تنهایی و تمایل به زندگی مجردی جوانان
همزمان با گسترش شهرنشینی، مشکلی که جوامع بشری با آن مواجه شده‌اند، شکل‌گیری زندگی مجردی جوانان و تنها زیستی است. این پدیده در حال افزایش است و به تاخیر در ازدواج جوانان و معضلات اجتماعی مرتبط می‌شود. تمایل به زندگی تنهایی ابتدا در جوامع غربی مشاهده شد و به تدریج کشورهای در حال توسعه نیز با این مشکل مواجه شدند، در حالی که امکانات فرهنگی لازم برای انسجام اجتماعی، خانوادگی و شهری در این کشورها فراهم نشده است.
در سه میلیون خانوار، افراد به صورت مجردی، تنها یا بدون ثبت رسمی ازدواج زندگی می‌کنند؛ این آماری است که در سرشماری نفوس و مسکن سال ۹۵ ثبت شده است.
به گفته جمعیت‌شناسان، همزمان با افزایش سن ازدواج، تمایل به زندگی مجردی جوانان نیز بیشتر می‌شود که این موضوع موجب افزایش تعداد خانوارها در این سرشماری شده است. جامعه‌شناسان دهه ۹۰ را آغاز افزایش زندگی مجردی جوانان می‌دانند. هرچند قبل از این دهه، این نوع زندگی در ایران وجود داشت، اما با ورود دهه‌شصتی‌ها به دوره جوانی، تعداد زندگی‌های یک نفره هم افزایش یافت.
خرید ماسک N95 به نرخ دولتی
دلایل تمایل افراد به زندگی مجردی چیست؟
جامعه‌شناسان به این پرسش که چرا جوانان علاقه و برنامه‌ای برای ازدواج و تشکیل خانواده ندارند، چنین پاسخ می‌دهند:
- این جوانان در واقع امیدی به حمایت جامعه، نهادهای رسمی و دولت ندارند. از سوی دیگر، برخی از جوانان در انتخاب شریک زندگی مناسب ناتوان هستند.
- این جوانان معتقدند که با ورود به مسیر ازدواج، استقلال فردی خود را از دست می‌دهند و ترجیح می‌دهند درآمد حاصل از شغلشان را به شکل فردی برای خود هزینه کنند.
- در این میان، جوانانی نیز وجود دارند که نمی‌توانند با خانواده کنار بیایند و زندگی مجردی جوانان برایشان آرامش‌بخش نیست یا به دلیل تسلط والدین بر بخش‌های مختلف زندگی‌شان، امکان زندگی همراه با استقلال را ندارند و در نتیجه ناچار به تشکیل زندگی مجردی جوانان می‌شوند.
این اظهارنظرها در حالی است که به عقیده کارشناسان این حوزه، تبعات منفی زندگی مجردی جوانان شامل افزایش سن ازدواج، تأثیرات نامطلوب جمعیت‌شناختی و آسیب‌های پزشکی و اجتماعی است.
از دلایل گرایش به تنهایی
تنهایی افراد نتیجه شهرنشینی است. عواقب آن بی‌هویتی و دوری انسان‌ها از یکدیگر است. نهایت این امر نیز می‌تواند به افزایش خودکشی، اعتیاد، روسپی‌گری، روابط نامشروع و بسیاری از آسیب‌های اجتماعی دیگر منجر شود.
بالا رفتن آمار خودکشی نتیجه فردگرایی مفرط است. از طرفی، بی‌حسی و بی‌تفاوتی افراد نسبت به یکدیگر نیز از دیگر پیامدهای تمایل به تنهایی است.
نمونه آن را می‌توان در حوادثی مانند خودکشی در پل مدیریت و میدان کاج مشاهده کرد که فرد در جلوی چشمان مردم اقدام به خودکشی کرد و همه ایستادند و تماشا کردند.
در مکان‌های شلوغ تهران، حتی یک نگاه یا لبخند بین شهروندان دیده نمی‌شود و افراد مانند ربات از کنار یکدیگر عبور می‌کنند. در این میان، مجرمان و خلاف‌کاران در انبوه جمعیت گم می‌شوند. نکته دیگر این است که “خودکنترلی” فرد به دلیل تنهایی تضعیف می‌شود.
وقتی مهاجرت به شهرهای بزرگ افزایش می‌یابد و تجانس فرهنگی شکل می‌گیرد، نمی‌توان انتظار داشت که جامعه با پدیده‌هایی چون تمایل به تنهایی روبرو نشود.
حدود ۳۰ سال پیش، اساتید جامعه‌شناسی نسبت به چنین واقعه‌ای برای آینده ایران هشدار دادند و به تأخیر افتادن ازدواج جوانان را مطرح کردند، اما مسئولان برای آن برنامه‌ریزی نکردند.
در آن زمان، عواملی چون دانشگاه رفتن جوانان، خدمت سربازی و پیدا کردن شغل به عنوان عوامل تأخیر ازدواج ذکر شد که همه اینها ازدواج را حدود ۱۰ سال به تأخیر می‌اندازد.
نتیجه این تأخیر، پدیده‌ای است که اکنون در جامعه ایران دیده می‌شود؛ میل به زندگی مجردی جوانان. در این شرایط، فرد می‌گوید چرا باید با وجود مشکلات، مسئولیت یک نفر دیگر را به دوش بگیرم. از سوی دیگر، ماهواره، فضای مجازی و اینترنت افراد را از یکدیگر دور کرده است.
مسئولان چه وظیفه‌ای در قبال گرایش به تنهایی و تجرد جوانان دارند؟
به اعتقاد قرائی مقدم، باید تعاملات اجتماعی تقویت گردد. وقتی شادی وجود نداشته باشد، تفریحات مختص طبقه خاصی شود، اقداماتی چون پیاده‌روی جوانان با یکدیگر جزو برنامه‌های مسئولان نباشد و به طور کلی برای غنی‌سازی اوقات فراغت جوانان فکری نشود، جامعه به انزوا روی می‌آورد و مصرف سیگار و قلیان افزایش می‌یابد.
افزایش فاحشه‌گری دور از انتظار نیست و ازدواج سفید رواج می‌یابد در حالی که این نوع ازدواج اصولاً بی‌معناست و آینده‌ای برای جوانان ندارد.
تمام این مسائل به مسئولانی مربوط می‌شود که نتوانسته‌اند تعاملات سازنده‌ای برای شادی و نشاط جوانان ایجاد کنند. اگر آنها جامعه‌شناسی را بشناسند، اهمیت این مسائل را در یک جامعه سالم درک خواهند کرد.
همه این هشدارها و پیامدها در حالی است که افزایش زندگی مجردی جوانان برابر با کاهش ازدواج و در نتیجه کاهش میزان زاد و ولد و جمعیت کشور است.
باید توجه داشت که احساس تنهایی می‌تواند تأثیرات منفی بر سلامت جسمی و روانی افراد داشته باشد و به دنبال آن، هزینه‌های خدمات درمانی نیز افزایش خواهد یافت. بنابراین دولت‌ها در سه دهه گذشته اگرچه تمایلی به برنامه‌ریزی برای این چالش اجتماعی نداشتند، اما قطعاً تبعات این کم‌توجهی در سال‌های آینده هزینه‌های بیشتری را به کشور تحمیل خواهد کرد.
ضمن اینکه در جامعه ایران که تأکید بر حفظ سلامت اخلاقی و تشکیل خانواده است، توجه به مسائل جوانان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و به نظر می‌رسد با وجود چالش‌های اقتصادی کشور، حالا حالاها برنامه‌ای برای فرهنگ‌سازی و غنی‌سازی اوقات فراغت جوانان وجود نخواهد داشت.
مقاله خیلی جالبی بود، به نظرم جوان‌ها به دلیل فشارهای اجتماعی و اقتصادی به زندگی مجردی روی میارن. جدای از چالش‌ها، باید به oportunidades اجتماعیشون هم فکری بشه. فقط کاش یه کم بیشتر به راه‌حل‌های مقابله با این معضلات پرداخته می‌شد.