کارآفرینان ایرانی در خارج که به اجبار کشور را ترک کردند، نمونه‌های مناسبی برای آزمایش این نظریه هستند: «کارآفرینان ایرانی همواره به دنبال رانت هستند و فقط دولت می‌تواند توسعه اقتصادی را انجام دهد.» این نظریه می‌تواند با نگاهی اجمالی به وضعیت ایرانیان کارآفرین در خارج از کشور، مورد بررسی و رد قرار گیرد. مطالعه وضعیت بسیاری از خانواده‌های ایرانی که پیش‌تر در ایران فعالیت می‌کردند، نشان می‌دهد که آنها در کشورهای خارجی نیز موفق بوده‌اند.
این افراد در آمریکا، کانادا و اروپا به سرعت بعد از ورودشان به کسب‌وکار شناخته شده تبدیل شدند. برای نمونه، می‌توان از فرزندان احمد خسروشاهی از شرکت بهشهر، عمید حضور و فرزندانش در گروه صنعتی بلا، اکبر لاجوردیان و فرزندانش در شرکت صنعتی بهشهر، فرزندان حاج برخوردار از شرکت پارس الکتریک، سیاوش و اسکندر ارجمند و فرزندانشان در شرکت ارج و شعله خاور، حسین علاقبند و فرزندانش و هژبر یزدانی و بسیاری دیگر یاد کرد. آن دسته از افرادی که موفق نبودند، یا سنشان بالا رفته بود، یا امید به بازگشت به ایران و بازپس‌گیری کارخانه‌هایشان را داشتند.
حالا که دارا خسروشاهی به عنوان یکی از موفق‌ترین ایرانی‌های آمریکا توانسته به مدیریت شرکت بزرگ و جهانی اوبر برسد، خوب است به زندگی حسن خسروشاهی، از اقوام پدر او نگاهی بیندازیم. مطالعه موردی زندگی خسروشاهی نشان می‌دهد که ایرانی‌ها با وجود چالش‌های تجارت در غرب با ابتکارات و هوش کارآفرینان ایرانی در خارج به موفقیت‌های بزرگی دست یافته‌اند.
از آموزه‌های شرکت «مینو» تا موفقیت «فیوچرشاپ» در کانادا
حسن خسروشاهی یکی از مالکان گروه صنعتی مینو بود که بعد از خروج از کشور در کانادا ساکن شد. او پس از سه سال بررسی و انجام کارهای مختلف در زمینه توسعه زمین و املاک، در نهایت تصمیم به تأسیس «فروشگاه آینده» یا «فیوچرشاپ» گرفت. فیوچرشاپ به فروشگاه‌های بزرگ عرضه محصولات الکترونیکی در کانادا تبدیل شد که در سال 1983 میلادی با تأسیس یک فروشگاه فعالیت خود را آغاز کرد.
حسن خسروشاهی در سال 2001 میلادی تصمیم گرفت این فروشگاه‌ها که تعدادشان به 136 رسیده بود را به قیمت 580 میلیون دلار کانادا به شرکت «بست بای» بفروشد. تا سال 1986 میلادی این شرکت سه فروشگاه تأسیس کرده بود اما تا سال 1993 میلادی بیش از 38 فروشگاه در سراسر ایالت‌های کانادا تأسیس کرد و وارد بورس اوراق بهادار کانادا شد تا با فروش 30 میلیون دلار سهام، بخشی از بدهی و هزینه‌های سرمایه‌گذاری گسترش و توسعه خود را تأمین کند.
این فروشگاه‌ها در ابتدا بسیار شیک و با دکوراسیون گران‌قیمت طراحی شدند، اما وقتی حسن خسروشاهی متوجه شد که ممکن است مصرف‌کنندگان احساس کنند که محصولات در این فضا نیز گران‌قیمت هستند، دکوراسیون‌ها تغییر کردند و بیشتر بازتاب تصویری از آینده یا فیوچرستیک شدند. او تأمین مالی، داشتن ایده و مدیریت را سه عامل موفقیت خود در کانادا می‌داند. او می‌گوید: «وقتی شروع به کار کردیم برخی از فروشندگان رقیب فکر می‌کردند ما عده‌ای عرب پولدار هستیم که بعد از اتمام دارایی‌هایمان بازار را ترک می‌کنیم.»
برخی از اعضای تیم مدیریتی او از مدیران مهاجرت کرده شرکت مینو بودند، مانند اردشیر ضیابخش که هیچ تجربه کار در خارج و حتی مهارت چندانی در زبان انگلیسی نداشتند. از نظر فنی نیز ضعف آنها در عدم شناخت بازار و وسایل الکترونیکی بود. شرکت‌های بزرگ تولید لوازم الکترونیکی نظیر سونی به دلایل مختلف حاضر نبودند به فیوچرشاپ کالا بفروشند و لذا این فروشگاه با اقلام و برندهای رده دوم کار خود را آغاز کرد. اما تأکید بر سه عامل ذکر شده به علاوه تلاش و پایداری و فشار کاری، راه را برای آنها در بازار پررقابت کانادا هموار کرد.
جالب اینجاست که آنچه آموخته بودند از تجارت در ایران بود. حسین خسروشاهی و اردشیر ضیابخش با تجربه کار در سال‌های مینو می‌دانستند که سازمان فروش و برنامه تبلیغاتی شدید برای ساخت برند شاهرگ یک سازمان است. در کانادا به بسیاری از نیروهای جوان و تحصیل‌کرده کار یاد دادند، به‌نحوی که بسیاری از نیروهای شاغل 13 هزار نفری از مسئولین و کارکنان فعلی فیوچرشاپ، نیروهای تربیت‌شده خودشان هستند.
این ایرانی تا ورشکست شود، پدر ما را در می آورد!
با وجود استفاده از این تجربه، محیط کار در ایران بسیار متفاوت از کانادا بود. زبان، فرهنگ و عادات مصرف‌کننده کانادایی و نیز سایر عوامل مؤثر باید ابتدا مورد مطالعه قرار می‌گرفت. به علاوه، بازار بسیار پررقابتی وجود داشت. حسن خسروشاهی می‌گوید در آمریکای شمالی هر روز افرادی که از شما باهوش‌ترند، پیش از شما بیدار می‌شوند و به دنبال این هستند که به اصطلاح «نان شما را آجر کنند».
این است که رقابت واقعاً چالش‌برانگیز است. حسن خسروشاهی به آینده فکر می‌کرد. نام‌گذاری شرکت و تأسیسات و انتخاب نوع محصولات نشان از درک او از آینده بازار الکترونیک داشت. او می‌گوید: «روزی که مغازه اول را باز کردم، دلم می‌خواست بزرگ‌ترین خرده فروش وسایل الکترونیکی کانادا باشم. این در فکر من بود. هدف من این بود اما شاید سایر رقبای تنها به دنبال مثلاً کسب مقداری پول و بعد بازی گلف بودند.»
حسن خسروشاهی می‌گوید: «البته من ضعف آنها را می‌دانستم اما چیزی که نمی‌دانستم این بود که در این کار به جهت رقابت شدید حاشیه، سود بسیار پایین است و واقعاً باید مراقب هر شاهی می‌بودیم.»
آنچه کارآفرینان ایرانی در خارج مانند حسن خسروشاهی انجام دادند در محیطی غریبه بود. همین غریبگی سرمایه اجتماعی و ارتباطات آنها را تضعیف کرده بود. برای مثال، شرکت سونی 10 سال بعد از شروع کار فیوچرشاپ حاضر شد به این شرکت کالا بفروشد. در چنین محیط پر رقابتی، همگان منتظر سقوط فیوچرشاپ بودند.
او می‌گوید: «یک بار برای شرکت در نمایشگاه محصولات الکترونیک در لاس وگاس در فرودگاه بودم. شنیدم چند نفر مشغول صحبت درباره کسب‌وکار خرده‌فروشی محصولات الکترونیک هستند و می‌گویند این رشته کاری وضعیت خوبی ندارد و سودش کم است و حالا هم یک احمقی از ایران آمده و اینجا می‌خواهد بازار را بگیرد و به زودی هم ورشکست خواهد شد ولی تا ورشکست بشود پدر ما را در می‌آورد چون قیمت‌ها را پایین می‌آورد.»
می‌خواستم شرکتی مثل نستله بسازم
با این حال، آنها بر اساس تجربه‌ای که از ایران داشتند، تبلیغات شدیدی روی برندینگ انجام دادند که به آنها کمک زیادی کرد. شرکت در سال‌های آخر سالانه در حدود دو و نیم میلیارد دلار کانادا فروش داشت. وقتی رقیب بسیار سرسختی از آمریکا به نام «بست بای» به بازار کانادا وارد شد، او باز هم هوش کارآفرینی خود را نشان داد. او می‌گوید: «استراتژی خروج راهکاری است که خیلی‌ها دنبال می‌کنند. در ایران این مسئله معنایی نداشت. به عبارت دیگر همان‌طور که در آغاز با برنامه شروع کردند، باید خروج یا برنامه‌ای هم می‌داشتند. این مربوط به همه شرکت‌ها است که باید زمان خروج را نیز بدانند.»
منبع : برترینها
🌍🚀👏 موفقیت
چقدر خوشحالم که موفقیت‌های کارآفرینان ایرانی در خارج رو می‌بینم! این نشون میده که با تلاش و پشتکار، میشه به هر هدفی رسید. فقط کاش کمی بیشتر به تجربیات اونا در نوشتار پرداخته بشه تا همه بتونن یاد بگیرن!