بیوگرافی اسطوره جهان پله/ پله، اسطوره فراموش نشدنی فوتبال

چکیده بیوگرافی پله

نام کامل : ادسون آرانتس دو ناسیمنتو (پله)
تاریخ تولد : ۲۳ اکتبر ۱۹۴۰ (۱ آبان ۱۳۱۹)
تاریخ مرگ : ۲۹ دسامبر ۲۰۲۲ (۸ دی ۱۴۰۱)
لقب : شاه پله
پست تخصصی : مهاجم، هافبک تهاجمی
تیم ملی : برزیل
بهترین تیم : سانتوس
پای تخصصی : راست (با هر دو پا مهارت داشت)
قد : ۱۷۳ سانتیمتر
پدر و مادر : دوندینیو و سلستا آرانتس
همسر : مارسیا سیبل (همسر سوم)
فرزندان : کلی، ادسون، جنیفر، سلیا، جاشوا
ثروت : حدود صد میلیون دلار

دوران کودکی و زندگی شخصی پله

ادسون آرانتس دو ناسیمنتو، همان پله معروف، در ۲۳ اکتبر ۱۹۴۰ در شهر کوچک ترس کوراسونز برزیل به دنیا آمد. پدرش دوندینیو فوتبالیست بود اما مصدومیت جلوی درخشش او را گرفت. خانواده اسطوره برزیل در فقر شدید زندگی می کردند و او از کودکی کفش می فروخت تا خرج خانه را بدهد. زمین بازی پله کوچه های خاکی و محله فقیر نشین بائورو بود؛ جایی که با توپی از جوراب و روزنامه فوتبال را شروع کرد.

این اسطوره جهانی که بعدها به یکی از بهترین مهاجم های تاریخ فوتبال تبدیل شد، در چهارده سالگی به تیم نوجوانان بائورو پیوست و با راهنمایی مربی والدموار دبریتو پیشرفت کرد. زندگی شخصی او پر از تلخی بود؛ مرگ دوست صمیمی اش و فشار مالی روی خانواده، اراده اش را چند برابر کرد. او در سال ۱۹۵۶ به سانتوس رفت و نشان داد که فقر نمی تواند جلوی یک نابغه را بگیرد و مسیرش را برای تبدیل شدن به یکی از بهترین مهاجم های تاریخ هموار کرد. دوران کودکی پله پر بود از تمرین با توپ لاستیکی و شوت زدن به دروازه های چوبی.

پادشاه فوتبال در قامت یک فوتبالیست، سه جام جهانی را فتح کرد و همیشه ساده زیستن را حفظ کرد. او همیشه از مادرش سلستا و زحمت هایش می گفت و تأکید می کرد هیچ پول و شهرتی جای کوچه های خاکی بائورو را نمی گیرد. اسطوره برزیل نماد امید برای میلیون ها کودک فقیر در سراسر جهان باقی ماند.

شروع فوتبال و آکادمی پله

پله فوتبال را در کوچه های خاکی بائورو و با توپ پارچه ای شروع کرد. در تیم محله آمریکو بازی می کرد که توجه مربی محلی، والدومار دبریتو، را جلب کرد. دبریتو او را به تیم نوجوانان بائورو اتلتیکو کلوب برد و اصول پاسکاری و دریبل صحیح را به او یاد داد. تمرین های سخت صبحگاهی روی زمین سیمانی، پایه های سبک خاص این اسطوره را ساخت.

سال ۱۹۵۶ پله برای آزمایش به آکادمی باشگاه سانتوس رفت. مربیان تیم از تکنیک و قدرت بدنی این نوجوان پانزده ساله شگفت زده شدند. این بازیکن افسانه ای در اولین بازی دوستانه اش پنج گل برای سانتوس زد. آکادمی سانتوس تاکتیک های حرفه ای و آماده سازی ذهنی را به او یاد داد. پله زود به تیم اصلی سانتوس رسید و در لیگ حرفه ای برزیل درخشید.

ستاره برزیل در آکادمی ملی زیر نظر مربیان بزرگی مثل ویسنته فئولا تکمیل شد. فئولا به او یاد داد چطور با هر دو پا شوت بزند و ضربه سر بزند. پله هر روز بعد از تمرین اصلی، یک ساعت اضافه روی ضربات ایستگاهی کار می کرد. او در مصاحبه ای گفت آن روزهای آکادمی، اوج یادگیری فوتبال حرفه ای برایش بود. این نابغه برزیلی بعد از خروج از آن آکادمی، تبدیل به یک نام جهانی در فوتبال شد.

دوران حرفه ای باشگاهی پله

پله سال ۱۹۵۶ با قراردادی ساده به سانتوس پیوست. فقط پانزده سال داشت که اولین بازی رسمی اش را برابر کورینتیانس انجام داد و یک گل زد. باشگاه سانتوس خیلی زود فهمید با پدیده نادری طرف است و قراردادش را تمدید کرد.

سال ۱۹۵۸ اسطوره فوتبال با سانتوس قهرمان لیگ پائولیستا شد و ۵۸ گل زد. سبک بازی او ترکیبی از سرعت، قدرت و خلاقیت بود. مردم هر هفته می آمدند تا دریبل های تماشایی او را ببینند. این بازیکن بزرگ در همان جوانی ستاره بی چون و چرای تیم شد.

دهه ۱۹۶۰ دوران طلایی پله در سانتوس بود. او بین ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۵ پنج بار پیاپی قهرمان لیگ پائولیستا شد. اسطوره فوتبال سال های ۱۹۶۲ و ۱۹۶۳ جام لیبرتادورس را هم برای سانتوس آورد. در فینال جام بین قاره ای ۱۹۶۲ هم دو گل به بنفیکا زد.

پله در تمام سال های حضورش در سانتوس، پیراهن تیم دیگری در برزیل نپوشید. او ۶۵۶ بازی رسمی برای سانتوس کرد و ۶۴۳ گل زد. سال ۱۹۷۴ بعد از ۱۸ سال از سانتوس خداحافظی کرد و باشگاه پیراهن شماره ده او را برای همیشه بازنشسته کرد.

سال ۱۹۷۵ پله به نیویورک کاسموس در لیگ آمریکا پیوست. سه فصل بعد، ۵۶ بازی کرد و ۳۱ گل زد. سال ۱۹۷۷ با کاسموس قهرمان لیگ آمریکا شد. بازی خداحافظی اش در ورزشگاه جاینتس با ۷۵ هزار تماشاگر برگزار شد؛ یک نیمه برای کاسموس بازی کرد، یک نیمه برای سانتوس.

سبک بازی و ویژگی های فنی پله

اسطوره برزیل تکنیک فوق العاده و قدرت بدنی کم نظیری داشت. با هر دو پا به یک اندازه مهارت داشت و می توانست از راه دور شوت بزند. قدرت شوت پادشاه فوتبال آنقدر زیاد بود که دروازه بان های حریف از روبرو شدن با او می ترسیدند. او همچنین یکی از بهترین سرزنان تاریخ فوتبال محسوب می شد. این بازیکن افسانه ای در مواقع لزوم به عقب برمی گشت و به تیم در فاز دفاعی کمک می کرد.

ویژگی منحصربه فرد پله درک بالای او از فضای بازی بود. پیش از دریافت توپ می دانست کجا باید بایستد و چه پاسی بدهد. ستاره برزیل در هوا قدرت استثنایی داشت و می توانست در حال سقوط هم ضربه شیرجه بزند. دریبل های سریع و فریب دهنده اش مدافعان را گیج می کرد. پله در طول دوران بازی همیشه یک بازیکن تیمی بود و هیچ وقت خودخواهی نکرد.

چابکی و تعادل شگفت انگیز پله او را از سایر بازیکنان متمایز می کرد. می توانست در حین دویدن ناگهان بایستد و جهت حرکت را عوض کند. قدرت پرش بالایی داشت و از قامت نسبتاً کوتاه خودش خوب استفاده می کرد. در مصاف با تکل های خشن، تعادلش را از دست نمی داد. این نابغه برزیلی با ترکیب قدرت، سرعت و ظرافت، سبکی نوین در فوتبال جهان خلق کرد.

همه باشگاه هایی که پله در آن بازی کرد

باشگاه سانتوس (برزیل) — سال ۱۹۵۶ تا سال ۱۹۷۴
باشگاه نیویورک کاسموس (آمریکا) — سال ۱۹۷۵ تا سال ۱۹۷۷

دوران حضور در تیم ملی پله

پله هفده ساله بود که اولین بار پیراهن تیم ملی برزیل را پوشید. سال ۱۹۵۷ مقابل آرژانتین به میدان رفت و اولین گل ملی اش را زد. مربیان از همان اول به این نوجوان مستعد اعتماد داشتند و او را برای جام جهانی ۱۹۵۸ به سوئد بردند.

جام جهانی ۱۹۵۸ نقطه عطف زندگی اسطوره فوتبال بود. در یک چهارم نهایی تنها گل بازی را زد، در نیمه نهایی به فرانسه هت تریک کرد و در فینال دو گل به سوئد زد. برزیل برای اولین بار قهرمان جهان شد و پله ستاره جوان مسابقات لقب گرفت.

جام جهانی ۱۹۶۲ در شیلی اما با مصدومیت پله تمام شد. در بازی دوم به چکسلواکی دچار پارگی عضلانی شد و از مسابقات کنار رفت. تیم برزیل بدون او هم قهرمان شد و پادشاه فوتبال در ۲۱ سالگی دومین جام جهانی اش را گرفت.

جام جهانی ۱۹۶۶ در انگلستان برای این بازیکن بزرگ تلخ بود. مدافعان حریف مدام او را می زدند و در بازی مقابل پرتغال مصدوم شد. برزیل در مرحله گروهی حذف شد. پله بعد از آن مسابقات از تیم ملی خداحافظی کرد اما بعداً برگشت.

جام جهانی ۱۹۷۰ در مکزیک آخرین حضورش بود. همراه با جیرزینیو، ریولینو و کارلوس آلبرتو تیمی رویایی ساخته بودند. در فینال برابر ایتالیا یک گل زد و دو پاس گل داد. برزیل برای سومین بار قهرمان شد و اسطوره برزیل بهترین بازیکن جام انتخاب گردید.

دوران اوج و مهم ترین بازی های پله

دوران اوج پله در دهه ۱۹۶۰ میلادی بود. سال ۱۹۶۱ در بازی مقابل فلومینزه، گل معروف گل به مردم را زد. از محوطه دفاعی خودش شروع به دریبل کرد و هفت بازیکن حریف را پشت سر گذاشت. این گل آنقدر تماشایی بود که در ورزشگاه ماراکانا مجسمه ای از آن ساختند. خیلی از کارشناسان این گل را زیباترین گل تاریخ فوتبال می دانند.

فینال جام جهانی ۱۹۵۸ برابر سوئد (دو گل پله در هفده سالگی)
فینال جام بین قاره ای ۱۹۶۲ برابر بنفیکا (هت تریک اسطوره برزیل در ورزشگاه لیسبون)
بازی سانتوس برابر تیم منتخب اروپا در سال ۱۹۶۸ (پله سه گل زد)

مهم ترین بازی پله در جام جهانی ۱۹۷۰ مقابل ایتالیا بود. در فینال آن مسابقه با یک ضربه سری تماشایی، گل اول برزیل را زد. بعد هم دو پاس طلایی به یایرزینیو و کارلوس آلبرتو داد تا گل های دوم و چهارم ثبت شوند. آن تیم برزیل را زیباترین تیم تاریخ فوتبال می دانند. این اسطوره جهانی بعد از پایان بازی، جام طلایی ژول ریمه را بالای سر برد.

هم تیمی های مشهور دوره بازی پله

زیتو (برزیل) — سال ۱۹۵۸ تا سال ۱۹۶۴
ژیلما (برزیل) — سال ۱۹۵۸ تا سال ۱۹۶۴
کورتینو (برزیل) — سال ۱۹۵۸ تا سال ۱۹۶۲
جیرزینیو (برزیل) — سال ۱۹۶۸ تا سال ۱۹۷۱
توستائو (برزیل) — سال ۱۹۶۸ تا سال ۱۹۷۲
ریولینو (برزیل) — سال ۱۹۶۸ تا سال ۱۹۷۱
کارلوس آلبرتو (برزیل) — سال ۱۹۶۹ تا سال ۱۹۷۱
کلودوالدو (برزیل) — سال ۱۹۶۹ تا سال ۱۹۷۱
کارلوس فریرا (برزیل) — سال ۱۹۵۸ تا سال ۱۹۶۵
پپه (برزیل) — سال ۱۹۶۱ تا سال ۱۹۶۹

مربیان پله

والدمار دبریتو (برزیل) — سال ۱۹۵۴ تا سال ۱۹۵۶
لولا (برزیل) — سال ۱۹۵۶ تا سال ۱۹۶۱
ویسنته فئولا (برزیل) — سال ۱۹۵۹ تا سال ۱۹۶۰
آیموره موریرا (برزیل) — سال ۱۹۶۱ تا سال ۱۹۶۳
پائولو آمارال (برزیل) — سال ۱۹۶۳ تا سال ۱۹۶۴
ززه موریرا (برزیل) — سال ۱۹۶۵ تا سال ۱۹۶۶
ماریو زاگالو (برزیل) — سال ۱۹۶۷ تا سال ۱۹۶۸
آنتونیو فرناندز (برزیل) — سال ۱۹۶۹ تا سال ۱۹۷۰
ماریو زاگالو (برزیل) — سال ۱۹۷۰ تا سال ۱۹۷۲
کلاودیو کوتینیو (برزیل) — سال ۱۹۷۳ تا سال ۱۹۷۴

افتخارات و جام های پله

جام جهانی

قهرمان جام جهانی سوئد — سال ۱۹۵۸
قهرمان جام جهانی شیلی — سال ۱۹۶۲
قهرمان جام جهانی مکزیک — سال ۱۹۷۰

جام لیبرتادورس

قهرمان جام لیبرتادورس — سال ۱۹۶۲
قهرمان جام لیبرتادورس — سال ۱۹۶۳

جام بین قاره ای

قهرمان جام بین قاره ای — سال ۱۹۶۲
قهرمان جام بین قاره ای — سال ۱۹۶۳

لیگ پائولیستا

قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۵۸
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۰
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۱
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۲
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۴
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۵
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۷
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۸
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۶۹
قهرمانی لیگ پائولیستا — سال ۱۹۷۳

لیگ ملی فوتبال آمریکا

قهرمانی لیگ آمریکا — سال ۱۹۷۷

جام برزیل

قهرمان جام برزیل — سال ۱۹۶۱
قهرمان جام برزیل — سال ۱۹۶۲
قهرمان جام برزیل — سال ۱۹۶۳
قهرمان جام برزیل — سال ۱۹۶۵

رکوردها و دستاوردهای فردی پله

بیشترین گل زده در تاریخ فوتبال (۱۲۸۳ گل در ۱۳۶۳ بازی) — سال ۲۰۰۰
جوانترین گلزن فینال جام جهانی (۱۷ سال و ۲۳۹ روز) — سال ۱۹۵۸
جوانترین هت تریک کننده جام جهانی (۱۷ سال و ۲۴۴ روز) — سال ۱۹۵۸
بیشترین جام جهانی کسب شده توسط یک بازیکن (سه قهرمانی) — سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۰
بهترین بازیکن قرن بیستم از نگاه فیفا — سال ۲۰۰۰
بهترین بازیکن قرن بیستم از نگاه کمیته بین المللی المپیک — سال ۱۹۹۹
ورزشکار قرن از نگاه مجله تایم — سال ۱۹۹۹
بیشترین گل زده برای یک باشگاه (۶۴۳ گل برای سانتوس) — سال ۱۹۷۴
بیشترین هت تریک در تاریخ فوتبال (۹۲ هت تریک) — سال ۱۹۷۷
بهترین بازیکن جام جهانی مکزیک — سال ۱۹۷۰
جوانترین بازیکن فینال جام جهانی (۱۷ سال) — سال ۱۹۵۸
بیشترین بازی خداحافظی برگزار شده برای یک ورزشکار (بیش از ۱۵۰ شهر) — سال ۱۹۷۷
نشان طلای یونسکو برای فعالیت های بشردوستانه — سال ۱۹۹۴
ورزشکار قرن از نظر خبرگزاری رویترز — سال ۱۹۹۹
بیشترین کلین شیت ثبت شده توسط یک بازیکن غیردروازه بان — سال ۲۰۰۰

آمار بازی ها و تعداد گل پله

باشگاه سانتوس — ۶۵۶ بازی و ۶۴۳ گل — سال ۱۹۵۶ تا ۱۹۷۴
باشگاه نیویورک کاسموس — ۵۶ بازی و ۳۱ گل — سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۷
تیم ملی برزیل — ۹۲ بازی و ۷۷ گل — سال ۱۹۵۷ تا ۱۹۷۱
بازی های دوستانه و تورهای بین المللی — ۵۵۹ بازی و ۵۳۲ گل — سال ۱۹۵۷ تا ۱۹۷۷
مجموع دوران حرفه ای — ۱۳۶۳ بازی و ۱۲۸۳ گل — سال ۱۹۵۶ تا ۱۹۷۷

زندگی شخصی پله

پله در سال ۱۹۶۶ با روزمری دوس ریس ازدواج کرد. این زوج صاحب سه فرزند به نام های کلی، ادسون و جنیفر شدند. زندگی خانوادگی اسطوره برزیل در سایه شهرت جهانی او همیشه پر از چالش بود. فشار رسانه ها و سفرهای مداوم فوتبالی بر ازدواج اول او سایه انداخت. این بازیکن بزرگ پس از هجده سال زندگی مشترک در سال ۱۹۸۲ از روزمری جدا شد.

ستاره برزیل در سال ۱۹۹۴ با آسیا لیمو خواننده برزیلی پیمان ازدواج بست. این ازدواج نیز پس از چهارده سال در سال ۲۰۰۸ به جدایی انجامید. پادشاه فوتبال در سال ۲۰۱۶ در سن هفتاد و پنج سالگی با مارسیا سیبل ازدواج کرد. او در این ازدواج دوقلو به نام های سلیا و جاشوا به دنیا آورد. پله همیشه از رابطه نزدیک خود با فرزندانش گفت و آنها را افتخار واقعی خود می دانست.

پله در سال های پایانی عمر با بیماری کلیوی دست و پنجه نرم می کرد. او در سپتامبر ۲۰۲۱ تحت عمل جراحی قرار گرفت و بستری شد. این اسطوره جهانی در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۲ در سن هشتاد و دو سالگی درگذشت. جهان فوتبال در سوگ بزرگترین اسطوره خود نشست و میلیونها نفر در مراسم تشییع او شرکت کردند. پله در زادگاهش شهر سانتوس در کنار خانواده آرام گرفت.

فعالیت های خارج از فوتبال پله

پله پس از خداحافظی از فوتبال وارد عرصه سینما و تلویزیون شد. او در سال ۱۹۸۱ در فیلم سینمایی فرار به سوی پیروزی در کنار سیلوستر استالونه بازی کرد. این نابغه برزیلی در این فیلم نقش یک زندانی فوتبالیست را ایفا نمود. او همچنین در چندین مجموعه تبلیغاتی برای برندهای معروف جهانی ظاهر شد.

اسطوره برزیل سال ها به عنوان سفیر صلح سازمان ملل متحد فعالیت کرد. او در پروژه های بشردوستانه برای مبارزه با فقر و تبعیض نژادی شرکت داشت. پله بارها از کشورهای آفریقایی بازدید کرد و برای ساختن زمین فوتبال در روستاهای فقیر کمک مالی فراهم آورد. یونسکو نشان افتخار خود را به دلیل خدمات انسانی پله به او اهدا کرد. این بازیکن افسانه ای در تمام این سالها از نفوذ خود برای کمک به کودکان نیازمند استفاده می کرد.

ستاره برزیل در سال ۱۹۹۵ به عنوان وزیر فوق العاده ورزش برزیل منصوب شد. او در این سمت قانونی را برای مبارزه با فساد در فوتبال برزیل تصویب کرد. پله پس از پایان دوره وزارت نیز به عنوان مشاور ارشد فیفا باقی ماند. او در انتخاب میزبان جام جهانی ۲۰۱۴ برای برزیل نقش مؤثری ایفا کرد. اسطوره فوتبال تا آخرین روزهای زندگی خود به عنوان چهره جهانی فوتبال به فعالیت رسانه ای ادامه داد.

حواشی و مصدومیت های پله

خشونت مدافعان حریف بزرگترین مشکل دوران بازی پله بود. او در جام جهانی ۱۹۶۶ هدف حملات بی رحمانه بازیکنان پرتغال و بلغارستان قرار گرفت. پله در بازی مقابل پرتغال از ناحیه زانو مصدوم شد و برزیل بدون او حذف گردید. بسیاری از کارشناسان معتقد بودند داوران از پله در برابر خطاهای شدید محافظت نکردند. این حواشی باعث شد فیفا قوانین سختگیرانه تری برای برخورد با تکل های خشن تصویب کند.

پله در سال ۱۹۶۲ نیز در جام جهانی شیلی دچار مصدومیت عضلانی شد. او در دومین بازی تیم ملی برابر چکسلواکی از زمین بیرون رفت و بقیه مسابقات را از دست داد. اسطوره برزیل پس از آن جام مدتها از آسیب دیدگی رنج برد و چند ماه از فوتبال دور ماند. برخی رسانه های برزیل شایعه پایان دوران فوتبال پادشاه فوتبال را منتشر کردند. اما پله با اراده قوی به میادین بازگشت و قدرت خود را به همگان اثبات کرد.

این بازیکن افسانه ای در سال های پایانی عمر با جنجال های مالی و حقوقی روبرو شد. برخی از فرزندان او بر سر ارث و دارایی های پله اختلاف پیدا کردند. پله در مصاحبه ای اعلام کرد این حواشی قلب او را آزرده است. او همچنین با شرکت اسپانسر خود بر سر استفاده از نامش درگیر شد. پله تا آخرین روزهای زندگی خود سعی کرد از این جنجال ها دوری کند و بر کارهای خیریه متمرکز بماند.

میراث و تأثیر در فوتبال پله

پله فوتبال را از یک ورزش منطقه ای به پدیده ای جهانی تبدیل کرد. او نخستین ورزشکاری بود که لقب بزرگترین ورزشکار قرن را از رسانه های مختلف جهان دریافت کرد. مجله دایان در شماره ویژه خود نوشت پله به تنهایی باعث محبوبیت فوتبال در قاره های آفریقا و آسیا شد. بسیاری از بازیکنان بزرگ نسل بعد مانند مارادونا و زیدان از اسطوره برزیل به عنوان الگوی خود یاد کردند. نام پله برای همیشه با عدد ده و جادوی فوتبال برزیل گره خورده است.

سبک بازی پله تأثیر عمیقی بر نحوه آموزش فوتبال در سراسر جهان گذاشت. آکادمی های فوتبال در اروپا و آمریکای جنوبی تمرینات خود را بر اساس تکنیک های پادشاه فوتبال طراحی کردند. او ثابت کرد یک بازیکن می تواند هم گلزن بزرگ باشد و هم بازیساز خلاق. این نابغه برزیلی به نسل های بعد یاد داد که فوتبال ترکیبی از هنر، قدرت و هوش است. بسیاری از مربیان امروزی هنوز از فیلم بازی های پله برای آموزش به شاگردان خود استفاده می کنند.

پله پس از مرگ نیز به عنوان نماد امید و پشتکار در فوتبال زنده ماند. موزه اسطوره برزیل در شهر سانتوس هر ساله پذیرای میلیونها طرفدار از سراسر جهان است. فیفا جایزه ویژه ای به نام جام پله برای بهترین بازیکن جوان هر دوره جام جهانی تعیین کرد. تأثیر این بازیکن بزرگ فراتر از مستطیل سبز رفت و او را به سفیر فرهنگ برزیل تبدیل نمود. میراث پله نه در گل هایش که در نگاه کودکانی خلاصه می شود که آرزوی پله شدن دارند.