بهبود دیکته دانش‌آموزان
مقطع ابتدایی اساس و پایه مقاطع تحصیلی بعدی است و هرچه دانش‌آموزان در این مقطع بهتر آموزش ببینند، در مقاطع دیگر راحت‌تر خواهند بود. یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های آموزشی در این مقطع، دیکته است که نه تنها در تمام دروس دیگر کاربرد دارد، بلکه نوع دیکته نویسی بچه‌ها می‌تواند به مشکلات آموزشی یا حتی نقاط قوت آن‌ها اشاره کند. بنابراین، بررسی مشکلات بهبود دیکته دانش‌آموزان و شناسایی نوع آن‌ها و تلاش برای رفع آن‌ها اهمیت دارد.
مشکلات املای نویسی دانش‌آموزان
فرزند شما ممکن است در دیکته کلمات، یکی از این اشتباهات را مرتکب شود: جا انداختن کلمات، وارونه نویسی، غلط نویسی حروف، ننوشتن حروف “ع”، اشتباه در نوشتن کلمات استثنایی مانند (حمزه – خوا – و – ئ)، اضافه نویسی حروف، ننوشتن تشدید، اشتباه سمعی و تلفظی، کم و زیاد گذاشتن دندانه، اشتباه در نوشتن شکل ظاهری حروف، اشتباه در نوشتن رسم الخط، جدانویسی و متصل نویسی کلمات، کم و زیاد گذاشتن سرکش و قرار دادن “ه” در انتهای کلمات.
اشکالات املایی دانش‌آموزان از چیست؟
از دیدگاه زبان‌شناسی، اشکالات املایی دانش‌آموزان به دلایل مختلفی از جمله اشکالات رسم الخطی، تأثیر لهجه و گویش محلی ناشی می‌شود و شامل موارد زیر است:
- ضعف در حساسیت شنوایی، مانند: ژاله – جاله
- ضعف در حافظه شنوایی، مانند جا انداختن کلمات
- ضعف در حافظه دیداری، مانند حیله – هیله
- ضعف در حافظه توالی دیداری، مانند مادر – مارد
- قرینه نویسی
- عدم دقت، مانند: گندم – کندم
- نارسا نویسی، مانند رستم – رسم
- کند نویسی (که می‌تواند به دلایل متعددی باشد)
عوامل مؤثر دیگری نیز وجود دارد. برای مثال، عدم درک مفهوم کلمه، تلفظ نادرست یا تندگویی فرد گوینده، خستگی بچه‌ها، کمبود امکانات آموزشی در مدرسه، غوطه‌ور شدن بچه‌ها در خیالات و نداشتن تمرکز، وجود حروف هم‌صدا مانند (ص-ث-س)، بی‌قراری دانش‌آموز، عدم تسلط معلم در تدریس، شیوه‌های آموزشی نامطلوب و عدم تمرین کافی توسط دانش‌آموز.
باید حافظه دیداری، حافظه شنیداری و عضلات و ماهیچه‌های دست فرزندمان را برای تند نویسی تقویت کنیم. در اینجا چند تمرین را معرفی می‌کنیم که می‌تواند در رفع مشکلات بهبود دیکته دانش‌آموزان مؤثر باشد.
راهکارهایی برای تند نویسی
- مچاله کردن کاغذ یا روزنامه باطله به شکل سرگرم‌کننده یا به حالت مسابقه بین شما و فرزندتان
- بازی با خمیر بازی یا گل مجسمه‌سازی
- برش اشکال هندسی و غیره بر روی کاغذ و مقوا با قیچی کوچک
- بازی با راکت پینگ‌پنگ برای تقویت مچ دست
- پیچاندن نخ دور قرقره
- تغذیه مناسب و پرکالری
برای تقویت هماهنگی بین دیدن و حرکت و افزایش دقت
- نشانه‌گیری با توپ یا پرتاب توپ به داخل سبد
- تیله بازی
- پرتاب حلقه‌های پلاستیکی به سمت تیرک‌های عمودی
- تیراندازی و نشانه‌گیری با تفنگ‌های پلاستیکی
- نخ کردن سوزن‌های درشت تا کوچک
- رد کردن مهره‌های توخالی از نخ و ساخت گردنبند
- حمل لیوان پر از آب حین راه رفتن و تلاش برای نریختن آب
- دوخت و دوز ساده
تقویت حافظه دیداری و شنیداری
بازی کردن می‌تواند مؤثرتر از هر کار دیگری باشد، بازی‌هایی که حتی برای بزرگ‌ترها نیز لذت‌بخش است. در ادامه چند بازی را معرفی می‌کنم:
- می‌توانید از فرزندتان بخواهید به دقت به وسایل اطرافش نگاه کند، سپس چشمش را ببندد و شما یکی از وسایل اتاق را جابجا کنید یا حتی بردارید و او باید حدس بزند کدام وسیله بوده است. یا اینکه تعدادی کارت با تصاویر رنگی به او نشان دهید، سپس چشمش را ببندید و یکی را جابجا کنید یا بردارید و حالا او باید بگوید کدام کارت نیست.
- چند لیوان هم اندازه با مقادیر مختلف آب پر کنید و سپس با فرزندتان به آن‌ها ضربه بزنید تا نت‌های موسیقی مختلفی تولید شود؛ پس از چند بار تمرین، کودک باید با چشم‌های بسته صدای خاص هر لیوان را تشخیص دهد.
- از کودک بخواهید به صدای ضعیف رادیو یا ضبط گوش بدهد و سپس هرچه شنیده را بازگو کند.
درمان نارسایی‌های ادراکی
- پر کردن اشکال یا نقاشی‌هایی که به صورت نقطه چین رسم شده‌اند
- پیدا کردن یک شکل خاص در یک سری تصاویر درهم و مبهم
- رسم ناقص حروف (در اندازه‌های درشت و ریز) و کامل کردن آن‌ها توسط کودک
این تمرینات را به راحتی می‌توانید در خانه با کودکتان انجام دهید، اما در نهایت اگر مشکل فرزندتان حل نشد، می‌توانید از یک مشاور کاربلد در این زمینه کمک بگیرید.
منبع: دونفره
خیلی مقاله جالب و مفیدی بود! خصوصا اینکه دیکته مهم‌ترین بخش آموزشی مقطع ابتداییه. باید خیلی دقت کنیم به این مشکلات املایی که ذکر شد تا بچه‌ها بتونند بهتر یاد بگیرند.