مهارت‌های حل مساله: کلید موفقیت در زندگی

مهارت حل مساله یکی از مهارت‌های زندگی است که به ما در مواجهه با مسایل فردی و اجتماعی یاری می‌رساند.

روش حل مساله، یک فرایند منطقی و منظم است که به افراد کمک می‌کند تا در مواجهه با مشکلات، چندین راه حل را بررسی کنند و بهترین گزینه را انتخاب نمایند.

مرحله اول: انتخاب رویکرد مناسب نسبت به مساله

شاید اندکی عجیب به نظر برسد که در مواجهه با یک مشکل بخواهیم تصمیم بگیریم، اما ابتدا باید با خود بگوییم “من با یک مشکل روبرو شده‌ام” یا “من در حال اتخاذ تصمیم هستم”.

خودآگاهی هیجانی به معنای این است که ما به صورت آگاهانه از احساسات و هیجانات خود مطلع باشیم. در این مرحله ضروری است که باورهای نادرست نسبت به مساله شناسایی و تصحیح شوند. (به عنوان مثال، این باورها می‌تواند شامل این موارد باشد: نباید در زندگی با مشکل مواجه شد، تمام اتفاقات بد بر من نازل می‌شود، و مشکلات نشانه‌ای از ضعف، بی‌لیاقتی و ناتوانی هستند).

جملات فوق تنها بخشی از افکار ناکارآمدی هستند که در مواجهه با مشکلات روزمره به صورت گفتار درونی می‌توانند مانع از حل و اتخاذ تصمیم درست شوند.

مرحله دوم: تعریف دقیق مساله

در این مرحله باید به سوالات زیر پاسخ داده شود:

• مشکل چیست؟
• مشکل از کی شروع می‌شود؟
• چه کسی در این مشکل نقش دارد؟

و همچنین باید مشکل به بخش‌های کوچک‌تر و ساده‌تر تقسیم شود. در این مرحله لازم است با بیان اهداف عینی و واضح، تعریف دقیقی از مساله یا موضوع تصمیم‌گیری ارائه نماییم.

مرحله سوم: به دست آوردن راه حل‌های مختلف (بارش مغزی)

این مرحله شامل این است که بدون محدود کردن ذهن، هر راه حل یا تصمیمی که به ذهنمان می‌رسد را بدون در نظر گرفتن درست یا نادرست بودن یا مثبت و منفی بودن آن یادداشت کنیم.

مرحله چهارم: ارزیابی گزینه‌ها و انتخاب بهترین راه حل

در این مرحله باید هر یک از گزینه‌های مرحله سوم را مورد قضاوت و ارزیابی قرار دهیم. آنچه در مرحله سوم مهم بود، تنوع گزینه‌ها بود و آنچه در این مرحله حائز اهمیت است، بررسی مزایا و معایب گزینه‌ها و پیدا کردن بهترین راه حل است.

مرحله پنجم: اجرا و بازبینی راه حل‌ها

در این مرحله، راه حل‌های مناسب و کارساز را انتخاب کرده و آنها را اولویت‌بندی می‌کنیم. سپس برنامه زمان‌بندی را مشخص می‌نماییم و به اجرای راه حلی که اولویت دارد و مفید است، می‌پردازیم.