برخورد اصولی با مشکلات
مطمئناً شما نیز درباره مهارت حل مسئله و اهمیت یادگیری آن‌ها برای داشتن زندگی بهتر چیزهایی شنیده‌اید. یکی از این مهارت‌ها که در شرایط مختلف بسیار مفید است، مهارت حل مسئله می‌باشد.
تمام ما در زندگی فردی و اجتماعی خود با مسائل و مشکلات مختلفی روبرو می‌شویم و به‌طور مداوم در حال حل مسائل گوناگون هستیم. در واقع، وجود مشکل در زندگی امری طبیعی است. برخی از این مشکلات ساده‌اند، اما برخی دیگر نیاز به تفکر پیچیده‌تری دارند. مهارت حل مسئله که یک فرآیند شناختی- رفتاری، آگاهانه، منطقی، پر تلاشی و هدفمند است، به ما این توانایی را می‌دهد که مشکلات زندگی خود را به شیوه‌ای صحیح و مطلوب حل کنیم. این مهارت، اعتماد به نفس ما را افزایش می‌دهد و حس شایستگی و تسلط بر زندگی را در ما تقویت می‌کند.
چگونه می‌توانیم این مهارت را در خود پرورش دهیم؟
در رابطه با مهارت حل مسئله، قبل از هر چیز باید متوجه باشیم که در شرایط مختلف برای به‌کارگیری یک روش مقابله‌ی مسئله‌مدار، مؤثر و سازنده باید به نکات زیر توجه کنیم:
- باید بفهمیم که مسئله‌ای به وجود آمده است و وجود آن را انکار نکنیم.
- آن‌چه را که اتفاق افتاده به شکل یک مسئله ببینیم، نه به عنوان یک مشکل سخت و غیرقابل حل.
- توجه داشته باشیم که حل مسئله برای سلامت روانی و رفاه اجتماعی ما اهمیت دارد.
- به این باور برسیم که خودمان قادر به حل مسئله هستیم و مسئله نیز قابل حل است.
- بدانیم که حل مسئله به زمان و تلاش نیاز دارد و مایل باشیم زمان کافی را به این موضوع اختصاص دهیم.
شش گام برای مهارت حل مسئله
حالا که با این نکات آشنا شدیم، به شناخت مراحل و گام‌های مهارت حل مسئله می‌پردازیم که معمولاً شش گام پیشنهاد می‌شود:
- داشتن نگرش مثبت به مسئله: گام اول در حل مشکل این است که نگاهی مثبت به خود داشته باشیم. به خود بگوییم: «من می‌توانم مشکلات را حل کنم.» همچنین بپذیریم که بخشی از زندگی مواجه شدن با مشکلات است و وقتی با مشکلی مواجه می‌شویم، باید آرام و خونسرد باشیم و برای انتخاب بهترین راه‌حل ممکن بر مهارت حل مسئله تکیه کنیم.
- تعریف دقیق مسئله: برای حل یک مشکل باید آن را به‌طور دقیق مشخص کنیم؛ زیرا تا زمانی که مشکل مشخص نشود، نمی‌توانیم آن را حل کنیم. در این مرحله حتی اگر با مشکلی بزرگ روبرو هستیم، باید آن را به بخش‌های کوچک‌تری تقسیم کنیم و هر بار یک بخش را بررسی کنیم.
- تهیه‌ی فهرستی از راه‌حل‌های مختلف: برای پیدا کردن راه‌حل‌های مناسب باید انعطاف‌پذیر باشیم. قبل از انتخاب یک راه‌حل باید تمام گزینه‌های ممکن را بررسی کنیم. سعی کنیم خلاق باشیم و تا حد ممکن راه‌حل‌های زیادی پیشنهاد دهیم. در این مرحله درباره‌ی درستی یا نادرستی هیچ‌کدام از راه‌حل‌ها قضاوت نکنیم و با استفاده از روش بارش فکر تمام گزینه‌های ممکن را روی کاغذ بیاوریم. در این مرحله، دوستان و افرادی که ما را حمایت می‌کنند نیز می‌توانند به ما در تهیه‌ی فهرست کمک کنند. اما فراموش نکنیم که انتخاب‌کننده‌ی راه‌حل اصلی خود ما هستیم.
- انتخاب بهترین راه‌حل (تصمیم‌گیری): اگر از مشکل شناخت کافی داشته باشیم و فهرستی از راه‌حل‌های ممکن تهیه کرده باشیم، تصمیم‌گیری درباره انتخاب راه‌حل مناسب بسیار آسان خواهد بود. برای انتخاب درست می‌توانیم از قواعد زیر بهره‌گیری کنیم: الف) همخوانی راه‌حل انتخابی با ارزش‌ها و باورهای ما، ب) امکان عملی بودن راه‌حل با توجه به شرایط، ج) بررسی و تحلیل پیامدهای مثبت و منفی هر راه‌حل و انتخاب راه‌حلی که پیامد مثبت آن بیشتر از پیامد منفی باشد.
- اجرای راه‌حل انتخاب شده: پس از انتخاب راه‌حل مناسب، نوبت به اقدام و اجرای آن می‌رسد. باید دقت کنیم که زمان، مکان و افراد درگیر در حل مسئله به‌خوبی مشخص باشند و سپس اقدام کنیم.
- ارزیابی: اگر راهکار ما موفقیت‌آمیز بود، مسئله حل شده است. در غیر این صورت، باید مراحل حل مسئله را دوباره مرور کنیم. بررسی کنیم آیا مشکل را به درستی شناسایی کرده‌ایم؟ آیا تمام راه‌حل‌های ممکن را فهرست کرده‌ایم؟ آیا راه‌حل به درستی اجرا شده است؟ سپس دوباره راه‌حلی را انتخاب کرده و اجرا کنیم و این کار را تا زمانی که مشکل حل شود، ادامه دهیم.
منبع: استان مهر
مهارت حل مسئله واقعاً مهمه، خصوصاً وقتی که با موقعیت‌های پیچیده روبرو می‌شیم. مطلب جالبی بود!
مقاله جالبی بود، خوندنش خالی از لطف نیست. فوق‌العاده است که یاد می‌گیریم چطور برخورد اصولی با مشکلات زندگی کنیم.