مسجد وکیل شیراز از شاهکار های دوره زندیه

سه شنبه، ۱ مهر ۱۳۹۹ جاذبه های گردشگری
مسجد وکیل شیراز

شیراز شهری با جاذبه های گردشگری مذهبی، تاریخی و طبیعی فراوان و بسیار دیدنی  می باشد. همان طور که در مقاله قبلی در خصوص اماکن دیدنی و مذهبی شیراز گفتیم  مسجد وکیل نیز یکی از آثار تاریخی و مذهبی این شهر زیبا به شمار می آید این مسجد نیز مانند مسجد نصیر الملک شیراز در دوره زندیه بنا شده و مربوط به این دوره است .

 در غرب بازار وکیل و در انتهای بخش شمشیرگرها، مسجد وسیع بسیار زیبایی بنا شده که به نام مسجد سلطانی وکیل یا مسجد وکیل مشهور است. این مسجد با شکوه را  با نام مسجد جامع وکیل نیز می شناسند که از آثار با ارزش دوره زندیه می باشد و در محله درب شاهزاده، خیابان آیت الله طالقانی، بین حمام و بازار وکیل قرار دارد. این مسجد زیبا که از لحاظ هنری و معماری دارای اهمیت زیادی است در سال ۱۱۸۷ هجری و همزمان با بنای بازار و میدان وکیل به دستور کریم خان احداث شد.

مسجد وکیل شیراز  با اینکه قدمت بالایی ندارد  یکی از شاهکارهای بی‌نظیر در عرصۀ معماری  ایران زمین  به شمار می آید  مسجد وکیل از یادگارهای دوران زندیه است .

مسجد وکیل شیراز

درباره مسجد وکیل شیراز 

این بنای تاریخی به شماره ۱۸۲ در تاریخ ۱۸ تیرماه ۱۳۱۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و تحت مراقبت و حفاظت این سازمان است . این مسجد دارای دو ایوان شرقی و جنوبی می باشد. معمارهای مسجد وکیل به منظور این که قبله مسجد با قبله شرعی مطابقت کند و از طرفی نمای مسجد با درهای فرعی بازار و خود بازار همخوانی داشته باشد، راهروها را به صورتی به صحن مسجد وصل کرده اند که در عین کجی تغییر زاویه صحن مشخص نباشد.

این حد از دقت در معماری در دوره ای که اوج شکوفایی ایران در بخش معماری بوده است، قابل تحسین و ستودنی است. از دیدنی ترین بخش های این مسجد می توان به شبستان جنوبی مسجد اشاره کرد. این شبستان دارای ۴۸ ستون سنگی مستحکم با طرح و نقش های مخصوص دوره زندیه است.

ستون های شبستان جنوبی مسجد به صورت مارپیچ و آمیخته از هنر ایرانیان دوره زندیه است. طاق بالایی قسمتی از این شبستان با کاشی های لاجوردی که در کناره های آن آیات قرآن با خط نسخ و ثلث به رنگ سفید، تزئین شده است که چشم هر بیننده ای را به خود جذب می کند. این بخش از شبستان در کنار تمام زیبایی ها و معماری زیبایی که در ساخت ستون ها و طاق ها، به کار برده شده است، دارای یک منبر ۱۴ پله ای است. جنس پله های این منبر از سنگ مرمر است که گفته می شود به منظور زیباکردن هرچه بیشتر این منبر به دستور کریم خان زند سنگ های مرمر این پله ها از مراغه به شیراز آوره شده است.

 این مسجد بر طبق بافت معماری سنتی این مرز و بوم در یک مجموعه اجتماعی قرار گرفته است. به عنوان مثال ، کاشی های پیشانی طاق ها و جرزها، مخصوصا کاشی های هفت رنگ سه طاق بزرگ که با رنگ های جالبی ساخته شده و روی آنها گل های قشنگ و خطوط اسلیمی و ترنجهای زیبا بر روی زمینه های گوناگون نقش بسته ، نشان دهنده این موضوع است. طرح لچکیهای بالای طاق نماها نیز با طرح هایی ترسیم شده که هر کدام از دیگری زیباتر و جالبتر است و شاهکار هنر نقاشی و کاشی کاری می باشد.

درب ورودی مسجد وکیل در انتهای بازار شمشیرگرها در بازار وکیل

درب ورودی مسجد وکیل شیراز از دو لنگه یا لت بزرگ تشکیل شده است. این درب ورودی بزرگ بیش از ۸ مفر ارتفاع و تقریباً ۳ متر عرض دارد. این درب که به عنوان درب اصلی بنا نیز شناخته می‌شود در انتهای بازار شمشیرگرها قرار گرفته است. این درب باشکوه و بلند و بالا به طرف دالانی هشت ضلعی باز می‌شود. دالانی که سقفی سرشار از نگاره‌های زیبا و دلنشین دارد و به وسیلۀ کاشی‌کاری و نقش‌های گل و بته، تصویری دلپذیر و استثنائی خلق کرده است. در میان این همه نقش و نگار هنرمند خوش‌فکر و خوش‌ذوق عبارت ملکوتی لااله‌الاالله را با خط کوفی نگاشته است.

شبستان مسجد وکیل شیراز

اگرچه معماری تمام مسجد وکیل، به خصوص استحکام بی نظیر آن قابل توجه است ولی ساختمان سه طاق مجلل و با شکوه آن یعنی طاق سردر ورودی، طاق مروارید و طاق ورودی به شبستان بزرگ از شاهکارهای معماری به شمار می رود و چنان طاقهای با ابهتی ، کمتر در شیراز ساخته شده اند. طاق مروارید، طاق بلند و مهمی است که در سمت شمال مسجد ساخته شده و در دور این طاق با خط ثلث و نسخ با رنگ سفید به صورت هلالی یکی از سوره های قرآن نوشته شده است. دهنه این طاق با جرزهای دو طرف آن ۴۰ متر بوده و دارای ارتفاع نزدیک ۲۰ متر می باشد.

ستون های مسجد وکیل

برای ورود به مسجد باید به سمت شمال آن بروید اما قبل از اینکه به داخل صحن آن وارد شوید کاشی کاری ها و مقرنس های زیبایی که در دو طرف سردر ورودی قرار دارد توجه شما را به خود جلب می کنند. . این مسجد که بین بازار و حمام وکیل قرار دارد در گذشته محل برگزاری نماز جمعه بوده است و یکبار در زمان قاجاریه مرمت شد تا اینکه در تیرماه سال ۱۳۱۱ در لیست آثار ملی ایران قرار گرفت تا توسط این سازمان مورد مراقبت و حفاظت قرار گیرد.

مسجد وکیل شیراز، یادگار زندیه | ستاره

مساحت مسجد وکیل شیراز 

کاشی کاری صحن و ایوان های شمالی و جنوبی مسجد بسیار زیبا بوده و از هفت رنگ معرق در کاشی های صحن مسجد استفاده کرده اند. تاریخ ساخت این مسجد سال ۱۱۸۷ هجری و همزمان با ساخت بنای بازار وکیل و میدان در زمان کریم خان زند بوده است. مسجد وکیل دارای وسعتی بالغ بر ۸ هزار و۶۶۰ متر مربع می باشد.

صحن مسجد وکیل شیراز 

صحن مسجد، مربع و به طول و عرض۶۰ متر، در میان دارای حوضی زیبا به طول و عرض ۵×۴۰ متر است . این حوض با استفاده از قطعات بزرگ سنگ ساخته شده است . صحن مسجد با قطعات سنگی فرش شده است . در اضلاع جنوبی و شمالی صحن، در وسط، ایوانی بزرگ و در اطراف آنها هشت طاق – در هر طرف ایوان ، چهار طاق- ساخته شده است . در اضلاع شرقی و غربی صحن، در هر سمت، ۱۱ دهنه طاق و در پشت آنها، رواقی به عرض ۵ متر ساخته شده است . سطوح ایوان ها و طاق ها با کاشی های معرق و خشتی مزین شده و ازاره های آنها به ارتفاع ۵/۱ متر با سنگ پوشش یافته است و روی آنها حجاری های زیبایی دارد.

طاق مروارید مسجد وکیل شیراز 

بخش شمالی مسجد وکیل دارای طاق بلندی است که به طاق مروارید معروف است. ۱۲ متر عرض، ۴ متر عمق و ۲۰ متر ارتفاع دارد و بر بالای آن، دو گلدسته ساخته شده است . ازاره ایوان با سنگ های حجاری شده و منقوش پوشش یافته و بالاتر از آن، با کاشی های هفت رنگی با نقوش گل و بوته، اسلیمی و ترنج تزیین شده است . در اضلاع ایوان، درگاه هایی به سمت رواق و دالان ورودی وجود دارد . در اطراف این طاق با قلم درشت و خط ثلث بسیار زیبا یکی از سوره های قرآن به صورت نیم دایره ای نوشته شده است. این مسجد بر طبق بافت معماری سنتی این مرز و بوم در یک مجموعه اجتماعی قرار گرفته و هماهنگی زیبایی را در پیوند دین و دنیا، بوجود آورده است.

طاق رومی ایوان

این ایوان دارای دو کتیبه به خط ثلث سفید بر زمینه لاجوردی روی کاشی خشتی است . کتیبه اول در زیر طاق رومی ایوان، متضمن آیات قرآنی و عبارت ذیل است که به خط نستعلیق در پایان کتیبه نوشته شده است :” الحمدلله الذی شرفنی بکتابة من کتیبه هذا البیت الجامع و انا المذنب عبدالعلی یزدی اشرف محمودی” . کتیبه دوم بر بالای اضلاع ایوان دورادور گردیده و متضمن نام فتحعلی شاه، نام خطاط میرزا حسین بن محمد شریف حکاک- و تاریخ ۱۲۴۳ هجری است . ایوان جنوبی، قرینه ایوان شمالی است و در ازاره با سنگ های حجاری شده با نقوش زیبا و در دیواره ها با کاشی هفت رنگ تزیین شده است . روی جرزهای ایوان، مجالس چندی با کاشی های هفت رنگ کار شده و طرفین آنها را با کاشیکاری معرق زینت داده اند .

 

محراب مسجد وکیل شیراز

محراب بنا در انتهای این دهانه واقع گردیده و دارای ازاره سنگی و سطوح کاشیکاری و مقرنس کاری است . دورتادور محراب، کتیبه ای قرآنی به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی لاجوردی، مورخ ۱۰۴۴ه-. ق است . در خصوص این تاریخ که با تاریخ ساخت مسجد مطابقت ندارد، نظریات مختلفی اظهار شده است:از آنجا که کاشیکاری محراب تعمیر شده، احتمالا عدد ۲ آن که جایگزین عدد صدگان می شود، افتاده است؛ دیگر اینکه محراب مربوط به بنای مسجدی از دوره صفویه است که قبلا در این مکان وجود داشته یا اینکه مربوط به بنای دیگری بوده که به این مکان منتقل شده است.

مسجد وکیل شیراز | نمایشی هنرمندانه از بهشت

مسجد جامع عتیق شیراز

مسجد جامع عتیق کهن ترین مسجد شیراز

اولین هتل ساخته شده از طلا در جهان

هتل 5 ستاره گلدن کروز ویتنام نخستین هتل ساخته شده از طلا

انتخاب استان برای وضعیت آب‌و‌هوا