روزنامه هفت صبح – علی هادی زاده: چگونه می‌توان از شیوه‌های اقتصادی ثروتمندان چینی الگو گرفت؟ موفقیت اقتصادی چین به معنای واقعی کلمه از فرش به عرش رسیده است. برای درک این تحولات، کافی است وضعیت اقتصادی این کشور را در هفت سال گذشته مرور کنیم و تغییرات در سیستم سرمایه‌داری آن را مشاهده کنیم. نکته قابل توجه در این میان، رشد تصاعدی تعداد ثروتمندان در این کشور است. افرادی که سرمایه‌هایشان تقریباً دو برابر تولید ناخالص ملی چین تخمین زده می‌شود و توانسته‌اند رکورد بیشترین سرعت رشد را در بین کشورهای مدرن به ثبت برسانند. ثروت این افراد که به ثروت خصوصی یا همان ثروت غیر وابسته به دولت معروف است، اکنون به حدود 24 تریلیون دلار رسیده، یعنی شش برابر سرمایه خصوصی در سال 2006. این ثروت به تغییر رفتار ثروتمندان در چین و شکل‌گیری طرز تفکر اقتصادی خاصی در آن‌ها منجر شده است. با توجه به اینکه در ایران نیز به تازگی تعداد سرمایه‌داران خصوصی رو به افزایش است، شایسته است نگاهی به این گردش سرمایه در چین بیندازیم تا ببینیم چه مسیری را طی کرده‌اند.
به صورت کلی، حدود هفت تریلیون دلار از ثروت خصوصی چینی‌ها قابلیت سرمایه‌گذاری دارد. با نگاهی به روند رشد این نوع سرمایه درمی‌یابیم که چینی‌ها به مرور زمان یاد گرفته‌اند با چه کسانی، چه زمانی و در کجا معاملات تجاری انجام دهند و سرمایه‌گذاری کنند. افراد مسن ثروتمند در چین جزو اولین نسلی نبودند که از سیاست‌های تجاری چین بهره‌مند شدند. این نسل بر اساس آمار، بیشتر تمایل دارند که سرمایه‌هایشان بر اساس تفکر و خواسته‌های خود مدیریت شود. اما نسل جدید سرمایه‌داران که بیشتر شامل فرزندان کارخانه‌داران و سرمایه‌داران مسن می‌شود، عمدتاً به مشاوران سرمایه‌گذاری مراجعه می‌کنند.
چگونه پولدار شدند؟ ثروت خصوصی در چین به طور شگفت‌انگیزی رشد کرده است. در سال‌های اخیر، مجموع ثروت خصوصی در چین به طور سالانه 20 درصد رشد داشته است. همچنین تعداد افرادی که به قشر مرفه چین ملحق شده‌اند نیز سالانه 24 درصد افزایش یافته است. اما این ثروت خصوصی فوق‌العاده از کجا ناشی شده است؟
فاز اول – سال‌های 2006 تا 2008
در این سال‌ها، سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی افزایش یافته و به بهبود اقتصاد کشور کمک کرده است. در این دوران، سرمایه‌گذارانی که در شهرهای اصلی و مناطق ساحلی فعالیت می‌کردند، ثروتمند شدند. ثروتی که به دلیل سرمایه‌گذاری هدفمند در کسب و کار خود به‌دست آمده است. همچنین آن‌ها به تدریج سودهای حاصل از کسب و کار خود را از اقتصاد مبتنی بر تولید کالاها خارج کرده و به سمت سرمایه‌گذاری در تبادلات تجاری و اموال سوق داده‌اند تا سرمایه خود را بازگردانند.
فاز دوم – سال‌های 2008 تا 2012
به دلیل بحران مالی جهانی، دولت مرکزی چین اقداماتی را برای بهبود رشد اقتصاد ملی و ایجاد ثروت در مناطق توسعه نیافته انجام داد. این اقدامات منجر به بهبود وضعیت شهرک‌های صنعتی در اطراف پکن و مرکز چین شد.
فاز سوم – سال‌های 2012 تا 2014
ابتکارات دولت باعث ایجاد ثروت بیشتر، به ویژه در جنوب غربی و مرکزی چین شد. همچنین پکن پروژه “یک جاده یک کمربند” را آغاز کرد. پروژه‌ای که به تشویق تجارت بین چین و اوراسیا از طریق جاده ابریشم پرداخته است.
فاز چهارم – از 2014 تا اکنون
در این زمان، یک دور جدید از رشد اقتصادی در شهرهای بزرگ و مناطق ساحلی جنوب شرقی به وقوع پیوسته است. چرا که شرکت‌های پیشرفته و تکنولوژی‌محور به اوج سود اقتصادی خود دست یافته‌اند و صنایع سنتی نیز احیا و ارتقا پیدا کرده‌اند. این انقلاب دیجیتالی گروه جدیدی از افراد ثروتمند، از جمله مدیران میان‌رده و متخصصان را به جامعه معرفی کرده است. در حال حاضر نیز، همان‌طور که چین بر اساس سیاست “یک جاده یک کمربند” فعالیت می‌کند، ثروت برای شرکت‌های مختلف در حال افزایش است، به ویژه در مناطقی که در مسیر این جاده قرار دارند، سود خوبی به دست می‌آید.
تغییر چهره پولداران چین
ابتدا، تعریفی از فرد ثروتمند در چین ارائه می‌دهیم تا بدانید در مورد چه کسانی صحبت می‌کنیم. در این دسته‌بندی کسانی که حداقل شش میلیارد تومان سرمایه دارند، جزو افراد سرمایه‌دار به شمار می‌روند. البته وقتی به آمارها دقت می‌کنیم، نسل جدید سرمایه‌داران چین به این اعداد قناعت نکرده و ثروتی بین شش تا سی میلیارد تومان دارند. این ثروت هنگفت، چهره سنتی ثروتمندان چینی را تغییر داده است. پیش از این، بیشتر افراد ثروتمند در چین از جمله نسل اول سرمایه‌گذاران بودند که سنشان بالا و معمولاً رئیس بودند و کسب‌وکارهای قدیمی داشتند. اما اکنون وضعیت کاملاً متفاوت است. این جمعیت از 70 درصد در سال 2006 به حدود 40 درصد در سال 2017 کاهش یافته است. سوال این است که سهم این پیشکسوتان به چه کسی رسیده است؟
حدود 10 درصد از سهم این افراد به سرمایه‌گذاران نسل دوم منتقل شده است. افرادی که معمولاً فرزندان و اعضای خانواده نسل اول هستند. اما در این میان نسل جدیدی نیز به طبقه ثروتمند چین معرفی شده است که قبلاً کمتر دیده می‌شد. چینی‌ها در سال‌های بعد از 2010، سرمایه‌گذاری زیادی روی کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری انجام داده‌اند. تحولی که موجب شد متخصصانی که به نوعی در ایجاد این ثروت نقش مهمی داشتند، سودهای زیادی کسب کنند.
این افراد در سال 2006 تنها 12 درصد از افراد پولدار را تشکیل می‌دادند. اما اکنون سهم آن‌ها به 29 درصد رسیده است. نکته جالب این است که بیشتر این افراد در منطقه زندگی خود فعالیت می‌کنند، جوان هستند و مشخصه بارز آن‌ها تحصیلات خاصشان است. افرادی که معمولاً شغل‌هایی نظیر مهندس، حسابدار، مدیر میانی و غیره دارند.
علاوه بر این، دیگر ثروتمندان در چند نقطه خاص ساکن نیستند و در تمامی 25 استان چین پراکنده‌اند. به طوری که حدود 22 استان این کشور بیش از 20 هزار فرد ثروتمند دارند و پنج استان بیش از 100 هزار فرد ثروتمند در خود جای داده‌اند. ممکن است با خود فکر کنید این اعداد در مقایسه با جمعیت چین چیز خاصی نیست، اما اگر بدانید که تا بیش از یک دهه پیش، 90 درصد مردم چین در فقر مطلق به سر می‌بردند و درآمد آن‌ها گاه به ساعتی یک دلار می‌رسید، متوجه خواهید شد که این اعداد چقدر شگفت‌انگیز هستند.
نگاهشان به ثروت چگونه است؟
این ثروت بادآورده ممکن است بسیاری از چینی‌ها را به سمت خوشگذرانی و بهبود موقعیت اجتماعی هدایت کند. اما به نظر می‌رسد آن‌ها نگاه متفاوتی به این ثروت دارند. در سال 2009، حدود 30 درصد از افراد ثروتمند در یک نظرسنجی به افزایش ثروت به عنوان برنامه آینده خود رأی دادند و تقریباً هیچ‌کس تمایلی به حفظ ثروت نداشت.
این آمار در سال 2016 به حدود 14 درصد برای تولید ثروت و 28 درصد برای حفظ ثروت تغییر یافت. نتایج نظرسنجی امسال نشان از یک تغییر جالب دارد. اول اینکه هر دو شاخه ایجاد و حفظ ثروت نزدیک به دو درصد کاهش یافته‌اند، اما سهم افرادی که گفته‌اند می‌خواهند ثروت را برای خانواده خود حفظ کنند و آن را به نسل بعد منتقل کنند، حدود دو درصد افزایش داشته و به 18 درصد رسیده است. در کل می‌توان گفت حدود 44 درصد از افراد هدفشان حفظ ثروت است.
نزدیک به 80 درصد کسب‌وکارها همچنان توسط ثروتمندان نسل اول اداره می‌شود و تنها 20 درصد زیر نظر افراد نسل بعدی قرار دارند. با این حال، استراتژی اداره کسب‌وکار به صورت فامیلی در چین هنوز پابرجاست. حدود 55 درصد از صاحبان کسب‌وکار در چین گفته‌اند که می‌خواهند طی سه سال آینده برنامه‌ای برای انتقال کسب‌وکار به فرزندان نسل بعد خود اجرا کنند. البته 60 درصد نیز با این موضوع که کسب‌وکار توسط فردی خارج از خانواده مدیریت شود، مشکلی ندارند، اما تأکید آن‌ها بر این است که اگر مدیریت تغییر کند، کنترل خانواده در کسب‌وکار از بین نرود. حتی 40 درصد از این افراد ثروتمند ابراز کرده‌اند که تمایل دارند کسب‌وکارشان در یک اداره شامل تمامی اعضای خانواده مدیریت شود. همان‌طور که می‌توان حدس زد، مهم‌ترین دلیل آن‌ها اعتماد به افراد خانواده است.
چینی‌ها کجا سرمایه‌گذاری می‌کنند؟
در سال 2009 حدود 20 درصد سرمایه‌گذاران چینی در کارهای پرریسک سرمایه‌گذاری می‌کردند، اما اکنون این میزان به 6 درصد کاهش یافته و حدود 30 درصد ترجیح می‌دهند به سمت کسب‌وکارهایی با ریسک بسیار پایین بروند. در حالی که بیشتر چینی‌های ثروتمند همچنان بخش عمده‌ای از سودشان را از طریق شرکت‌های خود به عنوان درآمد، سود سهام و افزایش ارزش بازار به‌دست می‌آورند، اما تمایل دارند در زمینه سهام، اوراق قرضه، املاک و سایر دارایی‌ها سرمایه‌گذاری کنند. جدا از این، افراد تمایل بیشتری به جستجوی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در خارج از کشور دارند و بر این باورند که باید در چند سال آینده به سمت سرمایه‌گذاری‌های جایگزین از جمله سرمایه‌گذاری مشارکتی و سرمایه‌گذاری روی طلاب حرکت کنند.
علاوه بر این، سرمایه‌گذاری در کشورهای خارجی نیز رشد خوبی داشته و از 19 درصد در سال 2011 به 56 درصد در سال 2017 رسیده است. کشورهای مورد علاقه چینی‌ها برای سرمایه‌گذاری به ترتیب شامل هنگ کنگ، آمریکا، استرالیا، کانادا و سنگاپور هستند.
این مقاله واقعاً جالب بود! به نظرم می‌تونیم از تجربیات آن‌ها در زمینه اقتصادی الگو بگیریم. ممنون از اشتراک این مطلب.