ویژگی های خلاقیت در انسان هیچ چیزی به اندازه خلاقیت به بهبود زندگی انسان کمک نمی کند. در واقع، آنچه ما را از سایر موجودات متمایز می کند شامل زبان، ارزش ها، هنر و علم و فناوری است که نتیجه تفکر خلاق بشر است. خلاقیت ارتباطی مستقیم با روح و روان، شادی فرد و سلامت جسم او دارد. هر زمان که رفتاری خلاق از خود نشان می دهیم، بیش از هر زمان دیگری احساس سرزندگی می کنیم. تصور کنید هیجان یک نقاش از طراحی خلاقانه اش یا یک دانشمند از ابتکارش در تولید فناوری جدید.
افراد خلاق تقریباً خود را با هر شرایطی انطباق می دهند و برای رسیدن به اهدافشان از تمام چیزهایی که در دسترس دارند، بهره می برند. بهترین واژه ای که می توان برای توصیف افراد خلاق به کار برد، پیچیدگی است. آنها تفکر و عمل را در کنار هم دارند؛ دو ویژگی که در اکثر مردم به صورت مجزا وجود دارد. به جای اینکه یک نفر باشند، گویی چندین نفر در یک بدن حضور دارند. افرادی پرانرژی هستند: اگرچه افراد خلاق به ظاهر آرام هستند و ساعتها کار میکنند و در کارشان متمرکز میشوند، اما در واقع بسیار پرانرژی بوده و فضایی از طراوت و اشتیاق ایجاد میکنند.
آنها از موهبت فیزیکی خوبی برخوردارند و بسیاری از آنها حتی در سنین ۷۰ یا ۸۰ سالگی نیز فعال و سالم هستند. در حقیقت، این انرژی از درون و به خاطر تمرکز ذهنی آنها ناشی میشود و صرفاً برتری ژنتیکی نیست. البته این بدان معنا نیست که افراد خلاق بیش فعال هستند. در واقع، آنها خواب و استراحت کافی دارند. نکته این است که آنها به خوبی انرژی خود را مدیریت میکنند. هر گاه لازم باشد به راحتی روی موضوعی تمرکز میکنند و در مواقع ضرورت به سرعت انرژی خود را تجدید مینمایند. آنها متوجه شدهاند که فعالیت و استراحت دو جزء کلیدی در رسیدن به اهدافشان هستند.
افراد خلاق به طور معمول بیشتر از مواد خام ذهن خود استفاده میکنند: به نظر میرسد وقتی افراد خلاق سعی میکنند مشکلی را حل کنند یا به هدفی برسند، به ویژه وقتی هدف مرتبط با خلاقیت آنها باشد، نسبت به افراد عادی بیشتر از ذهنشان بهره میگیرند. برای مثال، اگر از یک فرد معمولی بخواهید تصویری از یک گربه بکشد، او فقط به شکل ظاهری گربه فکر میکند و آنچه را میداند میکشد، اما یک نقاش خلاق به عمق تفکر میپردازد و نه تنها به خود گربه، بلکه به محیطی که در آن است، کاری که انجام میدهد و حتی به جزئیات بدنش توجه میکند.
افراد خلاق به وسیله استفاده بیشتر از مواد خام، به ایدههای جدید و بکر دست مییابند. اطلاعات افراد خلاق معمولاً در سطح بالایی قرار دارد. در تحقیقی نشان داده شده که افرادی با ضریب هوشی زیر ۱۲۰ نمیتوانند خلاقیتی بروز دهند، در حالی که افرادی با ضریب هوشی بالای ۱۲۰ نیز الزاما خلاقیت زیادی از خود نشان نمیدهند. در حقیقت، افراد خلاق بر تفکرهای متضاد تسلط دارند. به دلیل اینکه اطلاعات عمومی آنها بالا است، ایدهها و تصورات زیادی به ذهنشان میرسد.
افراد خلاق علاوه بر نظم و انضباط، بازی و شوخی را نیز مد نظر قرار میدهند. آنها سختکوش هستند، اما هرگز شوخی و طنز را فراموش نمیکنند و میتوانند با چاشنی شوخی بر کارهای دشوار خود غلبه کنند. افراد خلاق به دنیای تخیل و افکار فانتزی میپردازند و آن را با منابع حقیقی ترکیب میکنند. هنر و علم برجسته در واقع جهشی از تخیل به دنیای متفاوت از زمان حال است. مردم غالباً اینگونه تفکرات را صرفاً تخیل میپندارند، اما بدون وجود تخیل، ابتکار و اختراع نمیتواند شکل بگیرد.
افراد خلاق گاهی به شدت در تخیلات خود غرق میشوند و از درون، راهی به سوی واقعیت میگشایند. وقتی فردی به تفکر خلاقانه مشغول میشود، تمامی قید و بندهای منطقی از بین میرود. ویژگی های خلاقیت در انسان باعث بروز ویژگیهای متضاد در آنها میشود: افراد خلاق معمولاً هم برونگرا و هم درونگرا هستند. ما اغلب به یک سمت تمایل داریم؛ یا دوست داریم در بین جمعیت باشیم یا در گوشهای نشسته و فقط مشاهده کنیم. در واقع، تحقیقات روانشناسی نشان داده که افراد برونگرا و درونگرا شخصیتهای ثابتی دارند که آنها را از یکدیگر متمایز میکند.
اما افراد خلاق هر دو ویژگی را به طور همزمان از خود نشان میدهند. آنها در عین حال که دوست دارند در جمع باشند، گاهی به گوشهای خلوت رفته و به تفکر خلاقانه خود میپردازند. در واقع حضور در جمع به آنها کمک میکند تا به ایدههای جالب دست یابند. افراد خلاق هم مغرور و هم متواضع هستند: آنها در عین حال که به خود افتخار میکنند و نشانههایی از غرور در خود دارند، بسیار متواضع نیز هستند.
جالب است که فرد مشهوری که به نظر میرسد باید مغرور باشد، ممکن است در واقع فردی خجالتی و فروتن باشد. این افراد دقیقاً میدانند در کجا ایستادهاند و نسبت به منابعی که از دیگران برای آگاهی بیشتر استفاده کردهاند، کاملاً آگاه هستند و به آنها احترام میگذارند. همچنین از نقش شانس که در موفقیتشان مؤثر بوده، آگاهند. بنابراین، فروتنی جزء وجودشان میشود و همزمان به خود و ایدههای خلاقانه خود میبالند.
افراد خلاق از محدودیتها فراری هستند: آنها از مسئولیتهایی که به طور سنتی به جنسیت آنها تحمیل میشود، دوری میگزینند. آزمایشهایی که بر روی دختران و پسران جوان انجام شده، نشان میدهد که دختران خلاق نسبت به دختران دیگر روحیهای سختتر دارند، در حالی که پسران خلاق حساستر از همجنسان خود بوده و کمتر رفتارهای تهاجمی از خود نشان میدهند. در واقع، افراد خلاق میتوانند ویژگیها و تواناییهای هر دو جنس را در خود نشان دهند.
آنها هم محافظهکار و هم شورشی هستند: افراد خلاق در عین حال که نسبت به سنتها ارزش قائلند، آشوب نیز به پا میکنند. آنها هم به سنتها اهمیت میدهند و هم برای تغییر و نوآوری شورش میکنند. اگر فقط به سنتها پایبند باشند، نمیتوانند تغییری در زندگی ایجاد کنند و اگر هم بدون توجه به گذشته به سمت فرصتهای جدید بروند، نمیتوانند موارد جدید را به عنوان پیشرفت در نظر بگیرند. در حقیقت، به همان اندازه که برای موارد موجود که از گذشته باقی مانده ارزش قائل هستند، شجاعت خطر کردن دارند و ایدههای نو ارائه میکنند.
افراد خلاق قبل از اینکه دست به کار شوند، تفکر میکنند: آنها پیش از اینکه کاری را انجام دهند، به استفاده از ذهن خود پرداخته و موضوع را مرور کرده و احتمالات مختلف را در نظر میگیرند و مسیری را مشخص میکنند. وقتی مسألهای به یک فرد معمولی داده میشود تا آن را حل کند، او به سرعت اقدام میکند و به دلیل تمرکز شدید بر روی حل آن، نمیتواند محدودیتها را کنار بگذارد و به طور کلی به راهحلهای معمولی و مشخص فکر میکند.
در مقابل، یک فرد خلاق مسأله را تجزیه و تحلیل میکند و به سوالات مختلف فکر میکند و حتی گاهی برای حل مشکل خود از اطلاعات بیربط استفاده میکند. به عنوان مثال، اگر از یک شخص نسبتا خلاق بخواهید ایدههایی برای کارهایی که میشود با یک جعبه بزرگ کرد ارائه دهد، او بلافاصله به کاربردهای رایج جعبه فکر میکند: انبار یا اسباب بازی بچهها، اما یک فرد خلاق فراتر میرود و به اشکال مختلف استفاده از جعبه فکر میکند و معمولاً ایدههای جالبی را ارائه میدهد. دردناکترین لحظه برای یک فرد خلاق زمانی است که احساس کند از ایدههای بکر و تفکرات نو خالی شده است. در این لحظات، او بسیار افسرده و غمگین میشود.
خلاقیت واقعا می تونه زندگی رو بهتر کنه. من خودم وقتی خلاقیتم رو اعمال می کنم، انرژی مثبت زیادی می گیرم.