می‌گویند ما نسل تنبلی هستیم. این عبارتی است که از طرف افراد نسل قبلی بیان می‌شود و آنها پس از آن، تلاش‌های مستمر خود را برای ما شرح می‌دهند و “زرنگ” بودن خود را به ما نشان می‌دهند. آنها معتقدند که ما نسل تنبلی هستیم، اما منظورشان دقیقاً تنبلی به معنای “هیچ کاری نکردن” نیست. در حقیقت، منظورشان بیشتر این است که ما کارهایمان را به تأخیر می‌اندازیم.
به گفته روان‌شناسان، ما نسبت به کارها اهمال‌کار یا “تعلل‌ورز” هستیم. البته نمی‌توان گفت که این ادعا کاملاً بی‌اساس است. جمله «مشکل اصلی من تنبلی است» اعترافی است که در دل‌های ما نسل سومی‌ها و شما نسل چهارمی‌ها وجود دارد. اما آیا واقعا اهمال‌کاری همیشه به این اندازه منفی است؟ چه کسانی را می‌توان اهمال‌کار نامید؟ و چگونه می‌توان از اهمال‌کاری پرهیز کرد؟ «زندگی ماهرانه» در این شماره به بررسی اهمال‌کارهای حرفه‌ای می‌پردازد.
“گرایش فرد به تأخیر انداختن آغاز یا انجام کارهای مهم تا جایی که باعث رنج و ناراحتی شود”، این تعریف آکادمیک از اهمال‌کاری است. با این حساب، بسیاری از ما حداقل در یک دوره کوتاه از زندگی‌مان اهمال‌کاری را تجربه کرده‌ایم، اما برخی افراد اهمال‌کاری جزئی از شخصیتشان است. در اینجا باید اهمال‌کاری گاه‌به‌گاه را از اهمال‌کاری ذاتاً اهمال‌کار تفکیک کنیم. تازه این آغاز ماجراست. اهمال‌کاری دسته‌بندی‌های دیگری هم دارد.
اهمال‌کاری خوب و بد
در واقع روان‌شناسان به این نتیجه رسیده‌اند که این ویژگی‌های منفی همیشه هم بد نیستند و اهمال‌کاری هم از این قاعده مستثنی نیست. حالا بگذریم از اینکه خود روان‌شناسان نیز در برخی موارد اهمال‌کاری کرده‌اند و بررسی این مشکل بشر را تا حدود 20 سال پیش به تعویق انداخته‌اند. تازه بعد از چند سال به این نتیجه رسیده‌اند که ما انواع مختلفی از اهمال‌کاری داریم.
ما دو نوع اهمال‌کار داریم: نوع منفی، که به آنها «اهمال کار منفعل» می‌گویند. همان‌طور که از نامشان پیداست، آنها در برابر وسوسه به تعویق انداختن کارها تسلیم هستند و توانایی تصمیم‌گیری‌شان مشکل دارد. برعکس آنها، «اهمال کارهای فعال» هستند که به صورت آگاهانه کارهایشان را به تأخیر می‌اندازند. آنها می‌دانند که اگر کارهایشان را به تعویق بیندازند، هم می‌توانند در دقیقه نود انجامش دهند و هم بهتر از آن را انجام دهند. پس اگر اهمال‌کاری مثبت دارید، هیچ احساس گناهی نکنید و از آن لذت ببرید.
اهمال‌کاری و موفقیت از کجا ناشی می‌شود؟
بیایید دوباره به سراغ اهمال‌کاری منفی برگردیم. به نظرتان چرا افراد دچار اهمال‌کاری می‌شوند؟ بسیاری از آنها، به خصوص کسانی که در اطراف خود یک اهمال کار دارند، پاسخ‌هایشان بیشتر شبیه فحش به نظر می‌رسد و اهمال‌کارها را با برچسب‌هایی مثل «بی‌مسئولیتی» و «بی‌وجدانی» و دیگر ویژگی‌های غیرقابل چاپ همراه می‌کنند. اما حقیقت این است که باید به دنیای اهمال‌کارها وارد شوید تا بفهمید پشت این «پشت هم اندازی» دائمی، علل پنهانی دیگری نیز وجود دارد.
عوامل اهمال‌کاری و موفقیت
- از شکست می‌ترسند: به هیچ وجه به ذهنتان نرسد که اهمال‌کارها برای موفقیت خود ارزشی قائل نیستند. در حقیقت، بعضی از اهمال‌کارها به قدری موفقیت را مهم می‌دانند که بزرگ‌ترین دغدغه‌شان این است که «نکنه موفق نشوم» یا «نکنه فلان کارم را خوب انجام ندهم». به همین دلیل، به استقبال کار نمی‌روند و از ترس شکست، کارهایی که احتمال شکست در آنها وجود دارد (یعنی همه کارها) را به تعویق می‌اندازند.
- معیارهایشان برای موفقیت خیلی بالا است: یادتان هست؟ یک زمانی در همین صفحه مطلبی داشتیم با عنوان «کمال‌گراها به بهشت نمی‌روند». آنجا هم درباره کسانی صحبت کردیم که تنها نمره 20 و رتبه 1 و مدال طلای موفقیت در ذهنشان وجود دارد و سایر نمرات و رتبه‌ها را شکست به حساب می‌آورند. این افراد که به کمال‌گرا معروف‌اند، مستعد اهمال‌کاری نیز هستند. آنها از آنجا که معیارهای بالایی برای موفقیت دارند، اگر احساس کنند که نمی‌توانند به این معیارها برسند، انگیزه‌شان پایین می‌آید یا بی‌خیال می‌شوند یا کارشان را به تعویق می‌اندازند.
- خودشان را دست کم می‌گیرند: افراد اهمال‌کار معمولاً خودشان و کارهایشان را کم‌اهمیت می‌دانند. وقتی کارهای کوچک خود را نادیده بگیرید، به طور طبیعی زمان انجام آنها نیز برایتان اهمیت ندارد. فراموش نکنید که زندگی روزمره از همین کارهای کوچک تشکیل می‌شود و اگر به این کارها توجه نکنید، نه تنها خستگی روز را به دوش می‌کشید بلکه اهمال‌کاری مزمن نیز به روان‌تان لطمه می‌زند.
- نمی‌توانند نه بگویند: بعضی از اهمال‌کارها به دلیل ناتوانی در نه گفتن، زمان‌شان را به صورت نامناسب مدیریت می‌کنند. آنها در مواقعی که باید نه بگویند، به همه بله می‌گویند و خودشان را به دردسر می‌اندازند و این باعث می‌شود که کارهایشان عقب بیفتد. به یاد داشته باشید که این بخشی از رفتار آگاهانه است، در ناخودآگاه شما، به دلیل حجم کارهایی که بر دوش دارید، از آنها انتقام می‌گیرید و کارها را عمداً به تعویق می‌اندازید. هرچه باشد، اهمال‌کارها افراد پیچیده‌ای هستند.
- اهمال‌کارها منطقی نیستند: اهمال‌کارها دلایل خاصی برای اهمال‌کاری خود دارند که می‌توان آنها را «باورهای غیرمنطقی اهمال‌کارانه» نامید. برای تغییر رفتارشان، افراد اهمال‌کار اول باید این باورها را بشناسند. جالب است که آنها غالباً فکر می‌کنند افراد موفق نیز همین باورها را دارند، در حالی که افراد موفق اینگونه فکر نمی‌کنند.
باورهای غیرمنطقی اهمال‌کارانه
- به تعویق انداختن کارها باعث عملکرد دقیق و حفظ اعتماد به نفس می‌شود. چالش: همیشه این‌طور نیست که با تعویق کارها، کار به خوبی انجام شود.
- تاخیر باعث می‌شود فشار روانی کاهش یابد و فرد آزادانه و راحت‌تر کارش را انجام دهد. چالش: بعضی اوقات، تاخیر خود باعث ایجاد فشار روانی می‌شود.
- کارها تکراری و خسته‌کننده شده‌اند، لذا میلی به انجام آنها ندارم. چالش: مشکل با کار تکراری باید با خود کار حل شود، نه با تعویق انداختن.
- تاخیر و انجام کار در آخرین لحظات باعث صرفه‌جویی در وقت می‌شود. چالش: گاهی تبعات کار در دقیقه نود خود زمان‌بر است.
- امروز کارهای لذت‌بخش‌تری دارم که معلوم نیست فردا چنین وضعیتی داشته باشم، بنابراین بهتر است کار امروز را به فردا بیندازم. چالش: اگر فقط به دنبال لذت باشید، همیشه بهانه‌ای برای تعویق کارهای غیرلذت‌بخش وجود دارد.
چه زمانی باید اهمال‌کار باشیم؟
اهمال‌کاری و موفقیت همیشه بد نیست. بعضی مواقع واقعاً لازم است که تصمیمات را به تعویق بیندازیم تا بتوانیم تصمیم بهتری بگیریم. این چهار موقعیت را که در آن لازم است اهمال‌کار باشیم، دقیق‌تر بررسی کنید:
- وقتی وقتش نیست: وقتی هیچ فشار زمانی خاصی وجود ندارد، لازم نیست فوراً تصمیم بگیرید.
- وقتی اطلاعات کافی نیست: اگر هنوز اطلاعات کافی ندارید، تصمیم‌گیری فوری عاقلانه نیست.
- وقتی موضوع خیلی پیچیده است: برخی تصمیمات انقدر پیچیده و سرنوشت‌ساز هستند که باید وقت بیشتری برای آنها بگذارید.
- وقتی اولویت‌های دوفوریتی دیگری وجود دارد: گاهی برخی تصمیمات معمولی ممکن است با حوادث غیرمترقبه تغییر کند.
با اهمال‌کاری و موفقیت چه کنیم؟
کار امروز را به فردا نیندازید! اگر به این مطلب توجه کرده باشید، نیازی به این بخش پیشنهادها نیست. اما به هر حال، چند راهکار برای غلبه بر اهمال‌کاری و موفقیت پیشنهاد می‌شود.
- نوع اهمال‌کاری‌تان را بشناسید! بدانید چه نوع اهمال‌کاری دارید.
- خوبی و بدی‌های اهمال‌کاری‌تان را بررسی کنید. کارهایی که به تعویق می‌اندازید را یادداشت کنید و مزایا و معایب آنها را بررسی کنید.
- برنامه‌ریزی کنید: بعد از بررسی وضعیت، برای برون‌رفت از بحران برنامه بریزید.
- هدف‌ها را به قسمت‌های کوچک تقسیم کنید: برای رسیدن به هدف‌های بزرگ، آنها را به قسمت‌های کوچک و قابل دسترس تقسیم کنید.
- به خودتان جایزه بدهید: هر بار که یک کار را که به تعویق افتاده انجام دادید، خودتان را تشویق کنید تا انگیزه‌تان حفظ شود.
در مجله دایان نظراتی حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین جای ندارد.