رازهای افزایش اعتماد به نفس برای رسیدن به موفقیت

قدم به قدم تا افزایش اعتماد به نفس

ایران مطلب : خودش است! همان که می‌خواهید؛ با قد بلند و چشمان زیبا. شاغل و کمک‌خرج زندگی‌اش است و تحصیل‌کرده و همسطح با شماست. احتمالاً همسر مناسبی خواهد بود، اما هر بار که به او فکر می‌کنید، دستان‌تان عرق می‌کند و وقتی به سمتش می‌روید، داغ می‌شوید. عرق از کمرتان لغزیده و قلبتان گویی در گلوی‌تان گیر کرده است. نفس‌تان بند آمده و حتی نمی‌توانید یک کلمه هم بگویید.

مدتی است که می‌خواهید به دختر مورد علاقه‌تان بگویید که او را دوست دارید و قصد ازدواج دارید، اما هر بار که تصمیم به این کار می‌گیرید، نمی‌توانید. حالا چه فایده دارد؟ اگر به او نزدیک شوید، نمی‌توانید صحبت‌تان را بگویید. تمام چیزهایی که در ذهن‌تان با خود تمرین کرده‌اید، از ذهن‌تان پریده است. پاهای‌تان سست می‌شوند و در پشت اولین دیوار متوقف می‌شوید. حالا از خودتان متنفر هستید. این اولین بار نیست که کم‌رویی شما را از پیشرفت باز می‌دارد و نمی‌گذارد به خواسته‌های‌تان برسید. با تمام وجود می‌خواهید که چنین نباشید اما چه باید کنید؟

«تو نمی‌توانی» از آن جملات جادویی است که به نظر می‌رسد آدم را برای همیشه سنگین می‌کند؛ به‌ویژه اگر در کودکی زیاد آن را شنیده باشید.

بسیاری از افراد کم‌رو، همان‌هایی هستند که در دوران کودکی بیش از حد کنترل شده‌اند و به آن‌ها گفته شده که به اندازه کافی خوب نیستند یا نمی‌توانند کارها را به خوبی انجام دهند.

سمیه اشرفی، روان‌شناس و مشاور خانواده، در مورد این مشکل می‌گوید: «کم‌رویی به شخص شرایطی پدید می‌آورد که جلوی ایفای نقش در موقعیت‌های اجتماعی و بیان دغدغه‌ها و درخواست ازدواج از شخص مورد علاقه را می‌گیرد.» وی اضافه می‌کند که به نظر می‌رسد در درون این افراد، یک شخصیت بزرگ سرزنش‌گر وجود دارد که می‌خواهد جلوی پیشرفت آن‌ها را بگیرد و هر وقت که این شخصیت بخواهد خود را مطرح کند، آن‌ها را از صحنه عقب می‌کشاند.

خود تخریبی یکی از عادات افراد کم‌رو است و این افراد به دلیل اینکه فکر می‌کنند در مقابل دیگران کامل نیستند، ترس از خوب بودن و تداوم نیافتن این خوبی در آن‌ها بیشتر می‌شود و گاه دچار نوعی وسواس و کمال‌گرایی نیز می‌شوند.

این روان‌شناس، کم‌رویی را عاملی برای عقب‌ماندن این افراد در تحصیل، شغل، ازدواج و بسیاری از مناسبات اجتماعی و خانوادگی می‌داند و اضافه می‌کند: گاهی این افراد حقوق خود را نیز نمی‌توانند مطالبه کنند.

از خودتان بیرون بیایید؛ دنیا آنقدر که فکر می‌کنید کوچک نیست. بیرون آمدن از خود، نخستین گام برای مبارزه با کم‌رویی است. البته اگر بخواهید با خودتان بجنگید و موقعیت‌هایی که خودتان از خود سلب می‌کنید را بازپس بگیرید.

برای افزایش اعتماد به نفس باید ابتدا سعی کنید اجتماعی‌تر باشید. هرچه بیشتر با دیگران ارتباط برقرار کنید، در برقراری ارتباط موفق‌تر خواهید شد. حضور در باشگاه‌ها، کلاس‌های ورزشی، انجمن‌های دانشجویی و فعالیت‌های خیریه می‌تواند دامنه دوستان شما را گسترش دهد و به زودی متوجه خواهید شد که صحبت کردن و مطرح کردن خود آن‌قدرها هم کار دشواری نیست.

یقه خود را بگیرید!

«من هم یک روز مانند همه افراد کم‌رو نمی‌توانستم، اما امروز می‌توانم. یک روز تبدیل به دو نفر شدم: یکی که می‌ترسید خود را مطرح کند و یکی که می‌خواست از اولی حمایت کند و همه موقعیت‌های خوب را از دست ندهد. نفر دوم حس می‌کرد نفر اول او را به قدری عقب نگه‌داشته که تمام موقعیت‌های خوب را از دست می‌دهد بنابراین نقش مشوق و حامی را پیدا کرد.»

سهیلا این خاطرات را تعریف می‌کند و می‌گوید: وقتی جلوی خودم را گرفتم تا دیگر کم‌رویی نکنم، نزدیک به ۳۰ سال داشتم و نه دانشگاه قبول شده بودم و نه ازدواج کرده بودم. این برای من شکست بزرگی محسوب می‌شد و همه آن به خاطر کم‌رویی بود. وقتی دانشگاه قبول شدم به خودم گفتم که دیگر بس است، باید این بازی‌ها را کنار بگذاری و موقعیت خود را به دست بیاوری. طولی نکشید که مانند جواهر در میان جمع درخشیدم و همه از استعدادهایم باخبر شدند و موقعیت‌های خوبی پیدا کردم. امروز یکی از کسانی هستم که دوستانم مرا به عنوان یک فرد موفق در ازدواج و مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی مثال می‌زنند. کافی است تصمیم بگیرید و اراده کنید.

سمیه اشرفی، روان‌شناس، توصیه می‌کند اگر لازم است با خودتان درگیر شوید و نگذارید خود بازدارنده‌تان جلوی پیشرفت شما را بگیرد. مثلاً هر وقت ترسیدید از انجام کاری و عرق کردید، به خود بگویید: این کار باید انجام شود و یک نفس عمیق بکشید و خود را در وسط ماجرا بیندازید قبل از اینکه خود بازدارنده‌تان بخواهد شما را متوقف کند.

از مطرح شدن لذت ببرید.

اشرفی به جوانی اشاره می‌کند که برای مشاوره مراجعه کرده بود. او می‌گفت: هر وقت می‌خواهم خود را در کاری مطرح کنم، از اینکه دیگران مرا ببینند، تشویق کنند، پیشرفت کنم یا کاری را درست انجام بدهم می‌ترسم. می‌ترسم که بعد از تشویق متوجه شوند من همیشه به آن خوبی نیستم و مرا کنار بگذارند.

این روان‌شناس می‌گوید: خود تخریبی یکی از عادات افراد کم‌رو است و این افراد چون فکر می‌کنند در مقابل دیگران کامل نیستند، ترس از خوب بودن و تداوم نیافتن این خوبی در آن‌ها قوت می‌گیرد و گاه دچار نوعی وسواس و کمال‌گرایی نیز می‌شوند. با خود می‌گویند یا باید آنقدر خوب باشم که کسی مرا مسخره نکند یا هیچ چیز نمی‌گویم. در حالی که انسان تا شکست نخورد، سربلند نمی‌شود و ظرفیت موفقیت‌های بیشتر را کسب نمی‌کند.

به جای کمبودها، افکارتان را تمام و کمال به شخصی که با او در حال گفت‌وگو هستید متمرکز کنید. این کار تمرکز هر دو شما را برای یک ارتباط موفق افزایش می‌دهد.

فکر نکنید گوش کنید.

یکی از مشکلات افراد کم‌رو این است که بیشتر از اینکه به حرف‌های طرف مقابل گوش دهند، درگیر گفت‌وگوهای ذهنی خود هستند و در مورد اینکه دیگران چه فکری می‌کنند و چه خواهد شد فکر می‌کنند. یکی از کارهایی که باید برای ترک این رفتار انجام دهید این است که شنونده خوبی باشید. همیشه شما صحبت نکنید و اجازه دهید دیگران هم در مورد خودشان مدت‌زمانی پرحرفی کنند. سؤالات کلی بپرسید که نیاز به پاسخ‌های طولانی دارند و خودتان بنشینید و فقط گوش دهید. هرگاه گفت‌وگو در حال از آب و تاب افتادن بود، موضوع جدیدی را آماده داشته باشید. و برای کاهش سختی باز کردن سر صحبت، همواره موضوعات آغازگر در اختیار داشته باشید تا گفت‌وگو از آب و تاب نیفتد.

فکر نکنید همه می‌خواهند به شما طعنه بزنند. می‌توانید بسیاری از حرف‌ها را نشنیده بگیرید و مجبور نیستید با همه چیز جدی برخورد کنید.

مستقل باشید.

یکی از مشکلات آدم‌های کم‌رو این است که دائماً فکر می‌کنند دیگران در موردشان چه فکر می‌کنند. کمی فکر کنید چه اهمیتی دارد که آن‌ها چه فکر می‌کنند. مهم این است که شما سعی کنید کار درست را به بهترین نحو ممکن انجام دهید. حتی نتیجه مهم نیست، سعی شما است که اهمیت دارد. مهم این است که مسیر درست را بپیمایید و رشد خود را حس کنید.

بچه‌های کم‌رو تربیت نکنید.

درست است که کم‌رویی عوارض زیادی برای بزرگسالان ایجاد می‌کند، اما روان‌شناسان ریشه‌های آن را در کودکی جست‌و‌جو می‌کنند. همه والدین دوست دارند فرزندانشان را در زمینه‌های مختلف به رشد برسانند و در آینده رفتار فرزندان برای والدین رضایت‌بخش باشد، اما برای این کار لازم است شناخت و قدرت ذهن و توانایی‌های متناسب با سن فرزند خود را به درستی بشناسیم و با توجه به آن‌ها از او انتظار داشته باشیم، زیرا هر توقع بیجا و کنترل بیش از اندازه‌ای به کم‌رویی کودک منجر می‌شود.

کم‌رویی را تشویق نکنید. پسر بچه وقتی با مادرش به مهمانی می‌رود به مادر می‌چسبد، نه بازی می‌کند و نه شیطنت می‌کند. همه می‌گویند او خیلی مؤدب است، اما او کم‌رو، ترسو و خجالتی است. دختر ۲۵ ساله وقتی مهمان می‌آید از انظار ناپدید می‌شود و همه می‌گویند او دختر آفتاب مهتاب ندیده و محجوبی است، اما او هم یک دختر کم‌رو و خجالتی است. متأسفانه تشویق به این رفتار نادرست می‌تواند پایه‌های استوار یک ناتوانی اجتماعی را پدید آورد.

کم‌رویی پدیده‌ای گسترده و متنوع است که نزد افراد، خانواده‌ها، جوامع و فرهنگ‌های مختلف معانی متفاوتی دارد. کودک یا نوجوانی ممکن است از نظر روان‌شناسی اجتماعی فردی کم‌رو باشد، اما از نظر خانواده یا مدرسه به عنوان یک کودک یا نوجوان مؤدب و متین تلقی شود. به عبارت دیگر برخی افراد کم‌رو را انسان‌هایی ساکت، مؤدب و محترم می‌دانند و تصور می‌کنند که این قبیل افراد شهروندان سالم و بی آزاری هستند و برخی نیز افراد کم‌رو را انسان‌هایی مطیع، حرف‌گو، مستعد و مقبول اجتماع می‌دانند. برخی نیز کم‌رویی را برای دختران امری عادی و صفتی مثبت تلقی می‌کنند و آن را برای پسرها یک ویژگی یا منش ناپسند می‌دانند، در حالی که کم‌رویی همان‌گونه که قبلاً اشاره شد، یک معلولیت اجتماعی و مانع رشد مطلوب شخصیت است و برای هر دو جنس امری نامطلوب و نابهنجار است. بنابراین به والدین توصیه می‌شود از همان ابتدای تربیت فرزندان جسارت مطرح شدن و مطالبه حق را در کودک ایجاد کنند و او را چه دختر باشد و چه پسر به پنهان شدن و کم‌رویی تشویق نکنند.

چرا بچه‌ها کم‌رو می‌شوند؟

مرجان فضلی روان‌شناس کودک، کم‌رویی را دارای الگوی آموخته‌شده چون مشاهده والدین و نزدیکان کم‌رو می‌داند. وی عامل دیگر کم‌رویی را تحقیـــر کــودک در خانه و مدرسه، مقایسه او با دیگران و برچسب کم‌رویی بر کودک زدن و تلقین کم‌رویی به او می‌داند و اضافه می‌کند: به کودکان خود هرگز نگویید او خجالتی یا کم‌رو است و هرگز نگویید دختر باید خجالتی باشد. این کار او را از فعالیت‌های عادی اجتماعی نیز باز خواهد داشت.

وی اضافه می‌کند: فرزندان خانواده‌هایی که نقل مکان‌های مکرر دارند و مدارس کودک را زیاد عوض می‌کنند ممکن است دچار کم‌رویی و اختلال در برقراری ارتباط پایدار شوند و از رابطه با دیگران احساس نگرانی کنند. این روان‌شناس تأکید می‌کند: برای تغییر رفتار کودک باید نخست رفتارهای خود را تغییر دهید. صبور باشید و ارتباط عاطفی خود را با کودک بیشتر کنید.

قدم به قدم تا افزایش اعتماد به نفس

روان‌شناسان شیوه‌هایی را برای نجات کودکان از کم‌رویی توصیه می‌کنند که می‌توانید آن را قدم به قدم دنبال کنید. گاه برخی از این شیوه‌ها در بزرگسالی نیز مؤثر است:

• عوامل کم‌رویی کودک خود را بشناسید و سعی کنید آن را به حداقل برسانید.
• بیش از توان کودک از او انتظار نداشته باشید و کارهای کوچکی از او بخواهید که انجام دهد و به آن در مقابل دیگران پاداش دهید.
• در مهمانی‌ها فرزند خود را همراه ببرید تا اجتماعی شود و در مقابل دیگران او را توبیخ و تنبیه یا مسخره نکنید.
• محیط اجتماعی باید برای کودک جذاب باشد و بتواند به کودک کمک کند تا به صورت فعالانه در محیط اجتماعی شرکت کند.
• سعی کنید فرزندتان کارهایی که در توان دارد را به تنهایی انجام دهد.
• فرزند خود را صرفاً به این دلیل که بهتر می‌توانید کارهایش را انجام دهید، تشویق به وابستگی نکنید. به او یاد دهید که باید مستقلانه در برابر محیط رفتار کند.
• بازی‌های دسته‌جمعی و فعالانه را به کودک بیاموزید و با ایجاد زمینه‌های بازی با دوستانش او را به فعالیت اجتماعی تشویق کنید.
• با او برایش خرید کنید و در خرید لباس و لوازم مربوط به خودش از او نظر بخواهید.
• هر روز موضوعی را مطرح کنید که او هم در موردش نظر دهد. مانند غذا، دسر، تفریحات آخر هفته، طرز نظافت خانه و چیزهای کوچک دیگر.
• به خاطر کم‌رویی از ثبت‌نام کودک در مهد کودک یا جاهایی که آموزش‌های جمعی برای کودکان برقرار است طفره نروید؛ این محیط‌ها به اجتماعی شدن آن‌ها کمک می‌کند.
• بکن نکن‌های بیش از حد شما ممکن است یکی از دلایل کم‌رویی کودکتان باشد. این کار اعتماد به نفس او را از بین می‌برد، پس تا می‌توانید اعتماد به نفس فرزندتان را تقویت کنید بدین ترتیب که در مقابل جمع از او بخواهید یکی از کارهایی را که خوب بلد است انجام دهد و از نکات منفی او تا می‌توانید صحبت نکنید.
• تمام رفتارهای مثبت وی را تشویق کنید. مسئولیت‌هایی را به کودک دهید تا او را با جامعه پیرامونش مرتبط کند، مانند خرید مایحتاج خانه یا خریدهای دیگر یا حتی برداشتن تلفن.

منبع : jamejamonline.ir

منبع : ایران مطلب