ماهنامه سپیده دانایی: آلن فاکس، روانشناس و کارآفرین و همچنین بازیکن سابق تنیس، در «جام دیویس» شرکت کرده و به دور یک چهارم نهایی «ویمبلدون» رسیده است. او تحلیل مفید و تامل برانگیزی از طبیعت روحیه رقابتی ارائه می‌دهد. کتابش، «ذهن برنده»، از ژانر رایج «استعاره‌های ورزشی» فراتر می‌رود و با ترکیبی از نظریات و توصیه‌های عملی، به همراه داستان‌هایی از حوزه‌های ورزش، سرگرمی، تاریخ و دنیای تجارت به این موضوع پرداخته است. در ادامه ترجمه گزارشی از این کتاب که توسط سایت تحلیلی-روانشناختی «psychology today» ارائه شده است، می‌خوانیم.
تحلیل ریشه‌های انگیزه پیروزی در روانشناسی رقابت
در نیمه ابتدایی کتاب «ذهن برنده»، آلن فاکس به بررسی ریشه‌های زیست‌شناختی انگیزه پیروزی و موفقیت و همچنین کشمکش درونی میان جاه‌طلبی و ترس از شکست می‌پردازد که ما را تضعیف می‌کند و استراتژی‌های بی‌اثر را به وجود می‌آورد. او در این کتاب توضیح می‌دهد: «ترس ناخودآگاه از شکست، احساسات و مشاهدات را تحریف می‌کند و موجب می‌شود فرد برای رقابت دچار تردید، تعلل، دروغگویی به خود، مقصر دانستن دیگران و عدم موفقیت در اتمام وظایف شود و در آستانه پیروزی دچار وحشت و اضطراب گردد و اینگونه اراده ما برای پیروزی را کاهش می‌دهد.»
او شواهدی دارد که نشان می‌دهد افرادی که شخصیت «نوع A» دارند (تهاجمی، اضطرابی، ستیزه‌جو، غالب، هدف‌گرا و دستاوردگرا) و به عنوان «مزومورف» شناخته می‌شوند (بدن‌های قوی و عضلانی با خوی ستیزه‌گر) که احتمالا در 20 هزار سال پیش کسانی بودند که قبیله خود را با موفقیت رهبری کرده، شکار کرده و از اموال خود دفاع می‌کردند، مزیت طبیعی در ورزش و تجارت دارند. این انگیزش برای برتری بر دیگران و تصاحب قلمروهای بیشتر هنوز هم وجود دارد. فقط به جای جنگیدن برای غذا و پناهگاه، ما برای جای پارک، ریاست و دفتر مناسب در گوشه ساختمان می‌جنگیم.
چالش‌های افرادی که در روانشناسی رقابت ضعیف‌تر هستند
اما اگر شما از نوع مزومورف‌های نوع A نباشید، چه؟ اگر شما یک نوع B باشید که اصولا از مبارزه لذتی نمی‌برید، چه؟ آیا باید به مترو و میز کوچک کار خود قانع شوید؟ فاکس پاسخ می‌دهد: «البته که نه. شما فقط باید ببینید برنده‌هایی که رقابت برایشان طبیعی است چگونه رفتار می‌کنند و کاری را انجام دهید که آنها انجام می‌دهند.»
فاکس اشاره می‌کند: «ویژگی‌های روانی مرتبط با موفقیت و دستیابی به اهداف از ورزشی به ورزش دیگر و همچنین به تجارت انتقال‌پذیر هستند.» این نکته در نیمه دوم کتاب «ذهن برنده» مورد بررسی قرار می‌گیرد. این بخش توضیح می‌دهد که چه چیزی از آدم‌ها قهرمان می‌سازد، آنها به چه فکر می‌کنند، استراتژی‌هایشان چیست و درباره آنچه انجام می‌دهند، چگونه فکر می‌کنند، تا باقی ما قادر باشیم به اندازه کافی از روش‌هایشان درس بگیریم و به آنچه می‌خواهیم برسیم.
برنده‌ها چگونه فکر می‌کنند؟
چند مثال از این موارد را ببینید: نسبت به رفتارهایی که به نتیجه می‌رسند یا شکست می‌خورند به شدت حساس باشید. برنده‌ها توجه خارق‌العاده‌ای به اینکه چه چیز جواب می‌دهد و چه چیز نه دارند. آنها با آگاهی و عمدی روی کار پیش رو تمرکز می‌کنند، به سرعت از موفقیت‌ها و اشتباهات خود درس می‌گیرند و رفتارشان را بر اساس آن تنظیم می‌کنند. برای مثال، افرادی که در تنیس موفق هستند، می‌فهمند که کدام ضربه بیشترین نتیجه را با کمترین ریسک دارد و در نهایت بارها و بارها، در هر موقعیت، بهترین ضربه را انتخاب می‌کنند.
به نظر منطقی می‌رسد، نه؟ پس چرا هنوز بسیاری از بازیکنان ریسک‌های مخرب با درصد موفقیت پایین می‌کنند و ضربات زیادی محکم، بیش از حد نزدیک به تور یا خط می‌زنند و می‌بازند؟ فاکس پاسخ می‌دهد: «بهبود مداوم تکنیک، علاوه بر تلاش فیزیکی، نیاز به تلاشی روانی دارد و فکر کردن، کار سختی است. انسان‌ها در برابر این کار مقاومت می‌کنند زیرا راحت‌تر است که صرفا بدوند و توپ را بزنند.
مقابله با استرس در روانشناسی رقابت
علاوه بر این، در تنیس یک عامل پنهان وجود دارد: اینکه تنها به توپ ضربه بزنید و نتیجه را به شانس بسپارید، کمتر استرس‌زا و ترسناک‌تر از این است که به‌طور کنترل‌شده و ارادی تلاش کنید که روش‌تان را ثابت نگه دارید و توپ را در زمین نگه دارید. در روش اول، اگر روز خوبی داشته باشید، پیروز می‌شوید؛ اگر روز بدی داشته باشید، می‌بازید؛ در این حالت هیچ درگیری احساسی شدیدی وجود ندارد. در مقابل، بازی کردن با یک روش ثابت، به بازی طولانی و پر استرس برای کسب امتیاز می‌انجامد و نبردی بین اراده‌ها است که نیاز به انضباط احساسی و تمرکز مداوم دارد. هیچ‌یک از اینها خوشایند نیست؛ به همین دلیل، افراد عادی از این وضعیت فرار می‌کنند و می‌بازند.
بنابراین باید همواره توجه داشته باشیم که چه چیزی جواب می‌دهد و چه چیزی نه. سر به زیر انداختن و فقط فشار آوردن ناکارآمد است. باید تلاشی آگاهانه داشته باشید که با سر بالا کار کنید: هوشیار باشید تا ذره ذره تمامی اطلاعات موجود را جمع‌آوری و جذب کنید. همزمان باید حواستان به تمایل طبیعی نادیده گرفتن حقایقی که با تصورات قبلی شما در تضاد هستند، باشد که ممکن است برنامه‌های شما را تغییر دهند یا شما را مجبور کنند کاری کنید که نمی‌پسندید.
مشکلات و چالش‌ها در روانشناسی رقابت
همچنین گوش به زنگ مشکلات باشید. فرض کنید که راه حلی وجود دارد. افراد موفق در مواجهه با مشکلات هوشیار و کوشا هستند. آنها ضعف‌های خود را می‌شناسند و می‌خواهند بدانند زیرا می‌خواهند آنها را حل کنند. بازنده‌ها اما متزلزل هستند و واقعاً باور ندارند که می‌توانند مشکلات را حل کنند؛ به همین خاطر، رویکرد «سر زیر برف» را در پیش می‌گیرند.
فاکس به این نکته با تعریف داستان «لو» اشاره می‌کند؛ «لو» یکی از آشنایان فاکس، در طول بیست و هفت سال، به سطوح بالای مدیران میانی یک شرکت رو به رشد در خدمات نفتی دست یافته بود. او از شغل راحتش راضی بود و تصمیم داشت به همین ترتیب تا زمان بازنشستگی‌اش ادامه دهد. «اگر لو یک بازیکن بسکتبال بود، کار تیمی را کُند می‌کرد تا زمان را بگذراند.»
اجتناب از تبدیل شدن به «لو» در روانشناسی رقابت
فاکس ادامه می‌دهد: «او از مشکلات متنفر بود. اگر یکی از زیردستانش با مشکلی نزد او می‌آمد، او به طرز سطحی تلاشی برای حل آن می‌کرد؛ اما اگر نمی‌شد که اغلب نیز نمی‌شد و آن زیردست دوباره با همان مشکل حل نشده به سراغش می‌آمد، او آزرده و خشمگین می‌شد. برای پرهیز از گرفتار شدن در این خلق و خو، افراد یاد گرفته بودند که از او دور بمانند و با مشکلاتشان خودشان سر و کار داشته باشند.
در سال 1996، وقتی قیمت نفت کاهش پیوسته‌ای را شروع کرد، شرکت‌های نفتی شروع به جستجوی راه‌هایی برای حذف هزینه‌های اضافی کردند. کارکنان نامولد که حقوق بالایی می‌گرفتند، سوژه‌های وسوسه‌انگیزی برای این کار بودند. نیازی به گفتن نیست که او در موقعیت راحت خود دوام نیاورد.
دستیابی به موفقیت در روانشناسی رقابت
چطور می‌توانید به موقعیت خود ارزش بدهید و از بدترین وضعیت ممکن تبدیل شدن به یک «لو» اجتناب کنید؟ بسیار ساده است: مشکلات را جستجو کرده و شناسایی کنید و به جای بار اضافی، به آنها به عنوان چالش‌های مثبت نگاه کنید؛ اما مهم‌تر از هر چیز، این فرض اساسی را در نظر داشته باشید که برای هر مشکلی یک راه حل وجود دارد. این نگرش کلیدی است؛ اگر راه حل اول شما جواب ندهد که اغلب نیز اینگونه است، شما را به ادامه حرکت وادار می‌کند؛ به برخوردی مثبت و خوشبینانه منجر می‌شود که فکرتان را آزاد کرده و ذهن‌تان را به ایده‌های نو باز می‌کند. خواهید دید که باور به این فرض، آن را به واقعیت تبدیل خواهد کرد.
اگر هنوز نگرانید که «جنس درست» را ندارید و شاید اصلاً برنده به دنیا نیامده‌اید، نگران نباشید. فاکس اشاره می‌کند که آنهایی که مجبور می‌شوند راهبردهای موفقیت را یاد بگیرند، اغلب به نتایج بهتری نسبت به برنده‌های ژنتیکی که در وهله اول به آنها حسادت می‌کنیم، دست می‌یابند. «غیرمعمول نیست که کسانی که به عنوان قهرمان رشته خود می‌شناسیم، کورکورانه و افراطی کار خود را دنبال کنند و به این ترتیب در روابط شخصی خود غفلت کرده و در نهایت به احساس تهی بودن و ناراحتی برسند.»
«تعادل، داشتن چشم‌انداز و رویکردی با فکر به همه سختی‌های زندگی راه احتمالی اقناع نهایی را فراهم می‌کند.» او می‌افزاید: «اما چند پیروزی بیشتر و اندکی موفقیت اضافی نیز به این روال ضربه‌ای نمی‌زند.»
آلن فاکس – روانشناس
منبع : برترینها
مقاله بسیار جذابی است. آموزش‌های آلن فاکس در مورد ریشه‌های انگیزه و پیروزی واقعا مفید است. لذت بردم از خواندنش!