شیرینی گردویی یکی از آن شیرینی های خشک و خوش عطر ایرانی است که با وجود سادگی، بافت ترد و طعم گرم و دلچسبی دارد. اگر تا به حال از دور و بری ها شنیده اید که درست کردنش سخت است یا خمیرش جمع نمی شود، باید بگویم که راز اصلی در رعایت همین چند نکته کوچک مثل داغ زدن مواد و کنترل دمای فر است. در این مطلب قرار است دقیقا همان چیزی را پیدا کنید که به دنبالش هستید؛ از مواد لازم و جایگزین های خرده کیک گرفته تا تمام فوت وفن های پخت تا نتیجه اش شبیه شیرینی های قنادی شود. با هم قدم به قدم پیش می رویم تا یک شیرینی گردویی یکدست و خوش طعم داشته باشید.
مواد لازم برای شیرینی گردویی
برای داشتن یک شیرینی گردویی موفق، دقیق بودن پیمانه ها از همه چیز مهم تر است. این شیرینی به نسبت حساس است و کم یا زیاد شدن یک ماده می تواند بافت نهایی را کاملا تغییر دهد. در ادامه مواد لازم برای یک سینی استاندارد را می بینید.
- مغز گردو: ۲۵۰ گرم (ترجیحا رنده شده یا با چرخ گوشت ریز شده)
- شکر: ۲ پیمانه (حدود ۳۰۰ گرم)
- سفیده تخم مرغ: ۵ عدد (حدود ۹۰ تا ۱۸۰ گرم بسته به دستور)
- خرده کیک اسفنجی: ۲ و نیم پیمانه
- سرکه سفید: ۱ قاشق غذاخوری
- پودر کاکائو: نصف قاشق چای خوری
- وانیل: یک چهارم قاشق چای خوری
- پودر قند: ۱ قاشق غذاخوری (برای تزیین و ایجاد ترک روی سطح)
نکته ای که باید حتما در نظر بگیرید این است که اگر از دستورهای مختلف استفاده می کنید، نسبت گردو به شکر و خرده کیک را به هم نزنید. مثلا در برخی دستورها از ۱۳۰ گرم گردو و ۲۰۰ گرم شکر استفاده می شود، در حالی که دستورهای دیگر مقادیر بالاتری دارند. مهم این است که پیمانه ها را با یک ترازوی دقیق اندازه بگیرید تا خمیر به نتیجه برسد.
اگر به شیرینی های دیگر علاقه دارید مقاله شیرینی های شربتی را مطالعه کنید.
مواد لازم برای تهیه شیرینی گردویی با خرده کیک
خرده کیک در این شیرینی نقش پرکننده و تثبیت کننده بافت را دارد. اگر از خرده کیک استفاده می کنید، حتما باید از کیک اسفنجی ساده و بدون کرم استفاده کنید. کیک های روغنی یا کیک هایی که مغز میوه دارند به هیچ وجه مناسب نیستند چون باعث چسبندگی بیش از حد و سنگین شدن خمیر می شوند. خرده کیک را قبل از اضافه کردن به مواد، با دست کمی نرم کنید تا با گردو و شکر یکدست شود. در برخی دستورها خرده کیک را با گردو و شکر از چرخ گوشت رد می کنند تا کاملا یکدست و نرم شود. این کار باعث می شود بافت شیرینی بعد از پخت لطیف تر باشد و موقع قیف زدن، خمیر به راحتی از ماسوره عبور کند.
جایگزین کیک اسفنجی در شیرینی گردویی چیست؟
یکی از سوال های رایج این است که اگر کیک اسفنجی در دسترس نبود چه کنیم. برخی منابع معتبر تاکید کرده اند که اصل شیرینی گردویی با خرده کیک اسفنجی یا شیفون درست می شود و هیچ کیک دیگری جایگزین آن نشود. با این حال، اگر به هر دلیلی کیک اسفنجی ندارید، می توانید از آرد برنج به عنوان جایگزین استفاده کنید.
در یک دستور به جای خرده کیک از آرد برنج (حدود ۱ تا ۱.۵ قاشق غذاخوری الک شده) استفاده شده و نتیجه مطلوب بوده است. آرد برنج بافت سبکی به خمیر می دهد و از شل شدن بیش از حد آن جلوگیری می کند. فقط دقت کنید که آرد برنج را حتما الک کنید و کم کم اضافه کنید تا خمیر سفت نشود. همچنین در برخی دستورها از آرد برنج یا کیک اسفنجی خرد شده به صورت جایگزین یاد شده است، اما تجربه نشان داده که کیک اسفنجی طعم و بافت اصیل تری می دهد.
طرز تهیه شیرینی گردویی مرحله به مرحله
حالا که مواد را آماده کردید، نوبت به مرحله اصلی می رسد. این بخش را با دقت دنبال کنید چون هر مرحله تاثیر مستقیمی روی مرحله بعد دارد. اگر عجله کنید یا حرارت را زیاد کنید، ممکن است خمیر جمع نشود یا شیرینی ها ترک بخورند.
آماده کردن گردو و مخلوط کردن مواد
اولین قدم این است که گردوها را آماده کنید. گردوها را با چرخ گوشت ریز کنید یا با رنده درشت رنده کنید. اگر گردوها را خیلی درشت نگه دارید، موقع قیف زدن ماسوره را می گیرند و خمیر یکدست از قیف بیرون نمی آید. در یک کاسه بزرگ، گردوی خرد شده، شکر و خرده کیک (یا آرد برنج) را با هم مخلوط کنید.
در این مرحله می توانید وانیل و پودر کاکائو را هم اضافه کنید. بعضی دستورها همه مواد خشک را یکجا با هم مخلوط می کنند و بعد سفیده تخم مرغ را کم کم اضافه می کنند. بعضی دیگر ابتدا سفیده و شکر را هم می زنند و بعد بقیه مواد را اضافه می کنند. هر روشی را که انتخاب کردید، مهم این است که در نهایت مواد را دو تا سه بار از چرخ گوشت رد کنید تا کاملا یکدست و صاف شود. این کار باعث می شود خمیر بعد از پخت بافت لطیفی داشته باشد و هیچ تکه گردوی درشتی در آن باقی نماند.
داغ زدن مواد شیرینی گردویی روی حرارت
این مرحله حساس ترین بخش تهیه شیرینی گردویی است. در قنادی به این کار داغ زدن می گویند. مواد مخلوط شده را در یک قابلمه با کف ضخیم بریزید و روی حرارت خیلی کم قرار دهید. نکته کلیدی این است که مواد نباید بجوشد؛ فقط باید داغ شود تا شکر ذوب شده و مواد خام کمی پخته شوند. مدام با یک لیسک یا قاشق چوبی هم بزنید تا مواد ته نگیرد.
حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه هم زدن مداوم لازم است تا مواد غلیظ شود و حالت کشدار پیدا کند. اگر حرارت زیاد باشد، شکر کاراملی می شود و رنگ و طعم شیرینی خراب می شود. برای تست اینکه مواد آماده است یا نه، می توانید کمی از مواد را زیر زبان بگذارید؛ اگر دانه های شکر را حس نکردید، یعنی شکر کاملا حل شده و مواد آماده است. همچنین وقتی مواد شروع به ایجاد یک لایه بلوری مانند کف قابلمه کرد، یعنی زمان برداشتن از حرارت رسیده است.
افزودن روغن و سرکه و آماده کردن خمیر
بعد از اینکه مواد را از روی حرارت برداشتید، سرکه سفید و روغن مایع را اضافه کنید و خوب هم بزنید. سرکه باعث می شود بافت شیرینی ترد شود و روغن مایع سطح شیرینی را بعد از پخت براق و خوش رنگ می کند. اگر در دستور شما پودر قند هم دارد (مثل بعضی دستورها که پودر قند را بعد از سرد شدن اضافه می کنند)، آن را در این مرحله یا بعد از خنک شدن اضافه کنید.
حالا مواد را کنار بگذارید تا کاملا خنک شود. این مرحله ممکن است حدود یک ساعت طول بکشد. اگر خمیر را وقتی گرم است داخل قیف بریزید، سرکه و روغن از آن جدا می شود و بافت شیرینی خراب می شود. بعد از خنک شدن، خمیر باید غلظتی شبیه به یک خمیر کشدار داشته باشد؛ نه خیلی شل که از قیف بیرون بریزد و نه خیلی سفت که از ماسوره عبور نکند. اگر خیلی سفت بود، کمی سفیده تخم مرغ اضافه کنید و اگر خیلی شل بود، کمی آرد برنج اضافه کنید.
فرم دادن شیرینی ها با قیف و ماسوره
خمیر خنک شده را داخل قیف با ماسوره ساده (بدون طرح) بریزید. کف سینی فر را با کاغذ روغنی بپوشانید. قیف را به صورت عمود روی سینی نگه دارید و با فشار یکنواخت دست، شیرینی ها را با فاصله حدود ۳ تا ۵ سانتی متر از هم بزنید. اندازه شیرینی ها بستگی به سلیقه شما دارد، اما معمولا به اندازه یک گردوی متوسط یا کمی بزرگ تر هستند. اگر روی شیرینی ها برآمدگی ایجاد شد، با نوک انگشت چرب آن را صاف کنید. می توانید روی آن ها خلال پسته یا پودر پسته بپاشید تا ظاهر زیباتری بگیرند. در برخی دستورها قبل از پخت، روی شیرینی ها پودر قند الک می کنند تا سطحشان ترک های ظریف و قنادی مانندی بردارد.
دمای فر و مدت زمان پخت شیرینی گردویی
فر را از قبل با دمای ۱۸۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی گراد گرم کنید. زمان پخت بسته به نوع فر متفاوت است، اما معمولا بین ۱۲ تا ۲۰ دقیقه طول می کشد. در یک دستور، فر با دمای ۱۵۰ درجه و زمان ۲۰ دقیقه ذکر شده است، در حالی که دستور دیگر دمای ۲۰۰ درجه و زمان ۱۵ تا ۲۰ دقیقه را پیشنهاد می کند. فرهای گازی معمولا زمان بیشتری می برند.
بهترین راه این است که بعد از ۱۲ دقیقه، اطراف شیرینی ها را چک کنید؛ وقتی لبه ها کمی طلایی شد، شیرینی آماده است. اگر فر شما دمای بالا دارد، از دمای پایین تر (مثلا ۱۷۵ درجه) استفاده کنید تا شیرینی ها نسوزند. بعد از پخت، فر را خاموش کنید و درب آن را کمی باز بگذارید تا شیرینی ها به تدریج خنک شوند؛ این کار از ترک خوردن ناگهانی جلوگیری می کند.
نکات پخت شیرینی گردویی در فر
پخت شیرینی گردویی فقط به گذاشتن در فر و منتظر ماندن نیست. چند نکته کوچک می تواند تفاوت بین یک شیرینی خانگی معمولی و یک شیرینی قنادی مانند باشد. در این بخش به سوال های رایجی که ممکن است در حین پخت برایتان پیش بیاید پاسخ می دهیم.
چطور از خشک یا سفت شدن خمیر جلوگیری کنیم؟
خمیر شیرینی گردویی اگر در معرض هوا بماند یا بیش از حد روی حرارت بماند، خشک و سفت می شود. برای جلوگیری از این مشکل، بعد از داغ زدن و خنک شدن، خمیر را در ظرف درب دار نگه دارید تا با هوا تماس نداشته باشد. اگر خمیر شما بعد از خنک شدن سفت شد، کمی سفیده تخم مرغ به آن اضافه کنید و خوب مخلوط کنید. برعکس، اگر خمیر شل بود، کمی آرد برنج اضافه کنید. نکته مهم دیگر این است که شیرینی های پخته شده را حتما در ظرف دربسته نگه دارید. یک ترفند سنتی این است که یک تکه نان داخل ظرف شیرینی بگذارید؛ نان رطوبت را جذب می کند و مانع خشک شدن شیرینی می شود.
چرا شیرینی گردویی به کاغذ روغنی می چسبد؟
چسبیدن شیرینی به کاغذ روغنی چند دلیل رایج دارد. اول اینکه شیرینی به اندازه کافی پخته نشده باشد؛ در این صورت بخش های مرطوب خمیر به کاغذ می چسبند. دوم اینکه شیرینی را در حالی که داغ است از کاغذ جدا کنید؛ باید صبر کنید تا شیرینی کاملا خنک شود و بعد آن را جدا کنید. سوم اینکه شکر در خمیر زیاد باشد یا رطوبت کاغذ روغنی بالا باشد.
همچنین اگر از کاغذ روغنی نامناسب (مثلا کاغذ مومی به جای کاغذ مخصوص فر) استفاده کنید، مشکل ایجاد می شود. برای جلوگیری از این مشکل، از کاغذ روغنی مخصوص فر استفاده کنید، شیرینی را کامل بپزید و بعد از پخت صبر کنید تا خنک شود. اگر باز هم چسبید، می توانید کاغذ را با یک کاردک نازک کمک کنید.
چطور دمای فر را برای پخت شیرینی تنظیم کنیم؟
تنظیم دمای فر بستگی به نوع فر شما دارد. فرهای برقی معمولا دمای دقیق تری دارند و با ۱۸۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی گراد در ۱۲ تا ۱۵ دقیقه شیرینی را آماده می کنند. فرهای گازی ممکن است دمای واقعی شان با دمای نشان داده شده تفاوت داشته باشد و زمان بیشتری (حدود ۲۰ دقیقه) نیاز داشته باشند. اگر برای اولین بار این شیرینی را می پزید، دمای کمتر و زمان بیشتر را انتخاب کنید تا شیرینی نسوزد. فر را حتما از قبل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه گرم کنید تا دمای فر یکنواخت شود. در حین پخت، درب فر را باز نکنید چون باعث افت دما و پخت ناهموار می شود.
سوال های آشپزان درباره شیرینی گردویی
آیا می توان شیرینی گردویی را بدون کیک اسفنجی درست کرد؟
بله، می توانید از آرد برنج به عنوان جایگزین استفاده کنید، اما بافت کمی متفاوت خواهد شد.
تفاوت شیرینی گردویی با شیرینی بهشتی گردویی چیست؟
شیرینی گردویی بافت خشک و ترد دارد و با سفیده تخم مرغ و خرده کیک درست می شود، در حالی که شیرینی بهشتی با روغن جامد و پودر قند تهیه می شود و بافتی نرم تر دارد.
شیرینی گردویی را چطور نگهداری کنیم؟
شیرینی گردویی را در ظرف دربسته و در جای خشک و خنک نگهداری کنید؛ برای جلوگیری از خشک شدن، یک تکه نان داخل ظرف بگذارید






واقعا این طرز تهیه شیرینی گردویی عالیه! حتما امتحانش میکنم، ممنون بابت به اشتراک گذاری این دستور.
عالی بود! ترکیب مغز گردو و کیک شکلاتی واقعاً طعمی خاص به این شیرینی میده. فقط پیشنهاد میکنم زمان داغ زدن رو بیشتر ذکر کنید تا بهتر درک بشه.
خوب این شیرینی گردویی رو بزنید کنار، آرسنال امسال قهرمان میشه! حالا من بزنم شیرینی درست کنم یا بیام به تیمهای قهرمان فکر کنم؟!