سرمایه گذاری هوشمند: راهکاری برای دوری از چالش های مالی

ماهنامه معیشت – بیژن طالب کاشفی: کاهش نرخ سود بانکی در شهریور سپرده گذاران را به بررسی دوباره گزینه های دیگر سرمایه گذاری جایگزین واداشته است. در سال های اخیر، نرخ بالای سود بانکی شرایط سختی برای رقبای سرمایه گذاری جایگزین به وجود آورده بود؛ اما اکنون نرخ سود 10 درصدی برای حساب های کوتاه مدت و 15 درصدی برای حساب های یک ساله، جذابیت سپرده گذاری را کاهش داده است. گزینه های زیر می توانند پیشنهادات مناسبی برای سپرده گذاران باشند. پیشنهاد می شود اگر سود بانکی برای شما جذاب نیست، در یکی یا چند گزینه زیر سرمایه گذاری جایگزین کنید و ترکیب بهینه ای برای سبد سرمایه گذاری جایگزین خود ایجاد کنید.

سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار

بورس یا بازار سهام بازاری سازماندهی شده است که با هدف خرید و فروش سهام یا هر نوع اوراق بهادار یا کالای دیگر تشکیل شده است. این بازار به هر فرد این امکان را می دهد که با توجه به دارایی و سرمایه خود در یک یا چند شرکت بزرگ سرمایه گذاری کند و از سود آن ها بهره مند شود. اما برعکس سپرده گذاری در بانک، سرمایه گذاری در بورس کار چندان ساده ای نیست و نیاز به دانش و مشاوره مالی و اقتصادی دارد. همچنین سرمایه گذاری جایگزین در بورس با ریسک همراه است و سهام به راحتی نقد نمی شود. با این حال، اگر بتوان سود بیشتری از سرمایه گذاری جایگزین در بورس کسب کرد، می توان بخشی از سرمایه را وارد این بازار کرد. برای اطلاعات بیشتر می توان به شرکت های مشاوره سرمایه گذاری، صندوق های سرمایه گذاری و کارگزاری ها مراجعه کرد.

مهم ترین عیب سرمایه گذاری در بورس

این است که با داشتن سهام شرکت ها، هیچ تضمینی برای بازگشت سرمایه و سود وجود ندارد؛ در حالی که با خرید اوراق مشارکت یا سپرده گذاری در بانک، سود و اصل سرمایه تضمین می شود. اما همواره احتمال کسب سود بیشتر از سود بانکی و اوراق مشارکت در سرمایه گذاری جایگزین در بورس وجود دارد.

خرید اوراق مشارکت

خرید اوراق مشارکت یکی دیگر از گزینه های سرمایه گذاری جایگزین است که ریسک کمی دارد و نقدشوندگی بالایی دارد و نیاز به دانش مالی چندانی ندارد؛ اما نسبت به بازار بورس سود کمتری دارد. با این حال، سود تضمین شده آن معادل سود بانکی و کمی بیش از آن است.

مزیت های سرمایه گذاری در اوراق مشارکت

• زمان بر نبودن: فعالیت حرفه ای در بازار سهام نیاز به صرف زمان برای آموزش و پیگیری دارد و ممکن است ماه ها و سال ها طول بکشد تا شخصی در بورس به توانایی کسب سود مداوم برسد. اما برای خرید اوراق مشارکت، چون سود آن مانند سپرده های بانکی ثابت و تضمین شده است، نیازی به یادگیری مفاهیم و صرف وقت زیاد نیست و می توان با صرف حداقل زمان، اوراق مشارکت را در مبلغ دلخواه خریداری کرد.
• ثابت و تضمینی بودن سود و اصل سرمایه: برای فردی که ریسک گریز است، سرمایه گذاری با سود ثابتی که از بانک بیشتر است، جذاب است، در حالی که در بازار سهام هیچ چیز قطعی نیست و هیچ تضمینی برای کسب سود یا حفظ سرمایه وجود ندارد.
• بدون درگیر شدن در نوسانات و هیجانات بازار: با وجود تضمین برای اصل سرمایه و سود اوراق مشارکت، فرد درگیر استرس ناشی از سرمایه گذاری در بازار سهام و سایر بازارهای پرریسک نخواهد بود.
• عدم قطعیت و نوسانات زیاد در بازار بورس ممکن است استرس زیادی به افراد وارد کند. برای شخصی که مهارت، تجربه و سرمایه کمی دارد، خرید اوراق مشارکت ممکن است سود بیشتری نسبت به بازار سهام داشته باشد.
• اوراق مشارکت به عنوان ضمانت وام بانکی: یکی از دلایلی که می تواند اوراق مشارکت را مناسب تر کند، قابلیت گرو گذاشتن این اوراق در بانک ها برای اخذ وام است. اکنون افرادی که اوراق مشارکت دارند می توانند با گرو گذاشتن آن از بانک ها تسهیلات دریافت کنند.

برای خرید اوراق مشارکت می توان به بانک عامل چاپ کننده اوراق یا کارگزاری های بورس مراجعه کرد.

خرید طلا

خرید طلا همیشه یکی از گزینه های سرمایه گذاری جایگزین در زمان بحران و وضعیت اقتصادی نامساعد است. در زمان هایی مانند جنگ که به سرمایه گذاری در بازار بورس، بانک، اوراق مشارکت و حتی بازار مسکن اطمینانی نیست، بازار طلا بهترین گزینه است. به همین دلیل در ایران و در سراسر جهان، زمان هایی که عواملی مانند جنگ، تحریم، بلایای طبیعی و بحران اقتصادی ایجاد می کند، سرمایه گذاران به خرید طلا روی می آورند و این باعث افزایش سریع قیمت فلز زرد می شود.

سرمایه گذاری جایگزین در بازار طلا نیز با ریسک همراه است و ممکن است با کاهش جو نامطمئن، قیمت طلا به سرعت کاهش یابد. همچنین ریسک نگهداری از طلا همیشه وجود دارد. همچنین سرمایه گذاری جایگزین در خرید طلای کارشده نیز سودی نخواهد داشت؛ چرا که کارمزد، مالیات بر ارزش افزوده و سود فروشنده هنگام فروش طلا از قیمت آن کسر می شود.

در کشور ما یکی از گزینه های مناسب برای سرمایه گذاری در بازار طلا خرید سکه های ضرب شده از سوی بانک مرکزی است. خرید و فروش به موقع سکه هر چند فعالیتی سوداگرانه است و ارزش افزوده خاصی برای اقتصاد کشور ایجاد نمی کند، ولی در برخی مواقع مانند سال 1391، ضمن حفظ ارزش پول، منجر به کسب سود نیز می شود.

خرید ملک

خرید ملک در ایران همواره یکی از گزینه های سرمایه گذاری جایگزین بوده است. اگر چه بازار مسکن در ایران در دهه های گذشته با دوره های رونق و رکود دست و پنجه نرم کرده است، اما در بلندمدت قیمت ها افزایش یافته اند. البته خرید سوداگرانه ملک یکی از فعالیت های مضر اقتصادی است که باعث خارج شدن بازار از تعادل و افزایش مصنوعی قیمت ها می شود و این موضوع قدرت خرید خریداران واقعی مسکن را کاهش می دهد.

متاسفانه، تا زمانی که گزینه های مناسب برای سرمایه گذاری جایگزین همچون بانک، بورس و اوراق مشارکت سود کمتری از تورم داشته باشند و ایجاد کسب و کار با موانع زیادی مواجه باشد، سرمایه گذاری در بازار ملک و خرید و فروش آن به شکل سوداگرانه یکی از گزینه های اصلی سرمایه گذاری جایگزین در ایران خواهد بود.

طی سال های اخیر، بازار مسکن با شرایط پایداری روبرو بوده است؛ اما هیچ تضمینی وجود ندارد که سیاست های جدید دولت برای رونق بازار دوباره تورم در بازار مسکن را بیدار نکند.

نتیجه گیری

نمی توان به طور قطع از میان گزینه های ذکر شده، یک گزینه را به عنوان بهترین سرمایه گذاری جایگزین انتخاب کرد. افراد حرفه ای در این زمینه، سرمایه گذاری را یک فرایند کاملا شخصی می دانند و بر این باورند که پیچیدن نسخه واحد برای همه افراد اشتباه است. شما مجبور نیستید فقط در بانک، سهام یا اوراق مشارکت سرمایه گذاری کنید و به همان روشی که صندوق های سرمایه گذاری با ترکیب دارایی های مختلف، ریسک سرمایه گذاری را کاهش می دهند، می توانید یک سبد متنوع از سرمایه گذاری ها داشته باشید؛ به نحوی که هم دارایی هایی با قدرت نقدشوندگی بالا، مانند سپرده های بانکی، اوراق مشارکت و طلا داشته باشید و هم گزینه هایی که انتظار سودآوری بالایی را دارند، مانند سهام و ملک. سهم هر کدام از این دارایی ها در سبد سرمایه گذاری جایگزین فرد بستگی به روحیات، درجه ریسک پذیری، دانش و تجربه و سایر متغیرهای فردی دارد و نمی توان نسخه واحدی برای همه افراد ارائه داد.