رشد غول‌های فناوری
هفته نامه تجارت فردا: شرکت‌های معتبر فناوری در شمال کالیفرنیا به رقابت در زمینه کار و ساخت‌و‌ساز پرداخته‌اند. فیس‌بوک فعالیت خود را با ساختمانی به متراژ 430 هزار فوت مربع (40 هزار متر‌مربع) آغاز کرده که شبیه یک انبار بزرگ است. این ساختمان به عنوان بزرگ‌ترین دفتر با طراحی باز در جهان شناخته می‌شود. گوگل نیز به شدت در حال ساخت ادارات مرکزی جدیدی است که قرار است جایگزین مجموعه کنونی خود شود. این مجموعه شامل ساختمان‌های شیشه‌ای قابل جابه‌جایی است که می‌توانند با توجه به نیازهای کسب‌وکار تغییر اندازه دهند. شرکت‌های سامسونگ و اوبر نیز در حال توسعه هستند. با این حال، جاه‌طلبانه‌ترین پروژه متعلق به اپل است که برای ساخت طرحی شبیه یک فضاپیما پنج میلیارد دلار هزینه می‌کند.
تفاوت سیلیکون ولی اکنون و در دهه 90
سیلیکون ولی به‌خصوص نسبت به دهه 1990 تفاوت زیادی دارد. در آن زمان این منطقه به عنوان مکانی برای پرورش نوع جدیدی از سرمایه‌داری باز و آزاد و سازمان‌های تجاری کوچک، ظریف و سیال شناخته می‌شد. شرکت‌ها برای حل مسائل خاصی ظهور می‌کردند و سپس به سرعت ناپدید می‌شدند. افراد حرفه‌ای به آسانی از یک شرکت به شرکت دیگر می‌رفتند زیرا می‌دانستند که ارزش واقعی آنها در مهارت‌هایشان نهفته است و به لباس فرم شرکت‌ها وابسته نیستند.
تسلط بر بازار
امروزه سیلیکون ولی مملو از شرکت‌های مختلف است. تعداد کمی از برندگان بزرگ این مرکز نوآوری عظیم را تحت سلطه خود دارند در حالی که بسیاری از بنگاه‌های تازه‌تاسیس در رقابت هستند تا به شرکت‌های بزرگ خدمات دهند و در صورت شانس، توسط یکی از آنها خریداری شوند. در طی دو دهه، موفق‌ترین شرکت‌های فناوری از رشد غول‌های فناوری قابل توجهی برخوردار شده‌اند. هر روز چهار میلیون جست‌وجو در گوگل انجام می‌شود. تعداد افرادی که هر ماه به فیس‌بوک سر می‌زنند، بیشتر از جمعیت چین است. این غول‌ها با درآمدهای کلان، بر بازار تسلط پیدا کرده‌اند.
زیرساخت‌های اقتصاد اطلاعات
زیرساخت‌های اقتصاد اطلاعات تحت کنترل تعداد کمی از شرکت‌ها قرار دارد: آمازون تقریباً یک‌سوم بازار رایانش ابری را در اختیار دارد و در سال گذشته بخش خدمات ابری آن بیش از 50 درصد رشد داشته است. سه شرکت برتر جهانی در حال حاضر شرکت‌های فناوری هستند و آمازون و فیس‌بوک در رتبه‌های 7 و 6 قرار دارند.
عصر دیجیتال و چالش‌های جدید
در دوره صنعتی، شرکت‌ها برای گسترش خود از صرفه‌جویی مقیاس بهره‌گیری می‌کردند. به عنوان مثال، هر چه یک شرکت فولاد بیشتری تولید می‌کرد، می‌توانست هزینه‌های هر واحد را کاهش دهد و رقبای کوچک‌تر را به حاشیه براند و منابع بیشتری برای تحقیقات، بازاریابی و توزیع اختصاص دهد. این اصل همچنین برای انواع کالاهای فیزیکی صدق می‌کرد. اما در عصر دیجیتال، شرکت‌های فناوری این اصل را به چالش کشیدند و توجه خود را از عرضه (کارایی تولید) به سمت تقاضا (اثرات شبکه‌ای) تغییر دادند. همان‌طور که غول‌های صنعتی به نوآوری‌های فناوری برای کاهش هزینه‌ها متکی بودند، غول‌های تجاری جدید از نوآوری‌های فناوری برای گسترش شبکه‌های خود بهره می‌برند.
راهکارهای شبکه‌ای و ارتباطات قوی
ارتباطات قوی تأثیرات شبکه‌ای همواره به عنوان موتورهای رشد غول‌های فناوری بزرگ عمل کرده‌اند. موفقیت نه‌تنها به تقویت خود کمک می‌کند بلکه از قانون افزایش بازدهی پیروی می‌کند. برخی شرکت‌های شبکه‌ای به مردم پول می‌دهند تا مشتری آنها شوند و بدین ترتیب اندازه خود را افزایش دهند. اگر شبکه‌ها به هم مرتبط شوند و نسخه‌های چندگانه‌ای ایجاد کنند، تأثیرات قدرتمندتری خواهند داشت. بسیاری از بنگاه‌های فناوری جدید “سکوهایی” هستند که گروه‌های متفاوتی از افراد را به یکدیگر متصل می‌کنند و به آنها این امکان را می‌دهند که در مبادلات سودآور شرکت کنند. شرکت‌های قدیمی فناوری نیز بر بخش سکویی کسب‌وکار خود تأکید دارند. همه می‌خواهند در مرکز شبکه‌ای از کاربران و وسایل مرتبط قرار گیرند که به‌طور منظم فرصت‌های بیشتری برای رشد غول‌های فناوری فراهم کنند.
تغییر در نگرش شرکت‌ها
از نظر ساختاری، این غول‌های فناوری شبیه بنگاه‌های نوپا نیستند، بلکه بیشتر به شرکت‌های سنتی شباهت دارند. ادارات با طراحی باز و لباس‌های غیررسمی همچنان وجود دارند اما روحیه آنها در حال تغییر است. آنها به سرمایه‌گذاری بیشتری در فعالیت‌های سنتی شرکتی از قبیل فروش و برندسازی می‌پردازند. این نوع نگرش شرکتی به عنوان یکی از عوامل موفقیت آنها شناخته می‌شود. بنگاه‌های نوپا به شدت در تلاشند توجه شرکت‌های با سابقه را جلب کنند که تمامی خدمات از جمله مشاوره حقوقی و کنترل کیفیت را به آنها ارائه می‌دهند. شرکت‌های نوپا از اینکه 90 درصد کارها به درستی انجام شود راضی هستند، اما مشتریان خواهان محصولات بی‌نقص هستند. فناوری به عنوان قوی‌ترین عامل رشد غول‌های فناوری جدید نقش اساسی دارد. اما دو نیروی دیگر، یعنی جهانی‌سازی و مقررات نیز وجود دارند.
رشد غول‌های تجاری و تغییرات جهانی
از سال 1980 به بعد، شرکت‌های بزرگ چندملیتی بزرگ‌ترین ذی‌نفعان آزادسازی اقتصاد جهانی بوده‌اند. فهرست سالانه شرکت‌های چندملیتی جهان که توسط کنفرانس سازمان ملل در زمینه تجارت و توسعه (آنکتاد UNCTAD) منتشر می‌شود، نشان می‌دهد که این شرکت‌ها با معیارهایی همچون اندازه و استخدام، از اواسط دهه 1990 رشد قابل توجهی داشته‌اند و روز به روز پیچیده‌تر شده‌اند. آنکتاد اشاره می‌کند که 100 شرکت برتر چندملیتی جهان به‌طور میانگین 20 شرکت مادر دارند که اکثر آنها در مناطق با مالیات کم واقع شده‌اند و بیش از 500 شرکت وابسته دارند که در بیش از 50 کشور فعالیت می‌کنند.
استراتژی‌های موفقیت در بازار
شرکت‌های بزرگ با ایجاد زنجیره‌های تأمین گسترده در سطح جهانی و تشکیل صدها شراکت (از شرکت‌های وابسته متعلق به خود گرفته تا پیمانکاران خارجی) به کارایی بالایی دست یافته‌اند. آنها همچنین کسب‌وکار خود را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کرده و این بخش‌ها را در مناطقی قرار می‌دهند که هزینه‌های کمتری دارد. به علاوه، این شرکت‌ها به ایجاد اتحادهای پیچیده‌تری می‌پردازند. آقای پانکاج از دانشکده تجارت استرن در دانشگاه نیویورک برآورد می‌کند که هم‌اکنون 1000 شرکت عمومی برتر آمریکا 40 درصد از درآمد خود را از طریق همکاری با متحدانشان کسب می‌کنند، در حالی که این رقم در سال 1980 تنها یک درصد بود. علاوه بر ساختار شبکه‌های تولید، شرکت‌های چندملیتی توجه زیادی به شبکه‌های دانش دارند. شرکت استراتژی و مشاوره پی‌دبلیوسی (PWC) که یک غول حسابداری است، هر سال نظرسنجی‌ای درباره 1000 شرکت نوآور برتر جهان انجام می‌دهد.
نوآوری و رقابت جهانی
پژوهش آنها نشان می‌دهد که سال گذشته شرکت‌هایی که 60 درصد یا بیشتر از بودجه تحقیق و توسعه (R&D) خود را در خارج از کشور هزینه کرده‌اند، نسبت به رقبای داخلی خود سود عملیاتی، بازگشت سرمایه و رشد غول‌های فناوری بیشتری داشته‌اند. این شرکت‌ها می‌توانند بودجه تحقیق و توسعه خود را در مکان‌های کم‌هزینه‌تر خرج کنند و به این ترتیب نوآوری‌های بیشتری به دست آورند. آنها همچنین به نوآوری‌های بومی دسترسی پیدا می‌کنند. جنرال‌الکتریک بیش از یک‌چهارم از محصولات بهداشتی جدید خود را در هند به تولید می‌رساند تا از نوآوری‌های آن کشور بهره‌برداری کند. درآمد این شرکت در خارج از ایالات متحده از 4.8 میلیارد دلار در سال 1980 به 65 میلیارد دلار در سال 2015 رسید.
چالش‌های جدید و راهکارها
این شرکت‌ها اخیراً با رقبایی از نقاط دیگر جهان مواجه شده‌اند. هم‌اکنون فهرست 500 شرکت برتر جهان در نشریه فورچون شامل 156 بنگاه از بازارهای نوظهور است در حالی که این رقم در سال 1995 تنها 18 مورد بود. موسسه مک‌کینزی پیش‌بینی می‌کند که تا سال 2025 حدود 45 درصد از شرکت‌های فهرست نشریه فورچون در اقتصادهای نوظهور مستقر خواهند شد. این اقتصادها هم‌اکنون شرکت‌هایی با کلاس جهانی ایجاد می‌کنند که بازارهای محلی بزرگی دارند و به شدت در حال سرمایه‌گذاری در نوآوری هستند. شرکت چینی تن‌سنت (Tencent) موفق شد ظرف چند سال مشتریان خدمات پیام‌رسان تلفن همراه خود یعنی وی‌چت را به 700 میلیون نفر برساند. نیمی از 150 هزار کارمند شرکت چینی هواوی که تجهیزات شبکه و مخابرات تولید می‌کند، در بخش تحقیق و توسعه فعالیت می‌کنند.
چالش‌های مقرراتی
اگر شرکت‌های غربی بخواهند در برابر این رقبا دوام بیاورند، لازم است بزرگ‌تر و نوآورتر شوند. رشد غول‌های فناوری نیز به نفع شرکت‌های موجود تمام شده است. سقوط شرکت انرون (Enron) در سال 2001 پایانی بر دوره مقررات‌زدایی است که از اواخر دهه 1970 آغاز شده بود و آغازگر دوران جدیدی از مقررات‌گذاری به حساب می‌آید. بحران مالی سال 2008 نیز به تقویت این روند کمک کرد. قانون ساربن-آکسلی (Sarbane-Oxley) که یک سال پس از سقوط انرون تصویب شد، حاکمیت شرکتی را به شیوه‌ای جدید تعریف کرد. قانون استطاعت مالی مراقبت‌ها مصوب 2010 صنعت مراقبت‌های بهداشتی را بازمهندسی کرد که حدود یک‌پنجم از اقتصاد ایالات متحده را شامل می‌شود. در همان سال، قانون داد-فرانک (Dodd_Frank) به بازسازی صنعت خدمات مالی پرداخت.
مقررات و چالش‌های شرکت‌های کوچک
نهادهای مقررات‌گذاری نیز بزرگ‌تر شده‌اند. بودجه کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا طی سال‌های 1995 تا 2016 از 300 میلیون به 1.6 میلیارد دلار افزایش یافته است. این نهادها همچنین فعالیت‌های خود را گسترش داده‌اند. وزارت دادگستری آمریکا از قانون اقدامات مفسدانه در خارج از کشور مصوب سال 1977 علیه شرکت‌هایی استفاده می‌کند که در خارج رفتارهای مشکوکی دارند. میانگین هزینه صدور حکم تحت این قانون از 7.2 میلیون دلار در سال 2005 به 157 میلیون دلار در سال 2014 رسید. بدون شک، این مقررات بار سنگینی بر دوش شرکت‌های کوچک می‌گذارد چرا که هزینه انطباق با مقررات بسیار بالاست. نیکول و مارک کرین از دانشکده لافایت برآورد می‌کنند که هزینه انطباق با مقررات فدرال برای شرکت‌هایی با 19 کارمند یا کمتر 10,585 دلار و برای شرکت‌هایی با 500 کارمند یا بیشتر 7,755 دلار به ازای هر کارمند است.
تأثیر قوانین جدید بر شرکت‌های کوچک
به علاوه، شرکت‌های جوان‌تر به دلیل تجربه کمتری که در مواجهه با این مقررات دارند، آسیب بیشتری می‌بینند. قانون ساربن-آکسلی بار سنگینی را بر دوش شرکت‌های عمومی کوچک می‌گذارد. سهم دستمزد مدیران غیر‌اجرایی در بنگاه‌های کوچک‌تر از 5.91 دلار به ازای هر 1000 دلار فروش قبل از تصویب این قانون به 9.79 دلار پس از تصویب آن افزایش یافته است. قانون مشاغل مصوب سال 2012 کسب‌وکارهای کوچک را از برخی الزامات سختگیرانه قانون ساربن-آکسلی معاف کرده است. با این حال، تعداد بنگاه‌های نوپا و عرضه عمومی اولیه سهام هنوز در سطوح بسیار پایین و ناامیدکننده‌ای قرار دارد. فراتر از حد خواندن، همچنین پیچیدگی نظام آمریکایی بنگاه‌های کوچک را آزار می‌دهد. قانون مالیات آمریکا بیش از 3.4 میلیون کلمه دارد. قانون داد-فرانک 2,319 صفحه بود. سازمان‌های بزرگ قادرند متخصصانی را استخدام کنند تا این حجم بالای قوانین را بخوانند. در واقع، قانون داد-فرانک به طرز طعنه‌آمیزی به قانون “اشتغال دائم وکلا و مشاوران” معروف شده است. 900 نفر در اداره مالیات شرکت جنرال‌الکتریک کار می‌کنند و این شرکت در سال 2012 هیچ مالیاتی پرداخت نکرد. شرکت‌های کوچک مجبورند برای خدمات وکلای خارجی هزینه پرداخت کنند و همیشه نگران هستند که مبادا در تله مقررات متناقض “خدمات درآمد داخلی” گیر کنند.
تأثیرات جهانی مقررات‌گذاری
قوانین ساربن-آکسلی و داد-فرانک بر لحن مصوبات انگلستان و اروپا تأثیرگذار بوده‌اند. چین نیز به مقررات‌گذاری حساس شده است: یک بخش به این دلیل که بتواند اهداف ملی‌گرایانه و سیاسی خود را دنبال کند و بخش دیگر به خاطر نگرانی از تضاد منافع. مناطق مختلف رویکردهای متفاوتی نسبت به مقررات داشته‌اند که این امر خود به پیچیدگی بیشتر مشکلات دامن زده است. در نتیجه، در بسیاری از بازارها، کسب‌وکار برای شرکت‌ها تقریباً غیر‌ممکن می‌شود.
رشد غول‌های تجاری و چالش‌های نوآوری
مشکل دیگری که امروزه شرکت‌ها با آن مواجه‌اند، کندی ناامیدکننده رشد غول‌های فناوری به‌ویژه در غرب و همزمان با نوآوری‌های وسیع فناوری است. شرکت‌های بزرگ راحت‌تر می‌توانند با این معما کنار بیایند. مارتین ریوز از شرکت مشاورتی بی‌سی‌جی (BCG) استدلال می‌کند که این شرکت‌ها به خوبی می‌توانند سپرهای محافظ بسازند. آنها منابع اضافی کافی دارند تا بتوانند تکانه‌های بیرونی را جذب کنند یا با رکودهای موقت مقابله نمایند. آنها همچنین می‌توانند در صورت نامساعد بودن اوضاع سیاسی، عملیات خود را به بخشی دیگر از جهان منتقل کنند. آقای ریوز اشاره می‌کند که نرخ انحلال برای تمام شرکت‌های بورسی آمریکایی در یک دوره پنج‌ساله، 36 درصد است اما این نرخ برای شرکت‌هایی با ارزش بالای یک میلیارد دلار به نصف کاهش می‌یابد. کندی رشد به نفع شرکت‌های موجود عمل می‌کند. جوزف گروبر و استیون کامین، اقتصاددانان فدرال‌رزرو، متوجه شدند که پس‌اندازهای شرکت‌های بزرگ به صورت فزاینده‌ای از مخارج آنها پیشی گرفته است. به عنوان مثال، شرکت اپل حدود یک‌چهارم از سرمایه بازاری خود را به شکل نقدی نگه می‌دارد. این حجم نقدینگی به شرکت‌های پیشرو اجازه می‌دهد تا با خرید بنگاه‌های نوپا و جذب بهترین استعدادها، جایگاه خود را تقویت کنند. بنابراین به نظر می‌رسد که شرکت‌های ابرستاره تمام مزایا را از آن خود کرده‌اند. اما دو دلیل وجود دارد که نشان می‌دهد ممکن است موفقیت آنها پایدار نباشد. یک دلیل این است که نیرویی که تولید و خلاقیت را تسریع می‌کند و اکنون به نفع این شرکت‌ها کار می‌کند، ممکن است به تسریع تخریب آنها نیز منجر شود. دلیل دیگر این است که این شرکت‌ها هم‌اکنون موانعی موقتی بر سر راه روند اقتصاد سیال هستند که قادر به تحمل دوام طولانی نخواهند بود.
واای چقدر خوبه که شرکت‌های فناوری به این همه نقاط توجه می‌کنن و ساختمون‌های جدید و نوآورانه می‌سازن!