دیجیکالا و موفقیت آن
مدیریت شرکت فروش آنلاین دیجیکالا و موفقیت آن به تحلیل روند شکلگیری کسب و کار اینترنتی این دو برادر دوقلوی موفق و چگونگی تبدیل دیجیکالا به شرکتی بزرگ با حدود ۴۵۰ کارمند پرداخته است. در ادامه با بنیانگذاران دیجیکالا آشنا شوید.
دیجیکالا یکی از وبگاههای فعال در حوزه تجارت الکترونیک در ایران است که در زمینه فروش آنلاین محصولات دیجیتالی فعالیت میکند و به طور میانگین روزانه بیش از ۴۰۰ هزار بازدید کننده دارد. دفتر اصلی این شرکت برای امور مالی و بازرگانی در روبروی فرهنگسرای ارسباران واقع شده و دفتر دوم که به نام مرکز پردازشها شناخته میشود، خارج از تهران در جاده فتح و دفتر سوم مرکز تکنولوژی و بازاریابی نام دارد و در پارک علم و فناوری شهر پردیس قرار دارد.
ایده شکلگیری دیجیکالا در سال ۱۳۸۴ توسط حمید و سعید محمدی، هر دو علاقهمند به عکاسی دیجیتال، آغاز شد. پس از جستوجو در اینترنت برای خرید دوربین، آنها دوربین مورد نظر خود را از بازار جمهوری تهران خریداری کردند و پس از چند روز متوجه شدند که لنز دوربین دست دوم و تعمیر شده است. این تجربه ناخوشایند از خرید به شکل سنتی، جرقه اولیه تاسیس شرکت دیجیکالا و موفقیت آن را رقم زد.
مدیران این سایت از سال ۸۳ به فکر راهاندازی آن افتادند و دیجیکالا در سال ۱۳۸۵ توسط حمید محمدی و سعید محمدی بنیانگذاری شد. در ابتدا پرسنل آن تنها ۵ نفر بودند که تا اسفند ۱۳۹۲ به ۲۰۰ نفر افزایش یافت و طبق گفته مدیران تا پایان سال ۹۳ به ۷۰۰ نفر خواهد رسید. این شرکت در سال ۹۱ نیز پیشنهاد شراکت صندوق سرمایهگذاری سرآوا را پذیرفت. طبق ادعای محمدی در مصاحبهای در سال ۱۳۹۲، دیجیکالا سهمی بیش از ۸۵ درصد از بازار خردهفروشی آنلاین ایران را در اختیار دارد.
محیط کار دیجیکالا در طبقه اول دفتر مرکزی که به بخش خدمات و امور مشتریان اختصاص دارد، مدرن و پرنور طراحی شده است. در این بخش، مراجعهکنندگان افرادی هستند که از ضمانت ۷ روزه دیجیکالا استفاده میکنند و ۱۴ نفر از ساعت ۸:۳۰ صبح تا ۵ بعدازظهر مشغول به کار هستند. در طبقه پنجم، بخش تامین کالا واقع شده که به ادعای مدیر تامین این شرکت، تمامی محصولات آن از توزیعکنندگان موجود تامین میشود و خود واردکننده نیست.
در مرکز تماس و ارتباط با مشتری که در انتهای همین طبقه قرار دارد، حدود ۳۰ نفر به مشتریان دیجیکالا پاسخ میدهند. بر اساس گزارشی از مجلهٔ اکونومیست در سال ۲۰۱۴، این وبگاه با سرمایهٔ ۱۵۰ میلیون دلار در رتبهٔ اول شرکتهای اینترنتی ایران قرار گرفت. طبق گزارشی از واشنگتن پست در سال ۱۳۹۳، این وبگاه روزانه ۳,۰۰۰ درخواست خرید دارد و در ۱۶ شهر مهم ایران شعبه فعال دارد. این شرکت در سال ۱۳۹۳ دارای ۴۵۰ کارمند بوده و تحویل محصولات به مشتریان به عهده کارمندان شرکت است.
این دو برادر که متولد سال ۵۸ هستند، با تجربه تلخی از یک خرید سنتی به فکر ایجاد این شرکت افتادند تا محتوای مناسب برای دسترسی به اطلاعات محصولات را فراهم کرده و این محصولات را به صورت آنلاین بفروشند. آنها کار خود را با تنها دو محصول تلفن همراه و دوربین آغاز کردند و به تدریج آن را گسترش دادند. امروز نهتنها تمامی کالاهای دیجیتال را در سبد فروش خود دارند، بلکه محصولاتی چون ساعت، کتاب و رسانه نیز به سبدشان افزوده شده است.
حدود دو سال پیش، یکی از سرمایهگذاران خطرپذیر برای این شرکت سرمایهگذاری کرد که نتایج بسیار خوبی برای آنان به همراه داشت. چندی پیش، اکونومیست در مقالهای ارزش شرکت دیجیکالا و موفقیت آن را بالغ بر ۱۵۰ میلیون دلار برآورد کرد. این دو برادر از ابتدای تاسیس این شرکت تاکنون به طور میانگین ۱۳ تا ۱۴ ساعت در روز کار کردهاند و معتقدند اگر کسی تصمیم به تاسیس یک استارتآپ بگیرد، باید روزانه ۱۸ ساعت کار کند تا به نتیجه خوبی دست یابد.
- با معرفی شروع کنیم. تحصیلاتتان چیست؟
من حمید محمدی، لیسانس صنایع از دانشگاه خواجه نصیر و فوقلیسانس امبیای از دانشگاه علم و صنعت دارم و سعید برادرم، لیسانس مکانیک و فوقلیسانس امبیای از دانشگاه سازمان مدیریت صنعتی است. - فکر میکردید روزی به این موفقیت دست پیدا کنید؟
فکر میکنم همه ما در مواقعی پتانسیل لازم برای موفقیت را در خود میبینیم، اما برای برخی این موفقیت پیش میآید و برای برخی دیگر نه. - چه مسائل و مشکلاتی در کسب و کار اینترنتی وجود دارد؟
به نظر ما مسائل و مشکلات خیلی بزرگ و حلنشدنی بر سر راه کسب و کار اینترنتی در ایران وجود ندارد؛ اما برخیها میگویند که امکان ندارد در این حوزه فعالیت کرد چون زیرساختها و فرهنگ خرید اینترنتی مناسب نیست. ما با این نظر مخالفیم. البته چالشها و مشکلاتی وجود دارند که ممکن است در کشورهای توسعهیافتهتر کمتر باشند. به عنوان مثال، مشکلاتی مانند زیرساختهای تجارت الکترونیک، قیمت بالای پهنای باند و سرعت اینترنت برای مصرفکنندگان عادی و نبود قوانین و متولیهای مشخص در این حوزه و فضای اقتصادی غیرشفاف. - دیجی کالا از کجا شروع شد؛ قبل از آن مشغول به چه تجارت یا فعالیتی بودید؟
در سال ۱۳۸۴ و از دوران فارغالتحصیلی ما چند سال میگذشت. هر دو به عکاسی دیجیتال علاقه داشتیم و کمابیش عکاسی دیجیتال را پیگیری میکردیم. البته تجهیزات عکاسی حرفهای نداشتیم. در زمانی که عکاسی آنالوگ به دیجیتال در حال تغییر بود، اطلاعات فنی زیادی در این زمینه وجود نداشت و عکاسان نیز اطلاعات دقیقی درباره عکاسی دیجیتال نداشتند. تصمیم گرفتیم یک دوربین دیجیتال بخریم تا عکاسی را در سطح حرفهایتری ادامه دهیم. شروع به جمعآوری اطلاعات درباره عکاسی دیجیتال و دوربینهای این حوزه کردیم. اطلاعات فنی و کاربردی زیادی برای مصرفکنندگان وجود نداشت و در نهایت بهترین دوربین مورد نظر خود را پس از جستوجوی اینترنتی خریدیم. پس از چند روز استفاده متوجه شدیم دوربین مشکل دارد و بعداً فهمیدیم لنز آن دستدوم و تعمیر شده است. این تجربه ناخوشایند انگیزهای برای ما شد تا در سال ۱۳۸۵ به مطالعه در این حوزه پرداخته و مدل تجاری دیجیکالا و موفقیت آن را بر پایه نقد و بررسی و فروش اینترنتی کالای دیجیتال شکل دهیم. هدف ما افزایش سطح اطلاعات مخاطبان و ایجاد امکان خرید آنلاین به شیوهای صحیح و اصولی بود. بنابراین دیجیکالا با گروه محصولی موبایل و دوربین عکاسی شروع به کار کرد. با یک تیم کوچک و سختکوش که در مجموع ۷ نفر بود، کار را در یک آپارتمان اداری در خیابان سعدی آغاز کردیم و با ارائه خدمات متنوع، استقبال از دیجیکالا را افزایش دادیم. به تدریج، قابلیتهای فروش را اضافه کردیم و تمام کالاهای دیجیتال را مورد پوشش قرار دادیم و تیم را در حوزه تولید محتوا و بازاریابی تقویت نمودیم. با افزایش بازدید و سفارشهای روزانه، به مسائل زیرساختی تجارت الکترونیک نیز پرداختیم. - چه مراحلی را طی کردهاید تا دیجیکالا به وضعیت کنونی رسیده است؟
اولین مرحله، طراحی مدل تجاری دیجیکالا و توسعه آن با توجه به شرایط کشور و مخاطبان بود. در ابتدا بیشتر به تولید محتوای مفید و به زبان فارسی پرداخته و با جذب بیشتر بازدیدکنندگان، موفقیت برند را رقم زدیم. تولید محتوای تخصصی و بیطرفانه، مهمترین عاملی بود که دیجیکالا و موفقیت آن را به موفقیتهای کنونی نزدیک کرد. - مجوز شما برای فروش چه کالاهایی بود؟
تا سال ۱۳۸۷ مجوز فعالیت در حوزه تجارت الکترونیک به طور رسمی تعریف نشده بود و محدود به ثبت وبسایت در ستاد ساماندهی میشد. پس از مدتی عضو هیئت موسس کانون فروشگاههای اینترنتی شدیم که منجر به شکلگیری آییننامه فروشگاههای مجازی گردید. - چه زمانی دستهبندی محصولات از دوربین و موبایل فراتر رفت؟
در کمتر از یک سال، گروههای جدیدی از محصولات مانند لپتاپ و کامپیوتر جیبی به سبد کالاها اضافه شدند. - یعنی شما در حال حاضر هر چیزی که بخواهید میتوانید بفروشید؟
بله، هیچ فرقی نمیکند که چه چیزی باشد اما باید عرضه و فروش آن کالا منع قانونی نداشته باشد. - چرا دیجیکالا بعضی محصولات خاص مانند اپل را خودش وارد نمیکند؟
ما ترجیح میدهیم ارتباط خود را با برندها و توزیعکنندگان رسمی آنها تقویت کنیم و به عنوان یک خردهفروش آنلاین بزرگ در نظام توزیع حضور داشته باشیم. - در این چند سال کسی به عنوان سرمایهگذار به شما اضافه شده است؟
بله، کمتر از دو سال پیش یک شرکت سرمایهگذاری خطرپذیر داخلی در دیجیکالا سرمایهگذاری کرد. - برای آینده برنامهای برای گسترش بینالمللی تجارتتان دارید؟
در حال حاضر تمرکز ما بر بازار ایران است و زمانی به گسترش در کشورهای دیگر فکر خواهیم کرد که از ارائه بهترین خدمات در بازار داخلی مطمئن شویم. - ما شنیدهایم که قرار است چند مرکز در نقاط مختلف تهران دایر کنید. درست است؟
برای دسترسی سریعتر، چند مرکز توزیع در حال راهاندازی است. توزیع و شبکه پستی در ایران نیاز به بستر مناسب دارد. ما از هر روشی برای ارائه سرویس بهتر به مشتری استقبال میکنیم. - در چه شهرهای دیگری مراکزتان را گسترش خواهید داد؟
تا پایان سال در ۱۵ شهر دیگر به جز تهران این مراکز را دایر خواهیم کرد. - تعداد پرسنل دیجیکالا از ابتدا تاکنون چه تغییراتی کرده است؟
تعداد پرسنل آغازین دیجیکالا ۷ نفر بود و هر سال به طور مداوم افزایش یافته است و در حال حاضر حدود ۴۵۰ نفر پرسنل ثابت دارد. - آیا در ایران رقیب دارید؟
بله، ممکن است؛ اما با توجه به دادههای موجود، فضای رقابت هنوز جدی نیست و رقبای دیگر نتوانستهاند دستاوردهای بزرگی داشته باشند. - مزیت رقابتی شما در برابر خردهفروشان فیزیکی چیست؟
مزایای خرید از دیجیکالا به نسبت خرید سنتی شامل مقایسه و بررسی محصولات قبل از خرید، سهولت در خرید، ضمانت هفت روزه بازگشت کالا، تضمین اصل بودن کالا، و قیمت مناسب است. - آیا فروش اجناس بدون گارانتی منع قانونی دارد؟
بله، جرم است و این پدیده در کشور ما بسیار رایج است. - اکونومیست در گزارشی ارزش دیجیکالا را ۱۵۰ میلیون دلار اعلام کرده است. در مورد این خبر توضیح دهید؟
در گزارش اکونومیست، ارزش کسبوکارهای آنلاین در ۵۰ کشور معرفی شده است و به دلیل تصور نادرست در مورد ارزش کسبوکارهای آنلاین در ایران، بسیاری به این آمار اعتراض کردند. - میزان فروش روزانه دیجیکالا چقدر است؟
این ارقام را باید زمانی اعلام کنیم که دیجیکالا سهامی عام شود. - دیجیکالا در گذشته تبلیغات گستردهای نداشت، اما اخیراً شاهد تبلیغات گستردهای هستیم. علت این تغییر چیست؟
ما در سالهای گذشته زیرساختها و توسعه را در اولویت داشتیم، اما اکنون که زیرساختها فراهم شدهاند، قصد داریم تبلیغات را برای جذب مشتریان جدید انجام دهیم. - درباره ضرورت جذب سرمایهگذار در استارتآپها توضیح دهید؟
در کل، هر کسب و کاری برای توسعه به سرمایهگذاری نیاز دارد، اما برای استارتآپهای آنلاین، ایده و تیم اجرایی قوی مهمتر از سرمایهگذاری است. - در این مدت شکست هم داشتهاید؟
بله، تجربههای ناموفقی نیز داشتهایم. به عنوان مثال، در راهاندازی پلتفورم جدید خود، مشکلاتی پیش آمد که منجر به تاخیر شد. - بیشترین زمان آفلاین بودن سایت چقدر بوده است؟
شاید هر چند ماه یک بار به دلیل حملات سایبری، سایت برای یک یا دو دقیقه دچار مشکل شده باشد. - روزانه چند کالای برگشتی دارید؟
نرخ برگشت کالاها بسیار پایین است زیرا تمامی اجناس ما اصل و دارای کنترل کیفیت هستند.
واقعاً جالبه که چطور دو برادر دوقلو تونستن چنین کسبوکار بزرگی رو راه بندازن! دیجیکالا الآن بخشی از زندگی روزمره ما شده. امیدوارم همیشه موفق بمونن و ایدههای جدیدی ارائه بدن، فقط کاش کمی بیشتر به کیفیت محصولات هم توجه کنن.
چقدر جالب بود! داستان برادران محمدی واقعا انگیزهبخش است. امیدوارم که دیجیکالا همچنان در مسیر موفقیت و پیشرفت باقی بمونه. فقط ای کاش بیشتر به جزئیات سالهای ابتدایی شون پرداخته میشد!
واقعا عالی بود! داستان موفقیت برادران محمدی نشان میده که با اراده و تلاش میشه به هر هدفی رسید. کاش بیشتر درباره چالشهاشون هم بنویسید، جالب میشه!