به ویژه در سنت ایلامی که پیش از پارس ها در منطقه رواج داشت، امری رایج و قابل قبول بود.

با این حال، هرودوت این ازدواج ها را نشانه دیوانگی کمبوجیه می دانست، اما شواهد تاریخی نشان می دهد که این عمل در میان اشراف ایرانی تبار آن دوره چندان غیرعادی نبوده است و بعدها نیز داریوش بزرگ با آتوسا (همان خواهر کمبوجیه) ازدواج کرد. بنابراین، ازدواج با محارم در آن دوران بیشتر یک سنت سیاسی و اشرافی برای حفظ خلوص خون سلطنتی بود تا نشانه بیماری روانی.

برادر کمبوجیه دوم (بردیا/اسمردیس) چه شد؟

سرنوشت برادر کمبوجیه، بردیا (که در یونانی اسمردیس و در فارسی بردیا نامیده می شود)، یکی از پرابهام ترین بخش های تاریخ هخامنشی است. در این زمینه، دو روایت اصلی وجود دارد:

روایت اول (روایت رسمی هخامنشی): بر اساس سنگ نوشته بیستون از داریوش بزرگ، کمبوجیه پیش از عزیمت به مصر، برادر خود بردیا را به طور پنهانی به قتل رساند تا خطری تهدیدش نکند. مرگ او از مردم پنهان ماند تا اینکه در سال ۵۲۲ پیش از میلاد، یک مغ (زرتشتی) به نام گئوماتا ادعا کرد که بردیا است و قیام کرد و تخت شاهی را غصب نمود.

روایت دوم (روایت بدیل): برخی مورخان مدرن این روایت را زیر سوال برده اند و معتقدند که کمبوجیه هرگز برادرش را نکشت و فردی که در سال ۵۲۲ قیام کرد، خود بردیا بود که با نام گئوماتا معرفی شد تا داریوش بتواند با داستان غاصب بودن او، تخت شاهی را برای خود تصاحب کند. به عبارت دیگر، داستان گئوماتای دروغین ممکن است توسط داریوش جعل شده باشد تا جانشینی او را توجیه کند.

فرزندان کمبوجیه دوم

بر اساس منابع تاریخی، کمبوجیه دوم فرزندی نداشت و بی فرزند از دنیا رفت. این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا به بحران جانشینی پس از مرگ او دامن زد و راه را برای ادعاهای مختلف بر تخت شاهی باز کرد. با این حال، برخی منابع اشاره دارند که اگر فرزندی می داشت، احتمالاً در آشوب های پس از مرگ او کشته می شد.

مادر کمبوجیه دوم

مادر کمبوجیه دوم، کاساندان (Cassandane)، دختر یکی از هخامنشیان برجسته بود. او همسر اصلی و محبوب کوروش بزرگ محسوب می شد و از احترام ویژه ای نزد پارسیان برخوردار بود.

علت مرگ کمبوجیه دوم؛ کمبوجیه چگونه مرد؟

روایت مرگ کمبوجیه دوم

مرگ کمبوجیه در بازگشت از مصر به سوی ایران برای سرکوب شورش رخ داد و در منابع مختلف به گونه های متفاوتی گزارش شده است:

• روایت هرودوت: کمبوجیه در حال سوار شدن بر اسب بود که سرِ غلاف شمشیرش شکست و تیغه به رانش فرو رفت. زخم به قانقاریا (گَنگِرن) انجامید و او حدود بیست روز بعد درگذشت.
• روایت کتزیاس: کمبوجیه که از فقدان اعضای خانواده اش دلتنگ بود، در حین کار با یک تکه چوب، خود را به ران زد و یازده روز بعد بر اثر عفونت درگذشت.
• روایت کتیبه بیستون: داریوش بزرگ عبارت مبهمی به کار برده که به مرگ به دست خود یا مرگ طبیعی تعبیر شده است.
• فرضیه ترور: برخی مورخان مدرن معتقدند که کمبوجیه به دست داریوش یا حامیان بردیا ترور شده است، اما این موضوع به طور قطعی اثبات نشده است.

چرا درباره مرگ کمبوجیه اختلاف هست؟

دلیل اصلی اختلاف در روایت مرگ کمبوجیه به موارد زیر برمی گردد:

۱. سوگیری منابع یونانی: هرودوت که مهم ترین منبع درباره کمبوجیه است، بیشتر اطلاعات خود را از کاهنان مصری دریافت کرده که نسبت به کمبوجیه کینه داشتند.
۲. پروپاگاندا و مشروعیت سازی: داریوش بزرگ برای توجیه به تخت نشستن خود نیاز داشت تا مرگ کمبوجیه را به گونه ای روایت کند که نشان دهنده پایان مشروع دودمان کوروش باشد.
۳. فقدان منابع هم عصر: از خود کمبوجیه هیچ کتیبه یا نوشته مستقیمی برجای نمانده است و تمام اطلاعات از منابع بعدی و اغلب با اهداف خاصی نوشته شده اند.

جانشین کمبوجیه دوم چه کسی بود؟ بعد از کمبوجیه چه شد؟

بحران جانشینی و پیامدها

پس از مرگ کمبوجیه در تابستان ۵۲۲ پیش از میلاد، امپراتوری هخامنشی با بحران جانشینی مواجه شد. از آنجا که کمبوجیه فرزندی نداشت، برادرش بردیا (یا گئوماتای مدعی) به عنوان جانشین بر تخت نشست. اما این جانشینی کوتاه مدت بود:

• بردیای غاصب: حدود ۷ ماه بر تخت نشست و با بخشش مالیات ها و سربازی، محبوبیت نسبی یافت.
• داریوش بزرگ: یکی از فرماندهان نظامی و از خاندان هخامنشی که ادعا کرد گئوماتا را کشته و به عنوان شاهنشاه جدید بر تخت نشست.

این واقعه نشان دهنده شکنندگی نظام جانشینی در اوایل امپراتوری بود که داریوش بعدها با قوانین و اصلاحات خود آن را تثبیت کرد.

جایگاه کمبوجیه در تاریخ هخامنشی

کمبوجیه دوم در تاریخ هخامنشی جایگاه دوگانه ای دارد:

از یک سو، او فاتح مصر و گسترش دهنده مرزهای امپراتوری تا شمال آفریقا بود که دستاوردی بی نظیر محسوب می شد. از سوی دیگر، به دلیل گزارش های مغرضانه هرودوت و کاهنان مصری، تصویری از یک شاه دیوانه و ظالم از او در تاریخ ثبت شده است که شواهد باستان شناسی تا حد زیادی آن را نادرست نشان می دهند. در مجموع، باید او را به عنوان فرمانده ای توانا و سیاستمداری هوشمند ارزیابی کرد که در مدت کوتاه حکومت خود، امپراتوری پدرش را به اوج گسترش سرزمینی رساند.

آرامگاه یا قبر کمبوجیه دوم کجاست؟

آیا آرامگاه کمبوجیه دوم مشخص است؟

مکان دقیق آرامگاه کمبوجیه دوم به طور قطعی شناسایی نشده و مورد اختلاف است.

برخی منابع تاریخی به دفن او در نیریز (Neyriz) در جنوب شرقی پارس (استان فارس کنونی) اشاره کرده اند و گزارش هایی از قربانی کردن به نام او در بایگانی های تخت جمشید وجود دارد. همچنین، نام او در فهرست دفن شدگان در پاسارگاد ذکر شده است. محققانی نیز به آرامگاه هایی مانند زندان سلیمان در پاسارگاد و تخت رستم در نقش رستم اشاره کرده اند که گمان می رود آرامگاه او باشد، اما هیچ کدام به طور قطعی تایید نشده اند.

برای کمبوجیه، از آنجا که مکان دقیق دفن او مشخص نیست، معمولاً از واژه آرامگاه برای اشاره به محوطه های تاریخی محتمل استفاده می شود که همچنان مورد بحث است و شناسایی قطعی نشده است.

سوال های پر تکرار درباره کمبوجیه دوم

کمبوجیه دوم که بود و چه کرد؟

کمبوجیه دوم دومین شاهنشاه هخامنشی، پسر کوروش بزرگ، و فاتح مصر بود. او از سال ۵۳۰ تا ۵۲۲ پیش از میلاد حکومت کرد و امپراتوری پارس را تا شمال آفریقا گسترش داد.

کمبوجیه پسر کوروش کیست؟

کمبوجیه دوم بزرگ ترین پسر کوروش بزرگ و کاساندان بود که پس از پدر به سلطنت رسید.

علت مرگ کمبوجیه دوم چه بود؟

مرگ او در منابع مختلف به صورت حادثه (زخم ران)، خودکشی (به روایت کتیبه بیستون)، و حتی ترور گزارش شده است و هیچ روایت واحدی قطعی نیست.

کمبوجیه دوم چند همسر داشت؟

او حداقل سه همسر داشت: دو خواهر تنی (آتوسا و روکسانا) و فایدیمه (دختر اُتانِس). برخی منابع از ازدواج با یک شاهزاده مصری به نام نیتتیس نیز خبر داده اند.

کمبوجیه دوم چند فرزند داشت؟

بر اساس منابع تاریخی، کمبوجیه فرزندی نداشت و بی فرزند درگذشت.