معرفی، نگهداری و تکثیر گل آنتوریوم یا گل فلامینگو

گل آنتریوم یا همان گل فلامینگو، یکی از آن گیاهان آپارتمانی است که وقتی وارد خانه ات می شود، انگار یک تکه از جنگل های گرمسیری را با خودش آورده. برگ های براق و قلبی شکلش در کنار گل های مومی و رنگارنگی که ماه ها روی گیاه می مانند، باعث شده این گیاه یکی از محبوب ترین انتخاب ها برای کسانی باشد که هم زیبایی می خواهند و هم کمی چالش. برخلاف خیلی از گل های آپارتمانی که با یک بار غفلت از بین می روند، آنتوریوم اگر در شرایط درست قرار بگیرد، سال ها همراهت می ماند و مدام گل می دهد.

در این مطلب، همه چیزی که برای نگهداری، تکثیر و درمان مشکلات این گیاه لازم داری را یک جا مرور می کنیم؛ از اینکه چرا به آن فلامینگو می گویند تا اینکه چطور جلوی پوسیدگی ریشه اش را بگیری.

مشخصات گل

نام: آنتوریوم (گل فلامینگو)
خانواده: گل شیپوریان (Araceae)
نام های دیگر: گل فلامینگو، گل دمی، پالت نقاش، آنتوریوم آندره آئوم، گل زبان آتشین
محل رویش: مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری آمریکای مرکزی و جنوبی، کلمبیا، اکوادور، پرو و جنگل های بارانی کارائیب
نوع گیاه: گیاه آپارتمانی همیشه سبز و اپی فیت با برگ های چرمی و قلبی شکل و اسپات های رنگی مومی
محل نگهداری: آپارتمان، گلخانه و محیط های اداری (در نور روشن و غیرمستقیم)
نیاز به خورشید: نور فراوان و غیرمستقیم (نزدیک پنجره های شرقی یا غربی؛ نور مستقیم شدید باعث سوختگی و لکه های قهوه ای روی برگ ها می شود)
نیاز به آب: آبیاری متوسط و منظم؛ اجازه دهید 2 تا 3 سانتی متر از سطح خاک خشک شود و سپس آبیاری کنید. در زمستان آبیاری را به شدت کاهش دهید تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود

معرفی گل آنتوریوم (گل فلامینگو) و ویژگی های آن

آنتوریوم با نام علمی Anthurium andraeanum یکی از اعضای خانواده گل شیپوری ها یا Araceae است. این گیاه بومی جنگل های بارانی آمریکای مرکزی و جنوبی است و در طبیعت به صورت اپی فیت رشد می کند؛ یعنی روی تنه درختان می چسبد و ریشه هایش را در خزه های مرطوب فرو می کند. به همین دلیل است که در خانه هم به خاکی سبک و زهکشی شده نیاز دارد، نه خاکی که آب را نگه دارد و ریشه را خفه کند.

برگ های آنتوریوم چرمی، براق و قلبی شکل هستند و می توانند تا 40 سانتی متر هم رشد کنند. اما چیزی که این گیاه را متمایز می کند، گل واقعی اش نیست؛ آنچه ما به عنوان گل می بینیم در واقع یک برگ تغییریافته به نام اسپات (Spathe) است که به صورت قلبی یا بیضی باز می شود. در مرکز این اسپات، یک میله باریک به نام اسپادیکس (Spadix) قرار دارد که گل های واقعی و ریز روی آن نشسته اند. همین ساختار است که به آنتوریوم آن ظاهر عجیب و خاص را می دهد.

از نظر ارتفاع، بیشتر انواع آپارتمانی این گیاه بین 30 تا 50 سانتی متر می مانند و به راحتی در یک گلدان متوسط جا می شوند. عمر گل های آنتوریوم هم کم نیست؛ هر گل می تواند بین 6 تا 8 هفته دوام بیاورد و گیاه بعد از یک دوره استراحت کوتاه، دوباره گل دهی را شروع کند.

چرا به آنتوریوم گل فلامینگو می گویند؟

اگر به گل آنتوریوم از فاصله نگاه کنی، متوجه می شوی که چرا این اسم را رویش گذاشته اند. اسپات قرمز و براق آنتوریوم، درست شبیه بال های یک فلامینگو است که باز شده و اسپادیکس زرد یا سفید وسط آن هم مثل گردن و سر پرنده دیده می شود. این شباهت بصری آن قدر واضح است که در زبان انگلیسی هم به آن Flamingo Flower یا Flamingo Lily می گویند.

البته اسم های دیگری هم دارد که هر کدام به ویژگی خاصی اشاره دارند. به آن Tail flower (گل دمی) می گویند چون اسپادیکس شبیه دم است، و Painter’s palette (پالت نقاش) هم می گویند چون ظاهر گل شبیه تخته رنگ نقاشی است. در ایران اما همان گل فلامینگو بیشتر جا افتاده.

خواص آنتوریوم در تصفیه هوای خانه و محیط کار

یکی از دلایلی که خیلی ها آنتوریوم را انتخاب می کنند، فقط زیبایی نیست. این گیاه در فهرست گیاهانی قرار دارد که توانایی جذب برخی آلاینده های هوا را دارند. آنتوریوم می تواند در حذف فرمالدهید، آمونیاک و زایلن که در خانه ها و محیط های اداری از منابعی مثل مبلمان، رنگ ها و لوازم چاپی آزاد می شوند، نقش داشته باشد.

البته باید این نکته را در نظر گرفت که تأثیر تصفیه ای گیاهان آپارتمانی در مقیاس یک اتاق، به تنهایی معجزه نمی کند و بیشتر یک کمک کوچک در کنار تهویه مناسب است. اما همین که یک گیاه زنده در فضای بسته داری که مدام در حال تعرق و تبادل هواست، خودش به نوعی کیفیت هوا را بهتر می کند. برگ های بزرگ و براق آنتوریوم هم گرد و غبار را روی خودشان نگه می دارند و با پاک کردن دوره ای آن ها، هوای اطراف کمی تمیزتر می شود.

آیا گل فلامینگو برای کودکان و حیوانات خانگی سمی است؟

بله، آنتوریوم برای کودکان و حیوانات خانگی سمی است. این گیاه مثل خیلی از اعضای خانواده Araceae، حاوی کریستال های اکسالات کلسیم است. این کریستال ها ریز و سوزنی شکل هستند و اگر برگ یا ساقه گیاه جویده یا بلعیده شود، باعث سوزش شدید دهان، آبریزش، تورم زبان و در موارد شدیدتر، مشکل در بلع می شوند.

اگر گربه یا سگ شما از این گیاه بچشد، ممکن است علائمی مثل ترشح بزاق، استفراغ یا بی قراری نشان بدهد. در این صورت باید فوراً با دامپزشک تماس بگیرید. برای کودکان هم همین موضوع صادق است؛ بهترین کار این است که گلدان را دور از دسترس آن ها بگذارید. اگر هنگام هرس کردن با شیره گیاه تماس پیدا کردید، دست هایتان را با آب و صابون بشویید.

نحوه نگهداری و پرورش گل آنتوریوم

نحوه و طرز نگهداری از گیاه آنتوریوم در آپارتمان

آنتوریوم را نمی توان یک گیاه بگذار و برو حساب کرد، اما اگر نیازهای اصلی اش را بشناسی، نگهداری اش آن قدرها هم سخت نیست. سه فاکتور اصلی که باید کنترل کنی عبارتند از: نور، آبیاری و رطوبت. بقیه چیزها در مراحل بعدی قرار می گیرند.

نور مناسب برای شادابی و تحریک گلدهی آنتوریوم

آنتوریوم عاشق نور روشن و غیرمستقیم است. بهترین جای خانه برای آن، پشت یک پنجره شرقی یا غربی با پرده نازک است. اگر پنجره ات جنوبی است، گلدان را با فاصله از شیشه یا پشت یک پرده حریر بگذار تا آفتاب ظهر مستقیم به برگ ها نخورد. نور مستقیم و شدید، برگ ها را می سوزاند و لکه های قهوه ای رویشان می اندازد.

از آن طرف، نور کم هم مشکل ساز است. اگر گیاه در گوشه ای تاریک باشد، برگ ها سبز می مانند اما گل نمی دهد یا گل هایش کوچک و کم رنگ می شوند. یک راه ساده برای تشخیص نور کافی این است که اگر گیاه به سمت پنجره خم می شود یا فاصله میانگره ها (فاصله بین دو برگ) زیاد شده، یعنی نور کم است. اگر برگ ها رنگ پریده و کاغذی شده اند، نور زیاد است.

نحوه و میزان صحیح آبیاری (جلوگیری از پوسیدگی ریشه)

پوسیدگی ریشه شایع ترین دلیل مرگ آنتوریوم در خانه است و تقریباً همیشه هم از آبیاری زیاد می آید. قانون طلایی این است: قبل از آبیاری، حتماً انگشتت را در خاک فرو کن. اگر 2 تا 3 سانتی متر بالای خاک خشک بود، نوبت آبیاری است. اگر هنوز مرطوب است، دست نگه دار.

وقتی آبیاری می کنی، باید آب را طوری بدهی که از زیر گلدان خارج شود؛ یعنی خاک کاملاً خیس شود اما در آب نماند. گلدان باید حتماً سوراخ زهکش داشته باشد. آبی که در زیرگلدانی جمع می شود را بعد از 15 دقیقه خالی کن. در زمستان که گیاه رشدش کند می شود، فاصله آبیاری ها را بیشتر کن.

یک نکته مهم دیگر: آنتوریوم به آب شیر حساس است. اگر آب منطقه تان سنگین یا کلردار است، بهتر است از آب فیلترشده یا آب باران استفاده کنی. آب سرد هم به ریشه شوک وارد می کند؛ همیشه از آب دمای اتاق استفاده کن.

رطوبت و دمای ایده آل برای نگهداری گل فلامینگو

آنتوریوم از جنگل های بارانی آمده، پس رطوبت بالا را دوست دارد. رطوبت ایده آل برای آن بین 60 تا 80 درصد است. اما خانه های معمولی معمولاً رطوبتی حدود 40 تا 50 درصد دارند. برای جبران این کمبود، چند کار می توانی بکنی:

غبارپاشی برگ ها با آب فیلترشده (نه روی گل ها).
قرار دادن گلدان روی سینی سنگریزه که کمی آب دارد؛ با تبخیر آب، رطوبت اطراف گیاه بالا می رود.
گروه بندی گیاهان در کنار هم؛ تعرق گیاهان رطوبت محیط را افزایش می دهد.
استفاده از دستگاه بخور در زمستان که هوا خشک تر است.

شرایط نگهداری گل آنتوریوم

دمای مناسب برای آنتوریوم بین 18 تا 30 درجه سانتی گراد است. این گیاه به سرما خیلی حساس است و دمای زیر 16 درجه می تواند به سرعت به آن آسیب بزند. پس گلدان را دور از کولر، پنجره های سرد و رادیاتور بگذار.

بهترین ترکیب خاک و شرایط تعویض گلدان آنتوریوم

خاک آنتوریوم باید سبک، زهکش دار و اسیدی باشد. یک ترکیب خانگی خوب می تواند این باشد: دو بخش خاک برگ یا پیت ماس، یک بخش پرلیت و یک بخش پوست ارکیده. پوست ارکیده و پرلیت باعث می شوند آب سریع از گلدان خارج شود و ریشه ها نفس بکشند.

آنتوریوم کمی گلدان دوست است؛ یعنی بهتر است در گلدانی باشد که ریشه هایش کمی جا تنگ باشند تا در گلدان بزرگ با خاک زیاد غرق نشود. تعویض گلدان را هر 2 تا 3 سال یک بار، در بهار یا اوایل تابستان انجام بده. گلدان جدید فقط یک سایز بزرگ تر از گلدان قبلی باشد؛ گلدان خیلی بزرگ باعث می شود خاک دیرتر خشک شود و ریشه بپوسد.

انواع و جذاب ترین رنگ های گل آنتوریوم

بیش از هزار واریته آنتوریوم وجود دارد، اما آن هایی که به عنوان گیاه آپارتمانی فروخته می شوند، معمولاً از گونه Anthurium andraeanum هستند. تفاوت اصلی این واریته ها در رنگ اسپات و شکل برگ هاست.

گل فلامینگو قرمز (آنتوریوم قرمز کلاسیک)

قرمز رایج ترین و شناخته شده ترین رنگ آنتوریوم است. همان قرمز براق و مومی که همه با شنیدن اسم فلامینگو به یاد می آورند. این واریته معمولاً مقاوم ترین و ساده ترین نوع برای نگهداری است و اگر شرایطش فراهم باشد، تقریباً تمام سال گل می دهد. واریته Anthurium andraeanum قرمز حتی نشان لیاقت باغبانی رویال هورتاکالچرال سوسایتی (RHS Award of Garden Merit) را دریافت کرده است.

گل آنتوریوم مشکی؛ شرایط نگهداری و ویژگی های گونه لوکس و نایاب

آنتوریوم مشکی در واقع مشکی مطلق نیست؛ اسپات آن به رنگ بورگاندی تیره یا قهوه ای مایل به مشکی است که در نور کم تقریباً مشکی دیده می شود. این واریته ها کمیاب تر و گران تر از انواع معمولی هستند و به عنوان کلکسیونی خرید و فروش می شوند. نگهداری شان هم مثل بقیه آنتوریوم هاست، اما چون کمیاب ترند، معمولاً به رطوبت بالاتر و نور کنترل شده تر حساس ترند.

سایر رنگ های محبوب: سفید، صورتی، بنفش و دورنگ

علاوه بر قرمز، رنگ های دیگری هم وجود دارند که هر کدام طرفداران خودشان را دارند:

سفید: اسپات های سفید براق که در واریته هایی مثل White Champion دیده می شوند؛ در ابتدا سبز کم رنگ هستند و بعد سفید می شوند.
صورتی: یکی از محبوب ترین رنگ ها بعد از قرمز؛ واریته Zizou اسپات صورتی با اسپادیکس بنفش تیره دارد.
بنفش و ارغوانی: بعضی واریته ها اسپات هایی به رنگ یاسی یا بنفش کم رنگ دارند.
دورنگ: برخی آنتوریوم ها اسپات سبز-سفید یا قرمز-سبز دارند که ظاهر خاصی به گیاه می دهد.

تغذیه و کوددهی؛ بهترین کود خانگی برای آنتوریوم

آنتوریوم برای گل دهی مداوم به تغذیه منظم نیاز دارد. اگر گیاه را در خاکی با مواد آلی خوب بکاری، تا چند ماه اول شاید نیازی به کود نباشد، اما بعد از آن باید برنامه کوددهی را شروع کنی.

کودهای شیمیایی تقویتی مخصوص گلدهی (فسفر و پتاس بالا)

برای اینکه آنتوریوم گل بدهد، به کودی نیاز دارد که فسفر (P) و پتاسیم (K) بالاتری نسبت به نیتروژن (N) داشته باشد. کودهای مخصوص گیاهان گل دار معمولاً همین ترکیب را دارند. یک برنامه ساده این است که هر سه آبیاری یک بار کود مایع رقیق شده به گیاه بدهی. در پاییز و زمستان که رشد کندتر است، کوددهی را کاهش بده یا متوقف کن.

روش های تهیه کود خانگی برای گیاه آنتوریوم (پوست موز، آب برنج و آسپرین)

اگر دوست داری از کودهای خانگی استفاده کنی، چند گزینه ساده وجود دارد:

آب برنج: آبی که برنج را در آن خیس کرده اید، حاوی نشاسته و مقادیر کمی مواد معدنی است. می توانی رقیقش کنی و هر چند هفته یک بار به گیاه بدهی. اما حواست باشد که آب برنج اگر بماند بو می گیرد و مگس جذب می کند.
پوست موز: پوست موز منبع پتاسیم است. می توانی پوست موز را خشک و پودر کنی و کمی به سطح خاک اضافه کنی، یا در آب خیس کنی و از عصاره اش استفاده کنی.
آسپرین: بعضی گیاه دوستان معتقدند حل کردن یک قرص آسپرین در آب آبیاری، به تقویت سیستم ایمنی گیاه کمک می کند. این روش پایه علمی محکمی ندارد اما ضرری هم ندارد.

به طور کلی، کودهای خانگی می توانند مکمل خوبی باشند، اما جایگزین کامل کودهای متعادل شیمیایی نمی شوند.

معرفی، نگهداری و تکثیر گل آنتوریوم یا گل فلامینگو

روش تکثیر گل فلامینگو (آنتوریوم) در منزل

تکثیر آنتوریوم سخت نیست، اما نیاز به حوصله و زمان مناسب دارد. بهترین فصل برای تکثیر، بهار یا ابتدای تابستان است که گیاه در حال رشد فعال است.

آموزش تکثیر از طریق تقسیم بوته و پاجوش

ساده ترین روش تکثیر آنتوریوم، تقسیم بوته است. اگر گیاهت به قدری بزرگ شده که گلدان را پر کرده، می توانی در زمان تعویض گلدان، ریشه ها را با دقت از هم جدا کنی و هر توده ریشه را در یک گلدان جداگانه بکاری. مطمئن شو که هر قسمت حداقل دو یا سه برگ و ریشه های سالم داشته باشد.

بعضی آنتوریوم ها پاجوش یا پس ریشه تولید می کنند؛ یعنی گیاهچه های کوچکی که کنار گیاه مادر می رویند. این پاجوش ها را می توانی با یک چاقوی تیز و ضدعفونی شده جدا کنی و در گلدان کوچک با خاک سبک بکاری. تا وقتی ریشه هایشان قوی نشده، آن ها را در محیط مرطوب و نور غیرمستقیم نگه دار.

روش تکثیر آنتوریوم با قلمه ساقه و ریشه دار کردن

بعضی از آنتوریوم های بالارونده یا ساقه بلند را می توان با قلمه ساقه تکثیر کرد. یک قطعه از ساقه که حداقل یک گره (محل اتصال برگ) داشته باشد را با چاقوی تیز ببر. گره را در پودر هورمون ریشه زا فرو کن و در بستری از پیت ماس و پرلیت بکار. محیط را مرطوب نگه دار و از نور مستقیم دور کن. ریشه دار شدن ممکن است چند هفته طول بکشد.

اگر به گل های متنوع و با انرژی بالا علاقه دارید مقاله گیاه شفلرا را مطالعه کنید.

علت مشکلات، زرد شدن برگ ها و بیماری های گل آنتوریوم

آنتوریوم اگر ناراضی باشد، با زرد شدن برگ ها یا گل ندادن به تو خبر می دهد. خوشبختانه بیشتر مشکلات این گیاه قابل حل هستند اگر زود تشخیص بدهی.

چرا گل آنتوریوم گل نمی دهد؟ (راهکارهای گلدهی مجدد)

اگر آنتوریومت برگ های سبز و شاداب دارد اما گل نمی دهد، معمولاً یکی از این سه دلیل را دارد:

نور کم: گیاه انرژی کافی برای تولید گل ندارد. گلدان را به جای روشن تری منتقل کن.
کود نامناسب: اگر کودی با نیتروژن بالا استفاده می کنی، گیاه برگ می سازد اما گل نمی دهد. کود را به نوعی با فسفر و پتاسیم بالاتر تغییر بده.
سن گیاه: آنتوریوم های جوان تا به بلوغ نرسند، گل نمی دهند. معمولاً گیاه باید حداقل یک سال سن داشته باشد.

علت زرد شدن برگ ها و سوختگی نوک برگ های فلامینگو

زرد شدن برگ ها می تواند چند معنی داشته باشد:

آبیاری زیاد: اگر برگ های پایینی زرد و لَخت شده اند و خاک مرطوب است، احتمالاً ریشه در حال پوسیدن است. آبیاری را کم کن و اجازه بده خاک بین دو آبیاری خشک شود.
آبیاری کم: اگر برگ ها زرد و خشک شده اند و نوکشان قهوه ای است، شاید گیاه تشنه است.
رطوبت کم: سوختگی نوک برگ معمولاً نشانه رطوبت پایین است. غبارپاشی یا استفاده از دستگاه بخور را شروع کن.
آب سنگین: کلر و املاح آب شیر می توانند نوک برگ ها را قهوه ای کنند. از آب فیلترشده استفاده کن.

درمان آفات رایج آنتوریوم (کنه تار عنکبوتی و شپشک آردآلود)

دو آفت اصلی که به آنتوریوم حمله می کنند عبارتند از:

کنه تار عنکبوتی: اگر زیر برگ ها تارهای ریز دیدی و برگ ها نقره ای یا زبر شده اند، احتمالاً کنه است. برگ ها را با آب و صابون ملایم بشوی یا از روغن نیم استفاده کن. رطوبت را بالا ببر چون کنه در هوای خشک فعال تر است.
شپشک آردآلود: این آفت ها مثل توده های پنبه ای سفید روی ساقه و برگ دیده می شوند. با پنبه آغشته به الکل آن ها را پاک کن و در صورت نیاز از حشره کش مناسب استفاده کن.