موفقیت در طراحی لباس به مفهوم ایدهپردازیهای خلاقانه برای دوخت لباس است که تحت تأثیر نگرشهای اجتماعی، فرهنگهای مختلف و جوامع گوناگون قرار دارد و به همین خاطر تنوع بسیار زیادی دارد.
تاریخچه طراحی لباس
در قرن نوزدهم میلادی، چارلز فردریک ورث با دوخت برچسب نامش روی لباسهایی که طراحی میکرد، زمینهساز آغاز طراحی مد به شکل امروزی شد.
پیش از آنکه بزازها مزونهای لباس (خانههای مد) را در پاریس راهاندازی کنند و خیاطان ناشناخته، به خلاقتهای خود بپردازند، موفقیت در طراحی لباس ورث به حدی بود که او به جای پیروی از دستورات مشتریان، توانست به آنها بگوید چه بپوشند.
به عبارتی، واژه «طراح مد» به طور خاص برای توصیف او ایجاد شد.
پوشاک در هر دورهای توسط دانشگاهیان مورد مطالعه قرار گرفته است، اما تنها از سال ۱۸۵۸ به بعد میتوان خلق پوشاک را بهطور مؤثر طراحی لباس دانست.
در این دوره، بسیاری از مزونهای لباس به استخدام هنرمندان پرداختند تا طرح لباسها را ترسیم کنند.
این تصاویر به مشتریان ارائه میشد که قیمت آنها بسیار کمتر از نمونه واقعی بود و اگر مشتری یکی از طرحها را میپسندید، آن لباس را سفارش میداد.
به این ترتیب، سنت طراحی لباس بجای ارائه لباسهای تکمیل شده به عنوان یک کار اقتصادی آغاز شد.
طراحی مد به سبک ایرانی
طراحی لباس در دوره قاجار
مدگرایی در ایران از زمان قاجار و با سفر ایرانیان به غرب شروع شد. در این زمان درباریان به منظور توسعه روابط دیپلماتیک با قدرتهای اروپایی، با پوششهای غربی آشنا شدند.
طراحی لباس در زمان فتحعلی شاه
نقطه آغاز مدگرایی هنگامی بود که بانوی ارشد فتحعلی شاه در یک مهمانی دربار با «الیزابETH مک نیل» همسر «جان مک نیل» آشنا شد.
طراحی مد در زمان ناصرالدین شاه
در زمان سلطنت ناصرالدین شاه، نفوذ دخترش تاج السلطنه که از اروپا فارغالتحصیل شده بود و حامی آزادی زنان بود، ورود مد اروپایی به ایران را تسهیل کرد.
طراحی لباس در دوره پهلوی
با شروع دوره پهلوی، الگوگیری از مظاهر پیشرفت به اوج خود رسید.
بعد از ورود ملکه ثریا (ملکه افغانستان) بدون حجاب به ایران و سفر رضا شاه به ترکیه و دیدار با آتاتورک، او تصمیم به ایجاد یک مدرنیزاسیون اجباری گرفت.
طراحی لباس در زمان محمدرضا شاه
در زمان سلطنت محمدرضا شاه از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۶۷ ه.ش، به دلیل افزایش ارتباطات با کشورهای غربی و آمریکایی، تحول لباس و همگون شدن آن با لباسهای خارجی بیشتر شد.
اولین طراح مد ایرانی
زینت جهانشاه، دختر یکی از سرهنگهای وزارت جنگ آن زمان، در آموزشگاه بینالمللی «لته فراین» آلمان تحصیل کرد و سپس در سوئیس هنر خیاطی را آموخت و به پاریس رفت تا در حوزه خیاطی تخصص پیدا کند.
او پس از بازگشت به ایران، فروشگاه و خیاطخانهای در خیابان امیریه تهران افتتاح کرد و موفق شد در مدت سه ماه نود دست لباس زنانه تولید کند.
اولین چیزی که در حرفه موفقیت در طراحی لباس اهمیت ویژهای دارد، قدرت تخیل است.
ورود به عرصه حرفه طراحی لباس
طراحی لباس شکلی از هنر است و به عنوان یک طراح، شما باید دارای شخصیتی خلاق و هنری باشید.
برای موفقیت در طراحی لباس، علاقه به هنر یکی از مهمترین موارد است. قدرت تخیل در طراحی لباس بسیار حائز اهمیت است.
شما باید توانایی مجسم کردن طرح خود به صورت سهبعدی را داشته باشید و آن را از همه زوایا بررسی کنید.
همچنین باید در نقاشی مهارت کافی داشته باشید تا ایدههای ذهنیتان را به خوبی روی کاغذ پیاده کنید و در ترکیب رنگها، تن و سایهها نیز توانایی ویژهای داشته باشید.
همچنین باید قادر به کار با پارچه و استفاده خلاقانه از منسوجات باشید. طراحان باید از تغییرات بازار مد آگاه باشند و اخبار مد را بهروز دنبال کنند.
آشنایی با مفاهیم و تاریخ طراحی مد نیز ضروری است.
فردی که میخواهد موفقیت در طراحی لباس را به عنوان حرفه خود انتخاب کند، باید از نمایشگاههای هنری بازدید کرده و با هنرمندان در تعامل باشد.
یک طراح لباس باید در زمینه خیاطی مانند برش، پارچهشناسی و دوخت نیز تجربه داشته باشد و بتواند تفاوت کیفیتهای مختلف پارچهها را تشخیص دهد.
درک درست از شیوه زندگی و نیازهای مشتریان نیز یکی از ملزومات طراحی لباس است.
طراحان باید مهارتهای ارتباطی خوبی داشته باشند تا ایدههای خود را به خوبی بیان کنند. و مهمترین نکته این است که طراح باید دارای ایدههای بکر و خلاقانه باشد تا بتواند نظر مخاطبان را جلب کند و در کار خود موفق شود.
طراحان لباس در جایگاههای مختلف
طراحان در بخشهای مختلفی کار میکنند، برخی مستقل و برخی به صورت گروهی.
طراحان لباس میتوانند بهصورت تماموقت در خانه طراحان کار کنند یا به صورت مستقل و یا به عنوان بخشی از یک گروه فعالیت کنند.
طراحان مستقل روی طرحهای خود کار میکنند و پس از اتمام طرحهایشان را به خانههای مد یا بهطور مستقیم به تولیدکنندگان لباس میفروشند.
برخی از طراحان برند خود را دارند و طرحهایشان تحت آن برند عرضه میشود.
بعضی طراحان همچنین خود کارفرما هستند و طراحیهایی برای مشتریان خاص انجام میدهند.
طراحان با تلاش برای طراحی لباسهای زیبا و مطابق با سلیقه جامعه، سعی دارند تا نیازهای مصرفکنندگان را برآورده کنند.
به دلیل اینکه طراحی و ارائه لباسهای جدید زمانبر است، طراحان باید بتوانند زمان تغییر سلیقه مصرفکنندگان را به دقت پیشبینی کنند.
مد و رسانهی آن که پوشاک است، نمادی از وضعیت اجتماعی و اقتصادی جوامع است.
طراحان سعی میکنند لباسی که طراحی میکنند زیبا و جذاب باشد و باید به این نکته توجه کنند که هر نوع لباسی مخاطب خاص خود را دارد و در چه موقعیتی پوشیده میشود.
آنها برای انجام این مهم، از مواد و ترکیبات گسترده و همچنین تنوع زیادی از رنگها، الگوها و سبکها استفاده میکنند.
متخصصین طراحی لباس باید قادر به پیشبینی سلیقه مصرفکننده باشند.
برای طراحی لباس همیشه نیاز نیست از ابزارهای تجسمی استفاده کنید. گاهی میتوان با استفاده از مواد موجود در محیط و الهام از اشیاء مختلف طراحی جدیدی ارائه داد.
خلاقیت و ایدهپردازی از مهمترین ابزارهای طراحی لباس جدید هستند. ایده و خلاقیت در ذهن همه افراد وجود دارد و تنها کافیست بر روی موضوع مورد نظر تمرکز داشته باشند.
شیوه کاری طراحان لباس
طراحان لباس نه تنها به شکلهای مختلف کار میکنند بلکه به روشهای گوناگونی نیز طرح میزنند.
برخی ایده اولیه طرح خود را روی کاغذ میکشند، در حالی که برخی دیگر با آویزان کردن پارچه بر روی فرم ابتدایی لباس، تصور خود را شکل میدهند و برخی نیز با کمک نرمافزارهای کامپیوتری طرح خود را طراحی میکنند.
وقتی طراح به تناسب و هماهنگی پارچهها مطمئن باشد، با یک طراح الگو حرفهای مشورت میکند تا طرح اولیه را روی کاغذ یا از طریق نرمافزارها کامل کند.
آنها پس از اطمینان از ابعاد اولیه، یک نمونه از لباس میسازند تا بر روی تن یک مدل واقعی تست شود و از درستی اندازه و ابعاد آن اطمینان حاصل کنند.
تحصیل و آموزش طراحی لباس
تعداد زیادی مدارس تخصصی هنر و طراحی در دنیا وجود دارند که کارشناسی طراحی مد و فناوری طراحی مد ارائه میدهند. برخی از این مؤسسات دارای دوره کارشناسی ارشد مد نیز هستند.
- میلان: مؤسسه مارانگونی، Istituto Marangoni
- ایتالیا: پلی مدا، Polimoda
- لندن: کالج مد لندن، London College of Fashion
- انگلستان: دانشگاه برایتون، University of Brighton
- فرانسه: مد آرت، Mod’Art
فرایند طراحی لباس
- جنس پارچه: باید با نگاه، احساس و روحیات مشتریان سازگار باشد. همچنین باید شرایط آب و هوایی و فصلی نیز در نظر گرفته شود.
- چاپ پارچه: در طراحی لباس، رنگها و تم انتخابی برای چاپ و طراحی پارچه باید متناسب با فصل انتخاب شوند.
- تزئینات روی لباس: از جمله گلدوزی، مهرهدوزی و توردوزی و…
- الگو: این مورد ساختار اصلی لباس را شکل میدهد و طراحی الگو از اهمیت خاصی برخوردار است.
- اندازهگیری: از مهمترین موارد در این حرفه، اندازهگیری است و بدست آوردن الگوی درست نیز با اندازهگیری دقیق مرتبط است.
- تحقیق درباره مد: با مطالعات دقیق درباره روند مد در فصل آینده، میتوان بهترین طراحی را انجام داد.
انواع لباسها
لباسهایی که توسط تولیدکنندگان آماده میشوند، در سه دسته اصلی قرار میگیرند، هرچند ممکن است به زیرشاخههای دقیقتری نیز تقسیم شوند:
اهمیت رنگ در طراحی لباس بسیار بالا است.
دوخت سفارشی (اوت کوتور) یا تولید انحصاری (طراحی و دوخت بانوان) مد پوشاک تا سال ۱۹۵۰ عموماً طبق سفارش مشتریان به شکل دوخت سفارشی (روش فرانسوی) انجام میشد.
هر لباس برای یک مشتری خاص طراحی و دوخته میشد و معمولاً از پارچههای گرانقيمت و با کیفیت بالا و با دقت به جزئیات دوخته میشد. این فرآیند زمانبر است و ظاهر و تناسب لباس به نسبت هزینه مواد و زمان لازم برای دوخت در اولویت قرار دارد.
این لباسها کاملاً متناسب با سایز مشتریان دوخته میشوند و به مشتریان خاص مانند هنرمندان و سلبریتیها اختصاص دارد.
مجموعه پوشاک آماده
این مجموعه بر اساس اندازههای استاندارد تولید میشود و برای عموم مردم عرضه میگردد.
طراحی لباس پوشاک آماده نیز خود به دو بخش تقسیم میشود: مجموعه طراح لباس و مجموعه تولید انبوه لباس.
مجموعه طراح دارای کیفیت بالاتری است و به منظور تبلیغ برای مجموعه تولید انبوه ارائه میشود.
نوعی طراحی وجود دارد که سبک کوچ (Kutch) نامیده میشود و ریشه آن به واژه آلمانی “kitsching” بازمیگردد که به معنای زشت یا از نظر زیباییشناسی ناخوشایند است.
کوچ همچنین به نوع پوشش یا نمایش لباسهایی اشاره دارد که به اصطلاح از مد افتادهاند.
در جدول زیر، خلاصهای از انواع لباسها و ویژگیهای آنها ارائه شده است:
| حوزه | خلاصه | بازار |
|---|---|---|
| لباس روز زنانه | کاربردی، راحت، مد روز | دوخت سفارشی (اوت کوتور)، تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس شب زنانه | پر زرق و برق و باشکوه، پیچیده، مخصوص مناسبتها | دوخت سفارشی، تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس زیر زنانه | مسحور کننده، راحت، قابل شستشو | دوخت سفارشی، تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس روز مردانه | غیررسمی، کاربردی، راحت | دوختنی، تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس شب مردانه | شیک، ظریف، رسمی، مخصوص مناسبتها | دوختنی، تولید ماشینی، تولید عمده |
| پوشاک بچگانه | مرسوم، مد روز یا درجه یک، قابل شستشو، کاربردی | تولید ماشینی، تولید عمده |
| پوشاک دخترانه | زیبا، رنگارنگ، قابل شستشو، کاربردی، ارزان | تولید ماشینی، تولید عمده |
| پوشاک دختران نوجوان | زیبا، رنگارنگ، راحت، پر زرق و برق | تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس جین (لی) | مردم پسند، فاقد جنسیت (هم زنانه هم مردانه)، راحت، کاربردی | تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس ورزشی | راحت، کاربردی، قابل شستشو، دارای تهویهٔ مناسب | تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس بافتنی | با وزن و رنگ مناسب فصل | تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس بیرون | شیک، گرم، رنگ و وزن مناسب فصل | تولید ماشینی، تولید عمده |
| لباس عروس | مجلل، پر زرق و برق، محسور کننده، کلاسیک | دوخت سفارشی، تولید ماشینی، تولید عمده |
| زیورآلات و لوازم تزیینی | مد روز، چشم نواز | دوخت سفارشی، تولید ماشینی، تولید عمده |
رنگ در طراحی لباس
انتخاب رنگ یکی از مهمترین بخشهای طراحی لباس است. اهمیت رنگ در طراحی لباس بسیار بالا است.
همچنین ترکیب رنگهای به کار بردهشده در طراحی لباس نیز بسیار مهم است و طراح باید درک درستی از این بخش داشته باشد تا بتواند هارمونی مناسبی ایجاد کند.
شناخت انواع رنگها و تناژهای همخوان یکی از بخشهای آموزشی است که طراحان لباس باید قبل از اجرایشان فرا بگیرند تا بتوانند به طراحی مناسب بپردازند و مشتریان را جلب کنند.
اگر مصمم به دنبال کردن رشته طراحی لباس هستید
- آموزشهای ابتدایی طرحکشی را یاد بگیرید
- دوخت و دوز را یاد بگیرید
- درباره طراحی مطالعه کنید
- درباره مد اطلاعات کافی کسب کنید
- منابع تکنولوژی مورد نیاز برای طراحی لباس را بشناسید
صنعت مد در جهان
این روزها صنعت طراحی مد در بسیاری از کشورها محبوبیت بالایی دارد.
کشورهایی چون ایتالیا سابقه طولانی در این زمینه دارند و اخیراً کشورهای دیگری از جمله ترکیه نیز با ظهور طراحان بزرگ خود را در این عرصه معرفی کردهاند.
برخی از مسائل و مشکلات طراحان مد و لباس در کشور ایران
- نبود جایگاه مناسب و تعریف شده برای شغل طراحی مد و لباس
- نبود ارتباط مناسب بین طراحان و تولیدکنندگان
- نبود قانون کپی رایت برای طراحان
- عدم حمایت کافی از طراحان توسط مسئولان
- کپیبرداری از بسیاری از نمونه کارهای خارجی برای طراحیهای داخلی و بومی
- نبود امکان ادامه تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی در رشته طراحی لباس
گردآوری: بخش مد سرپوش
مرجع: سرپوش
ارسال دیدگاه