دنیایی که ما در آن زندگی میکنیم پر از رنجها و زحمتها است و به قول فلاسفه چون مادی است، این رنجها و مصیبتها جزو این زندگی محسوب می‌شوند. در هر صورت، ماهیت این مصیبتها هر چه باشد، ما باید در برابر آنها چه واکنشی نشان دهیم؟ آیا باید خود را در برابر آنها تسلیم کنیم یا با آنها بجنگیم و بر آنها غلبه کنیم؟
اگر قصد داریم با مقابله با مشکلات برخوردی داشته باشیم که تاثیرات منفی بر زندگی ما نگذارد یا حداقل اثرات منفی را کاهش دهیم، چه باید بکنیم؟ این مقاله در تلاش است تا به این سؤالات از دیدگاه «نهج‌البلاغه» پاسخ دهد.
1. شناخت مشکلات
در مرحله نخست، لازم است مشکل را شناسایی کنیم تا بتوانیم با آن مقابله با مشکلات کنیم. زمانی که دو ورزشکار میخواهند با یکدیگر وارد رقابت شوند، درباره ویژگیهای یکدیگر اطلاعاتی را جمع‌آوری می‌کنند و با استفاده از این اطلاعات، خود را برای مبارزه با حریف آماده میسازند. آگاهی از مشکلات، اولین قدم برای برخورد با آنهاست.
انواع مشکلات و مصیبتها
- الف. مصیبتهایی که جزء طبیعت و فطرت انسانی هستند، مانند مرگ.
- ب. مشکلاتی که خداوند برای تقویت انسان قرار داده است. برخی از این مشکلات انسان را از نظر جسمانی و برخی از نظر معنوی مستحکم میسازند.
حضرت علی(ع) در نامه معروف خود به عثمان بن حنیف می‌فرماید: آگاه باشید درختان بیابانی، چوبشان محکم‌تر و درختان کناره جویبار پوستشان نازک‌تر است. درختان بیابانی که با باران سیراب می‌شوند، آتش چوبشان شعلهورتر و دوام‌دارتر است. مراد امام این است که درختان بیابانی که در روزهای سخت رشد می‌کنند، از انواع دیگر مستحکم‌تر هستند. (نامه 45)
سپس آن حضرت در خطبه 192 می‌فرماید: خداوند همواره بندگانش را به اشکال مختلفی از مشکلات مواجه می‌کند و وظایف متفاوتی بر عهده آنها می‌گذارد تا غرور و تکبر از دلشان زدوده شود و نفوسشان به بندگی خداوند عادت کند، و این وسيله‌ای است برای اینکه درهای فضل و رحمت پروردگار به روی آنان گشوده شود.
2. شناخت خود
انسان، علاوه بر شناخت مشکل، لازم است خود را نیز بشناسد. استعدادهایی که خدا به او داده است را شناسایی کند. افرادی که خود را نمی‌شناسند، مشکلات را بسیار بزرگ وانمود می‌کنند و خود را ناتوان می‌پندارند.
امیرالمؤمنین می‌فرماید: «هلک امرؤ من لم یعرف قدره؛ (حکمت 149) نابود شد کسی که ارزش خود را ندانست.» وقتی انسان خود را بشناسد، اعتماد به نفس و استحکام اراده در او شکل می‌گیرد.
3. صبر و استقامت
پس از شناسایی مشکل و راه حل، انسان باید با استقامت آن راهکار را عملی کند. وقتی زندگی انسان‌های بزرگ را می‌خوانیم، می‌بینیم که آنها به واسطه همین صبر و استقامت به قله‌های عظمت دست یافته‌اند. حضرت علی(ع) می‌فرماید: «لایعدم الصبور الظفر و ان طال به الزمان؛ (حکمت 153) انسان شکیبا پیروزی را از دست نخواهد داد اگر زمان آن طولانی باشد.»
4. اراده برای مقابله با مشکلات
برای مقابله با مشکلات، وجود اراده‌ای قوی ضروری است. کسانی که عزم و اراده‌شان سست است از سختی‌ها فرار می‌کنند، اما کسانی که اراده‌شان محکم است مشکلات از آنها فرار می‌کند. فردی که اراده‌اش قوی باشد، مشکلات و چالش‌ها را به فرصت‌ها تبدیل می‌کند و آنها را پله‌ای برای پیشرفت قرار می‌دهد.
5. توجه به مشکلات دیگران
برخی از مشکلات را نمی‌توان از بین برد و منظور از مقابله با مشکلات فقط این است که از اثرات منفی آنها در امان بمانیم. در این نوع مشکلات، اگر فرد توجه کند که تنها نیست و بسیاری از مردم با چنین مسائلی روبرو هستند، آرامش بیشتری پیدا می‌کند و از اثرات منفی مشکل در امان می‌ماند.
6. توجه به نتایج مثبت مشکلات
اگر انسان به نکات مثبت مشکلات توجه کند، می‌تواند از اثرات منفی ذهنی آنها فرار کند. اما وقتی فقط مشکلات را به عنوان مصیبت می‌بیند و به نتایج مبارزه با آنها توجهی نمی‌کند، دچار غم و اندوه می‌شود و این غم و اندوه توان او را از بین می‌برد و به پیری زودرس مبتلا می‌سازد. امام علی(ع) می‌فرماید: «الهم نصف الهرم؛ (حکمت 143) غم خوردن نیمی از پیری است.»
این‌ها برخی از راهکارهای مقابله با مشکلات و گرفتاری‌ها هستند که می‌توانند ما را نجات دهند و از تاثیرات منفی و مضر آنها محافظت کنند.
منبع: تبیان
منبع: ایران مطلب
ممنون از مقاله عالی‌تون! واقعاً درک مشکلات و شناخت اونها اولین قدم برای مقابله باهاشونه. امیدوارم بیشتر درباره روش‌های عملی برای مبارزه با چالش‌ها بنویسید تا بتونیم از تجربیات همدیگه بهره‌مند شیم.
مقاله بسیار مفیدی بود و نکات جالبی درباره برخورد با مشکلات ارائه کردید. به نظرم شناسایی مشکلات واقعا کلید موفقیته. کاش بیشتر به مثال‌های عملی پرداخته می‌شد!