رمان اتوبوس اثر فهیمه رحیمی | خلاصه، نقد و شخصیت

در این صفحه به بررسی رمان اتوبوس اثر فهیمه رحیمی می پردازیم. این کتاب که نباید با آثاری همچون اتوبوس انرژی یا اتوبوس پیر اشتباه گرفته شود، یکی از داستان های اجتماعی و عاشقانه این نویسنده است که در دهه هقتاد منتشر شد و در میان آثار او جایگاه ویژه ای دارد. اتوبوس یکی از آن رمان هایی است که توانست نسل نوجوان و جوان آن سال ها را با خود همراه کند و به یکی از پرفروش ترین کتاب های فهیمه رحیمی تبدیل شود.

شناسنامه رمان اتوبوس

نویسنده: فهیمه رحیمی
تعداد صفحات: ۴۳۸ صفحه (برخی نسخه ها ۴۷۲ صفحه ثبت شده است)
سال نخستین چاپ: ۱۳۷۲
نوبت چاپ: تا چاپ بیست و هفتم نیز رسیده است
قطع: رقعی
نوع جلد: شومیز
زبان: فارسی
رده ی سنی: بزرگسال
ژانر: عاشقانه، اجتماعی، عامه پسند

کتاب اتوبوس فهیمه رحیمی؛ داستان و درونمایه

خلاصه داستان رمان اتوبوس

رمان اتوبوس داستان دختری است که در یک سانحه رانندگی، پدر و مادرش را از دست می دهد و یتیم می شود. این حادثه که با بی مبالاتی یک راننده خواب آلود اتوبوس رخ می دهد، زندگی او و برادرش منصور را کاملاً دگرگون می کند. دخترک که راوی داستان است، در همان ابتدا با جملاتی تکان دهنده مخاطب را با خود همراه می کند: به همه چیز می توانم فکر کنم جز اینکه یتیم شده ایم. چگونه می توانم باور کنم که خوشبختی مان در اثر بی مبالاتی یک راننده خواب آلود اتوبوس تبدیل به مصیبت و بدبختی شده باشد؟

داستان در دو بخش روایت می شود: دفتر سفید و دفتر سیاه. دفتر سفید، دنیای خیالی و رویایی دختر را نشان می دهد و دفتر سیاه، واقعیت تلخ و دردناکی که با آن روبه روست. این ساختار دوگانه، به رمان عمق و لایه های معنایی جالبی بخشیده است.

پس از مرگ والدین، دختر به پرورشگاه سپرده می شود و پس از مدتی حضانت او به عمویش نصرالله که در یکی از روستاهای شمال کشور زندگی می کند، واگذار می شود. دخترک به همراه عمویش با اتوبوس به سمت شمال می رود و این سفر، نقطه عطفی در زندگی اوست. در همین سفر است که عمو نصرالله جمله معروفی را می گوید: زندگی مثل عبور کردن اتوبوس، شاید هم گفت اتوبوس مرکب مرگ است که بالاخره همه سوار می شوند، یکی زودتر و یکی دیرتر.

در روستا، دختر با پسرعموهایش نیما و نرگس و همچنین نسترن آشنا می شود. نرگس دختری شیطان و زیرک است که گربه ها را دوست دارد و از سگ ها فرار می کند. دختر به تدریج با زندگی جدید خو می گیرد و در نهایت، جوان خیری که دفتر سفید او را خوانده، جنازه نیمه جاندارش را در بیمارستانی می یابد و تصمیم می گیرد حضانت او را به عهده بگیرد. داستان با پایانی زیبا و امیدوارکننده به سرانجام می رسد.

تحلیل شخصیت های رمان اتوبوس

شخصیت اصلی داستان، دختری نوجوان است که راوی ماجراست. او دختری حساس، درون گرا و در عین حال امیدوار است که با فقدان والدینش دست و پنجه نرم می کند. آنچه او را متمایز می کند، توانایی اش در خلق یک دنیای خیالی (دفتر سفید) برای فرار از واقعیت تلخ است.

عمو نصرالله شخصیتی مهربان، دانا و آرام است که پس از سال ها جدایی از برادرش، حضانت دختر را می پذیرد. جمله های حکیمانه او درباره زندگی و اتوبوس، به داستان بُعدی فلسفی می بخشد. نرگس دخترعموی شخصیت اصلی، دختری پرانرژی و بازیگوش است که به عنوان نقطه مقابل شخصیت درون گرای راوی عمل می کند. نیما پسرعموی داستان، شخصیتی آرام تر دارد و رابطه اش با راوی در طول داستان شکل می گیرد.

درباره نویسنده: فهیمه رحیمی و سبک نوشتاری او

فهیمه رحیمی، نویسنده کتاب اتوبوس، در ۲۰ خرداد ۱۳۳۱ در تهران به دنیا آمد. پدرش در کارخانه گلیسیرین و صابون کار می کرد و خانواده اش در خیابان شهباز تهران زندگی می کردند. نخستین فعالیت ادبی چدی او نوشتن قطعه ای ادبی با عنوان دلم برای پروانه می سوزد در ۹ سالگی بود.

رحیمی در ۱۷ سالگی ازدواج کرد که حاصل آن، یک پسر و یک دختر بود. او مدتی در حوزه علمیه محله آب منگل تهران به تحصیل دروس دینی پرداخت و سپس با مهاجرت به کرج، به عضویت کتابخانه شهر و حلقه ادبی پروین اعتصامی درآمد. اولین کتاب او با عنوان بازگشت به خوشبختی در سال ۱۳۶۹ منتشر شد. آثار مهم میتوان به رمان ماندانا اشاره کرد

چرا رمان اتوبوس فهیمه رحیمی پرطرفدار است؟

محبوبیت اتوبوس را می توان در چند عامل جستجو کرد:

نخست، زمانه انتشار. رحیمی در دوره ای شروع به نوشتن کرد که نبود آثار فرهنگی سرگرم کننده در کشور به شدت حس می شد و حتی تلویزیون هم برنامه های سرگرم کننده ویژه ای نداشت. در چنین فضایی، رمان های او به مثابه دریچه ای برای فرار از روزمرگی عمل می کردند.

دوم، همذات پنداری مخاطب. داستان های رحیمی به طور معمول برای خانم ها در گروه های مختلف سنی جذابیت داشت. شخصیت های او دخترانی بودند که با مسائل و دغدغه های واقعی دست و پنجه نرم می کردند و همین باعث می شد خوانندگان خود را در آینه داستان ببینند.

سوم، دسترسی آسان. یکی از ویژگی های مهم اتوبوس این بود که در دسترس عموم قرار داشت. این کتاب در سال ۱۳۷۲ منتشر شد و در ۴۳۸ صفحه به چاپ رسید. رمان اتوبوس ۲۷ بار تجدید چاپ شد که نشان دهنده استقبال گسترده مخاطبان است.

چهارم، نثر ساده و داستان پرکشش. رحیمی با نثری روان و داستانی پرکشش، توانست خوانندگانی را جذب کند که شاید اهل ادبیات جدی نبودند. او خود را مادری می دانست که دوست دارد نسل جوانش کتاب بخواند.