مدیریت موفقیت آمیز کوروش کبیر
بعید است که با دلاوری و شجاعت بتوان کشوری را تسخیر کرد، اما برای حفظ آن سرزمین، تسخیر دل‌های مردم آن ضروری است. به اعتقاد پژوهشگران معتبر تاریخ، کوروش بنیان‌گذار و سرسلسله نخستین امپراتوری جهانی بر چهارپاره‌ی زمین است و برخی از خردورزی‌های او را می‌توان در آثار بزرگ‌ترین تاریخ‌نویسان جهان مانند گزنفون مشاهده کرد. هرچند یونانیان به دلیل شکست‌های متعدد در برابر سپاه هخامنشی، تاریخ را با دروغ و کج‌گویی می‌نوشتند، ولی در برابر بزرگی کوروش تسلیم بودند. هوشمندی‌های آینده‌نگرانه ایرانیان در دودمان کوروش و روش‌های سیستماتیک آنها در نظام اداری، مالیات، بیمه و جذب افراد در گل‌نبشته‌های آن دوران قابل مشاهده است.
پیتر دراکر، مدیریت موفقیت آمیز کوروش کبیر را به عنوان شاگرد اول مکتب مدیریت معرفی می‌کند. دیدگاه‌های کوروش درباره رهبری و مدیریت در یکی از بهترین کتاب‌های تاریخ مدیریت به تصویر کشیده شده است. “مدیریت کوروش بزرگ” کتابی است که توجه بسیاری را جلب کرده است. اگرچه اصل کتاب اثر گزنفون است، اما این کتاب با تلاش یک افسر بلندپایه ارتش آمریکا ویرایش و منتشر شد. به‌گونه‌ای که اصول مدیریت مدرن همانند بازتابی از سبک مدیریت موفقیت آمیز کوروش کبیر در بیش از ۲۵۰۰ سال پیش به نظر می‌رسد.
به تازگی متنی در مجله اینترنتی فوربس منتشر شده است که به بررسی دیدگاه‌های مدیریتی کوروش پرداخته است. کوروش به گواه مورخان به شایستگی به عنوان “مهربان‌ترین کشورگشایان” شناخته شده است. او نجیب‌زاده‌ای مدبر و سخاوتمند بود که عدالت را گسترش می‌داد و امپراتوری‌اش را بر پایه خون‌های بیگناه بنا نکرد. او اولین حاکمی بود که امپراتوری را بر پایه سخاوت و گسترش عدالت بنا نهاد. کوروش دقیقاً نقطه مقابل ماکیاولی است. ماکیاولی یکی از فلاسفه و سیاستمداران ایتالیایی است که در کتاب “شهریار” خود، چهره‌ای غیر متعارف از حاکمان ایده‌آل ارائه می‌دهد و گاه پادشاهان را به نقض اصول اخلاقی دعوت می‌کند.
در کتاب شهریار ماکیاولی می‌خوانیم: “داشتن صفات نیک اهمیت زیادی ندارد و کافی است که یک پادشاه مهارت تظاهر به صفات نیک را در خود پرورش دهد.” اما صفات اخلاقی کوروش این ادعاها را زیر سؤال می‌برد. کتاب ارزشمند “مدیریت کوروش بزرگ”، اثری حقیقی درباره پادشاه پارسی و هنر رهبری اوست. کوروش در عصر خود و همچنین قرن‌ها بعد، مورد ستایش و تحسین بسیاری از افراد قرار گرفته و شخصیت‌های بزرگی از جمله توماس جفرسون و بنجامین فرانکلین او را الگوی الهام‌بخش خود می‌دانند.
چگونه مانند کوروش مدیریت کنیم؟
- خود‌اتکا باشیم
“هرگز در تأمین و جایگزینی سازوکار و ملزوماتتان تعلل نورزید. اگر شما بتوانید ملزوماتتان را تأمین کنید، موقعیت بهتری در مقابل دیگران خواهید داشت. نیازهای نیروهایتان را تأمین کنید و آنان تا جان در بدن دارند، همراهی خواهند کرد.” کوروش به عنوان مدیری توانمند، نه زر و مال بلکه اعتماد، آزادگی، سربلندی و بی‌نیازی را سرمایه اصلی یک ملت می‌دانست. او اعتقاد داشت که بی‌نیاز کردن انسان از ملزومات مادی و معنوی، موجب می‌شود تا مردم زبان به ستایش یک مدیر بگشایند و فرمان او را بپذیرند. گفته می‌شود که توزیع ثروت از راهبردهای مدیریتی و اقتصادی این پادشاه پارسی بوده و از دیدگاه او، این کار دشمنی‌ها را به دوستی تبدیل می‌کند.
- بخشنده و سخاوتمند باشیم
“کامیابی همواره در گرو بخشندگی و سخاوت است، هرچند که بسیاری از مردم در ظلمات نفس خود غرق می‌شوند و از کامیابی‌هایشان به عنوان فرصتی برای آزمندی و زیاده‌خواهی بهره می‌برند. جذب نیرو پایان راه نیست، بلکه آغازی برای بنیادگذاری یک امپراتوری است. زر و مال اکنون به کار ما نمی‌آید، جز آنکه در خدمت به دست آوردن دوستان بیشتر باشد.” معروف است که کوروش توانست از کمترین‌ها بیشترین دستاوردها را بسازد، زیرا با پیش گرفتن سخاوت و بخشش، هوشمندانه انگیزه‌ای والا در میان زیر دستان خود ایجاد می‌کرد. او مدیریت موفقیت آمیز کوروش کبیر را در راستای دستیابی به اهداف امپراتوری پارس از اولویت‌های خود می‌دانست و می‌کوشید تا با پیوند دل‌ها و ایجاد یکپارچگی میان نیروهای خود به این امر دست یابد. او می‌دانست که توزیع شادی و ثروت، بهره‌وری را افزایش و دوستی و همبستگی را به ارمغان می‌آورد.
- کم‌گو و گزیده‌گو باشیم
“کم‌گویی جوهره‌ی فرماندهی و اساس آن است و پرگویی نشانی از وجود نومیدی در یک فرمانده است. کلامتان را موجز و قاطع کنید و آن را از زواید بپیرایید و خواسته‌هایتان را چنان طبیعی و منطقی بیان کنید که هیچ‌کس نتواند به آن اعتراض کند. سپس راه خود را پیش گیرید و به جلو بروید.” سخن‌گویی نوعی الزام در مدیریت است، اما گوش‌دادن و شایسته سخن گفتن و رعایت اصل “هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد” در تعاملات، نوعی هنر و مهارت عالی در میان مدیران است. نظامی گنجوی این گفتار کوروش را به زیبایی در اشعار خود به تصویر کشیده است: “سخن کان از سر اندیشه ناید نوشتن را و گفتن را نشاید سخن بسیار داری، اندکی کن یکی را صدمن و صد را یکی کن سخن کم گوی تا در کار گیرند که در بسیار بد بسیار گیرند سخن گوهر شد و گوینده غوّاص به سختی در کف آید گوهر خاص”
- یاور نیکی باشیم
“هر کجا که توانستید، در لباس یک منجی عمل کنید. آزادی، شرافت و ثروت در کنار هم، اکسیر نیک‌بختی بشر بوده و اوج شادمانی را به او عطا می‌کند. اگر این سه چیز را به مردم خود ارزانی دارید، محبت مادام‌العمر آنها را برای خود خواهید داشت.” کوروش را می‌توان تجلی عالم، عامل و عاشق‌بودن دانست. او به روزگار خویش و فنون فرمانروایی آگاه بود و عاملی برای امور خیر که عاشقانه، بذر محبت را در دل مردمش می‌کاشت. او اعتقاد داشت که پیروی نباید از سر زور باشد، بلکه مدیران باید صفات رهبری را در خود پرورش دهند و توانایی نفوذ در دل‌ها را بیاموزند. رهبران و مدیران واقعی قدرت خود را از صندلی و یا تاج و تخت‌شان نمی‌گیرند، بلکه به اهمیت دل‌افزایی به عنوان مؤثرترین ابزار مدیریت موفقیت آمیز کوروش کبیر واقف هستند.
- بر امور اشراف داشته باشیم
(پس از مجازات برخی فرماندهان خیانت‌کار) بار دیگر این حقیقت را پیش چشمانتان روشن می‌کنم که در سپاه من، نظم و انضباط موجب پاداش است. سرجیو زیمن، معاون سابق بازاریابی کوکاکولا معتقد است که حتی در دمکراسی‌ترین نظام‌ها نیز همیشه یک نفر باید رهبری امور را به عهده بگیرد و ضمن کنترل اوضاع، حرف آخر را بزند. از دیدگاه او، تصمیم‌گیری ما یا تصمیم‌گیری جمعی از کارایی لازم در پیشبرد امور برخوردار نیست. کوروش نیز به عنوان فرمانروایی معتبر، هرچند اهل رایزنی و مشورت بود، اما خود قاطعانه تصمیم نهایی را می‌گرفت.
- خوش‌رو و مردم‌دار باشیم
“آن‌گاه که بر ثروت و مکنت من افزوده شد، دریافتم که محبتی بالاتر از میهمان‌کردن دیگران و سهیم‌کردن ایشان در غذایی مطبوع نیست. اینگونه بود که دروازه قصرم همواره به روی میهمانان گشوده بود و به آنها همان غذایی را می‌خوراندم که خود از آن صرف می‌کردم. و سپس از باقی‌مانده غذا برای دوستان غایبم می‌فرستادم تا آنها نیز در شادی ما سهیم باشند.” کوروش، فرمانروایی مبادی‌آداب و خوش‌خلق بود. همان‌طور که رسول اکرم فرموده‌اند: “در ترازوی زندگانی، هیچ عملی سنگین‌تر و گران‌تر از خلق و خوی نیکو نیست.” اخلاق خوش، از ویژگی‌های رهبران توانمند و نشانگر قدرت روابط عمومی آنهاست. به علاوه، خوش‌اخلاقی نشان‌دهنده تعهد و مسئولیت است. امروزه سازمان‌ها نیاز بیشتری به مسئولیت‌پذیری یافته‌اند، چراکه نیک‌اخلاقی سازمانی علاوه بر مشهور و مقبول شدن، سود بیشتری را نصیب سازمان‌ها می‌کند. سازمان‌های حرفه‌ای با رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای می‌توانند اعتماد مخاطبان را جلب کنند. اعتمادی که وجه رایج این روزهای اقتصاد جهانی و گوهری نایاب است.
این مقاله جالب بود! خیلی جالب بود برام! اگه دنبال الهام بخشی مدیریتی هستی، حتما بخونش حتما!
خیلی مطلب جالبی بود! کوروش کبیر واقعاً الگوی بسیار خوبی برای مدیریت به حساب میاد. یادگرفتن از تجربیات او می‌تونه در دنیای مدرن هم کارساز باشه، با این حال کاش بیشتر به بعد انسانی رهبریش پرداخته می‌شد.
واقعا مقاله جالبی بود! کوروش کبیر واقعا یکی از بزرگ‌ترین رهبران تاریخ جهانه و یادگیری از روش‌های مدیریتی او می‌تونه خیلی به ما کمک کنه. شاید بهتر باشه نمونه‌هایی از این مدیریت رو در دنیای امروز هم بررسی کنیم.
واقعا مقاله جالبی بود! اوج هوشمندی کوروش کبیر و نحوه مدیریت او همیشه برای من الهام‌بخش بوده. فقط ای کاش بیشتر به جزئیات روش‌های مدیریتی او اشاره می‌شد.