نگهداری، تکثیر و درمان مشکلات گل دیفن باخیا

گل دیفن باخیا یکی از شناخته شده ترین گیاهان آپارتمانی است که به خاطر برگ های پهن و نقش دارش تقریباً در هر خانه ای پیدا می شود. این گیاه بومی مناطق گرمسیری آمریکای مرکزی و جنوبی است و در طبیعت می تواند تا ارتفاع ۲ تا ۳ متر رشد کند. دیفن باخیا نه فقط به خاطر زیبایی ظاهری، بلکه به دلیل سازگاری بالا با شرایط داخل خانه، به یکی از انتخاب های همیشگی علاقه مندان به گیاهان تبدیل شده است. در این راهنما همه چیزی که برای نگهداری از این گیاه نیاز دارید را بررسی می کنیم؛ از نور و آبیاری گرفته تا تکثیر و رفع مشکلات رایج.

گیاه دیفن باخیا چیست؟

دیفن باخیا (Dieffenbachia) گیاهی همیشه سبز از خانواده گل شیپوریان (Araceae) است. این جنس حدود ۲۵ تا ۵۰ گونه مختلف دارد که همه بومی مناطق گرمسیری قاره آمریکا هستند. نام دیفن باخیا از Herr Joseph Dieffenbach گرفته شده که در دهه ۱۸۳۰ باغبان ارشد کاخ سلطنتی شونبرون در وین بود و گفته می شود این گیاه را از برزیل به اتریش آورد. در زبان انگلیسی به آن Dumb Cane می گویند که به خاصیت سمی شیره آن اشاره دارد.

مشخصات ظاهری دیفن باخیا:

• نام علمی: Dieffenbachia seguine (و گونه های مرتبط)
• خانواده: گل شیپوریان (Araceae)
• نام های دیگر: دیفن باخیا، نیزه برفی، عصای گنگ
• محل رویش بومی: مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری آمریکای جنوبی و مرکزی
• نوع گیاه: گیاه همیشه سبز علفی با ساقه ضخیم و گوشتی
• ارتفاع در طبیعت: تا ۲ تا ۳ متر (در گلدان معمولاً کوتاه تر می ماند)
• برگ ها: پهن، بیضی تا نیزه ای شکل، با طول تا ۴۰ سانتی متر؛ سطح برگ ها براق و سبز با لکه ها و نقش های کرم، سفید یا زرد در امتداد رگبرگ میانی
• گل: به ندرت در آپارتمان گل می دهد؛ اگر گل بدهد، ساختاری به نام اسپات (Spathe) و اسپادیکس (Spadix) دارد که شبیه گل شیپوری است
• میوه: در طبیعت میوه های گوشتی نارنجی-قرمز تولید می کند
• محل نگهداری: آپارتمان، گلخانه، دفتر کار (در نور غیرمستقیم کافی)
• نیاز به خورشید: نور روشن غیرمستقیم ایده آل است؛ نور مستقیم شدید برگ ها را می سوزاند
• نیاز به آب: بین دو آبیاری اجازه دهید چند سانتی متر رویی خاک خشک شود؛ معمولاً در تابستان هر ۷ تا ۱۰ روز و در زمستان هر ۱۴ تا ۲۱ روز
• سمیت: تمام قسمت های گیاه سمی است و حاوی کریستال های اکسالات کلسیم است

اگر به گل های مختلف علاقه دارید مقاله اگلونما را مطالعه کنید.

آیا دیفن باخیا گیاه تصفیه کننده هوا است؟

بله، اما با یک نکته مهم. دیفن باخیا در فهرست گیاهانی قرار دارد که به تصفیه هوا معروف شده اند، اما تحقیقات علمی نشان می دهد توانایی واقعی این گیاه در حذف آلاینده های هوا در شرایط واقعی خانه محدود است. مطالعات نشان داده که برگ های دیفن باخیا می توانند مقادیر کمی از تولوئن و ۲-اتیل هگزانول را از هوا جذب کنند، اما نرخ حذف آن ها در مقایسه با تهویه معمولی خانه قابل توجه نیست. پس دیفن باخیا را بیشتر به خاطر زیبایی و حس طراوت نگه دارید، نه به عنوان یک دستگاه تصفیه هوا.

شرایط نگهداری دیفن باخیا در منزل و آپارتمان

نگهداری از دیفن باخیا سخت نیست، به شرطی که چند اصل ساده را رعایت کنید. این گیاه در طبیعت زیر سایه بان درختان جنگل های بارانی رشد می کند، پس نور شدید را دوست ندارد و رطوبت را می پسندد.

نور مناسب دیفن باخیا؛ نور مستقیم یا غیرمستقیم؟

نور روشن غیرمستقیم بهترین گزینه برای دیفن باخیا است. پنجره های شرقی یا غربی که نور از پشت پرده به گیاه می رسد، ایده آل هستند. اگر گیاه را نزدیک پنجره جنوبی می گذارید، حتماً از پرده نازک استفاده کنید تا نور فیلتر شود. نور مستقیم و شدید برگ ها را می سوزاند و لکه های قهوه ای سوختگی ایجاد می کند. از طرف دیگر، اگر نور خیلی کم باشد، رنگ برگ ها کم رنگ و سبز پریده می شود و ساقه ها لخت و علفی رشد می کنند.

میزان و زمان دقیق آبیاری

قانون طلایی آبیاری دیفن باخیا این است: بین دو آبیاری اجازه دهید ۳ تا ۵ سانتی متر رویی خاک خشک شود. در تابستان این معمولاً به معنای آبیاری هر ۷ تا ۱۰ روز است و در زمستان هر ۱۴ تا ۲۱ روز. آبیاری زیاد شایع ترین دلیل از بین رفتن دیفن باخیا است؛ علائم آن شامل زرد شدن برگ های پایینی، نرم و لهیده شدن ساقه در پایه و بوی گندیدگی از خاک است. اگر شک دارید، یک یا دو روز دیرتر آبیاری کنید؛ دیفن باخیا کم آبی را راحت تر از پرآبی تحمل می کند.

بهترین ترکیب خاک مناسب دیفن باخیا

خاک دیفن باخیا باید سبک، زهکش دار و غنی باشد. بهترین ترکیب این است: دو قسمت خاک برگ یا پیت ماس + یک قسمت پرلیت + یک قسمت خاک باغچه یا کوکوپیت. اگر از خاک آماده گیاهان آپارتمانی استفاده می کنید، حتماً پرلیت به آن اضافه کنید تا آب در گلدان جمع نشود. گلدان باید حتماً سوراخ زهکش داشته باشد.

دما و رطوبت مورد نیاز؛ دیفن باخیا غبارپاشی می خواهد یا ساخت جزیره؟

دمای ایده آل برای دیفن باخیا بین ۱۵ تا ۲۴ درجه سانتی گراد است. این گیاه به سرما حساس است و در دمای زیر ۱۰ درجه آسیب می بیند. از قرار دادن گلدان نزدیک کولر یا پنجره های سرد در زمستان خودداری کنید.

در مورد رطوبت، دیفن باخیا محیط مرطوب را دوست دارد، اما غبارپاشی مستقیم روی برگ ها توصیه نمی شود چون می تواند باعث لکه های قهوه ای و قارچ شود. در عوض، بهترین راه افزایش رطوبت، ساخت جزیره است: گلدان را روی سینی پر از سنگریزه و آب قرار دهید، به شکلی که کف گلدان با آب تماس نداشته باشد. استفاده از بخار سرد یا دستگاه بخور در کنار گیاه هم عالی است.

بهترین کود برای رشد سریع و پهن شدن برگ های دیفن باخیا

در فصل رشد (بهار و تابستان)، دیفن باخیا را هر ۲ تا ۴ هفته با کود مایع متعادل رقیق شده تغذیه کنید. کودی با نسبت ۱۰-۱۰-۱۰ یا ۲۰-۲۰-۲۰ مناسب است. در زمستان کوددهی را کاملاً قطع کنید. اگر برگ ها رنگ پریده و کوچک شدند، ممکن است نشانه نیاز به کود باشد.

زمان و نحوه تعویض گلدان دیفن باخیا

دیفن باخیا را وقتی ریشه ها از سوراخ زهکش بیرون زدند یا خاک خیلی سریع خشک شد تعویض کنید. معمولاً هر ۱ تا ۲ سال یک بار کافی است. بهترین زمان، ابتدای بهار است. گلدان جدید را فقط یک سایز بزرگ تر انتخاب کنید؛ گلدان خیلی بزرگ باعث پرآبی و پوسیدگی ریشه می شود.

آیا دیفن باخیا سمی است؟

بله، دیفن باخیا سمی است. شیره این گیاه حاوی کریستال های اکسالات کلسیم است که اگر جویده یا بلعیده شود، باعث سوزش شدید دهان و گلو، تورم، تهوع و حتی خفگی می شود. نام انگلیسی Dumb Cane هم از همین جا آمده: تورم گلو ممکن است باعث از دست دادن موقت قدرت تکلم شود. اگر در خانه کودک یا حیوان خانگی دارید، بهترین کار این است که این گیاه را دور از دسترس آن ها نگه دارید یا اصلاً نخرید.

اثرات مسمومیت با دیفن باخیا بر انسان و پرندگان (عروس هلندی) و گربه

علائم مسمومیت در انسان: سوزش و تورم شدید لب، دهان و زبان، آبریزش شدید از دهان، مشکل در بلع، تهوع و در موارد شدید خفگی.

علائم در گربه و سگ: ریزش بزاق شدید، استفراغ، بی قراری و پنجه کشیدن به دهان. در موارد شدید ممکن است خفگی رخ دهد.

علائم در پرندگان مثل عروس هلندی: پرندگان به سمیت گیاهان خیلی حساس تر هستند. علائم شامل بی حالی، لرزش، تنفس سخت، استفراغ و مرگ ناگهانی است. اگر پرنده شما حتی یک تکه کوچک از برگ را جویده باشد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.

اقدامات فوری در صورت تماس شیره گیاه با دست یا بلعیدن برگ

اگر شیره گیاه با پوست دست تماس پیدا کرد: فوراً با آب و صابون بشویید. اگر چشم درگیر شد، به مدت ۱۵ دقیقه با آب ولرم بشویید و به پزشک مراجعه کنید.

اگر برگ بلعیده شد: دهان را با آب بشویید (بدون بلعیدن)، لبنیات (شیر یا ماست) بخورید تا سوزش را تسکین دهد، و فوراً با مرکز فوریت های پزشکی یا دامپزشک تماس بگیرید. هرگز سعی نکنید فرد را وادار به استفراغ کنید.

معرفی محبوب ترین انواع دیفن باخیا

انواع مختلف دیفن باخیا از نظر اندازه، رنگ برگ و الگوی لکه ها متفاوت هستند. در اینجا چند رقم محبوب را معرفی می کنیم.

دیفن باخیا برفی (Tropic Snow)

Tropic Snow یکی از محبوب ترین ارقام است. برگ های سبز تیره با لکه ها و رگبرگ های سفید-کرم دارد و ظاهری برفی و چشم نواز ایجاد می کند. این رقم می تواند بزرگ شود و برای فضاهای بزرگ عالی است.

دیفن باخیا سبز و بلک (مخملی)

برخی ارقام دیفن باخیا برگ های سبز تیره و مخملی دارند که در برخی نورها بلک به نظر می رسند. این ارقام اغلب ساقه های ضخیم تر و برگ های گوشتی تر دارند و برای کلکسیونرها جذاب هستند.

دیفن باخیا کامپکتا (کامیلا) و مینیاتوری

Camille یک رقم کوتاه قد با برگ های کرم رنگ در مرکز و حاشیه سبز است. کامپکتا و ارقام مینیاتوری برای میز کار، طاقچه و فضاهای کوچک مناسب ترند و در گلدان های کوچک هم به خوبی رشد می کنند.

آموزش روش های تکثیر و قلمه زدن دیفن باخیا

تکثیر دیفن باخیا کار سختی نیست. سه روش اصلی وجود دارد: قلمه ساقه، پاجوش و قلمه برگ (که فقط در مورد خاصی جواب می دهد).

تکثیر دیفن باخیا از طریق قلمه ساقه (کاشت افقی و عمودی ساقه شکسته)

این رایج ترین روش تکثیر است. اگر ساقه گیاه بلند و لخت شده، می توانید آن را به قطعات ۵ تا ۱۰ سانتی متری ببرید. هر قطعه باید حداقل یک جوانه (گره) داشته باشد. دو روش برای کاشت وجود دارد:

• کاشت عمودی: قلمه را به صورت عمودی در خاک سبک و مرطوب بکارید، به طوری که جوانه بالای خاک بماند.
• کاشت افقی: قلمه را افقی روی سطح خاک قرار دهید و کمی فشار دهید تا تماس پیدا کند. جوانه ها به سمت بالا رشد می کنند.

بهترین دما برای ریشه زنی حدود ۲۵ درجه سانتی گراد است و خاک باید مرطوب ولی نه خیس باشد.

قلمه زدن دیفن باخیا در آب؛ چند روزه ریشه می زند؟

قلمه ساقه را می توانید در آب هم ریشه دار کنید. یک شیشه آب تمیز بردارید، قلمه را طوری قرار دهید که گره در آب باشد و برگ های پایین در آب نباشند. آب را هر ۳ تا ۴ روز عوض کنید. ریشه دهی معمولاً ۲ تا ۴ هفته طول می کشد. وقتی ریشه ها به ۲ تا ۳ سانتی متر رسیدند، می توانید قلمه را به خاک منتقل کنید. توجه کنید که ریشه های آب زی با ریشه های خاکی متفاوتند و ممکن است گیاه کمی شوک شود، پس چند روز اول خاک را مرطوب نگه دارید.

تکثیر از طریق پاجوش؛ چگونه دیفن باخیا پاجوش می زند؟

دیفن باخیا گاهی از پایه ساقه یا کنار گلدان پاجوش تولید می کند. این پاجوش ها را می توانید با یک چاقوی تمیز و ضدعفونی شده جدا کنید و در گلدان کوچک با خاک سبک بکارید. پاجوش ها معمولاً ریشه های کوچک خودشان را دارند و شانس موفقیت بالایی دارند.

آیا تکثیر دیفن باخیا از طریق برگ امکان پذیر است؟ (پاسخ به یک باور غلط پرتکرار)

نه، تکثیر دیفن باخیا از طریق قلمه برگ به تنهایی معمولاً موفق نیست. برخلاف گیاهانی مثل بگونیا یا سینگونیوم که از قلمه برگ ریشه می دهند، دیفن باخیا برای تولید گیاه جدید به جوانه ساقه نیاز دارد. اگر فقط یک برگ را در آب یا خاک بگذارید، ممکن است برای مدتی زنده بماند و حتی ریشه بزند، اما گیاه جدیدی تولید نمی کند چون جوانه ای برای رشد ساقه ندارد. پس همیشه از قلمه ساقه یا پاجوش استفاده کنید.

عیب یابی، بیماری ها و علت خراب شدن دیفن باخیا

دیفن باخیا معمولاً گیاه سرسختی است، اما اگر شرایطش نامناسب باشد، علائمی بروز می دهد. در اینجا مشکلات رایج را بررسی می کنیم.

چرا برگ های دیفن باخیا زرد می شوند؟

زرد شدن برگ های پایینی تقریباً همیشه نشانه آبیاری زیاد است. اگر برگ های بالایی زرد شوند، ممکن است کم آبی یا کمبود نور باشد. برگ های زرد را ببرید و آبیاری را کمتر کنید تا خاک بین دو نوبت خوب خشک شود.

علت لوله شدن و چروک شدن برگ دیفن باخیا

لوله شدن و چروک شدن برگ ها معمولاً نشانه کم آبی یا رطوبت خیلی کم است. اگر خاک خشک است، گیاه را آبیاری کنید و رطوبت محیط را با جزیره یا بخور افزایش دهید. اگر خاک خیس است و برگ ها لوله شده اند، ممکن است پوسیدگی ریشه باشد.

علت پژمرده و بی حال شدن گیاه دیفن باخیا

پژمردگی می تواند هم از کم آبی باشد و هم از پرآبی. اگر خاک خشک است، آبیاری کنید و گیاه معمولاً سریع سرحال می شود. اگر خاک خیس است و گیاه پژمرده، ریشه ها پوسیده و قادر به جذب آب نیستند. در این صورت باید گیاه را از گلدان خارج کنید، ریشه های پوسیده را ببرید و در خاک تازه بکارید.

علت عرق کردن (چکیدن آب از نوک برگ ها) دیفن باخیا چیست؟

این پدیده تعریق (Guttation) نام دارد و وقتی رخ می دهد که گیاه آب بیشتری از حد نیاز جذب کرده و آب اضافی را از نوک برگ ها دفع می کند. این طبیعی است و نشانه بیماری نیست، اما اگر خیلی زیاد تکرار شود، ممکن است نشانه آبیاری بیش از حد باشد. اجازه دهید خاک بین دو آبیاری بیشتر خشک شود.

چرا دیفن باخیا گل داده است؟ (آیا باید گل آن را بچید؟)

گل دادن دیفن باخیا در آپارتمان نادر است و معمولاً وقتی رخ می دهد که گیاه در شرایط خیلی خوب قرار دارد یا استرس (مثل تغییر مکان یا محدودیت ریشه) را تجربه کرده است. گل ها زیبا نیستند و شبیه شیپور سبز هستند. بسیاری از پرورش دهندگان گل را می چینند تا انرژی گیاه صرف رشد برگ شود. چیدن گل اختیاری است و به گیاه آسیبی نمی زند.

درمان آفت ها؛ سفیدک، شپشک آردآلود و کنه تار عنکبوتی در دیفن باخیا

• شپشک آردآلود: توده های سفید پنبه ای روی برگ ها و ساقه. با الکل یا پنبه آغشته به الکل بردارید و در صورت شدت از حشره کش استفاده کنید.
• کنه تار عنکبوتی: تارهای ریز در زیر برگ ها و نقاط زرد ریز. رطوبت را افزایش دهید و برگ ها را با آب بشویید. در صورت نیاز از کنه کش استفاده کنید.
• سفیدک: لایه سفید پودری روی برگ ها. برگ های آلوده را ببرید و تهویه را بهتر کنید.

سوالات متداول درباره نگهداری دیفن باخیا

ساقه دیفن باخیا خیلی بلند و لخت شده، چکار کنم؟ (هرس و احیا)

اگر ساقه بلند و لخت شده، می توانید آن را هرس کنید. با یک چاقوی تیز و ضدعفونی شده، ساقه را از بالای یک گره ببرید. گیاه از همان گره شاخه جانبی تولید می کند و پرپشت می شود. قسمت بریده شده را می توانید برای تکثیر استفاده کنید.

دیفن باخیا چند سال عمر می کند؟

دیفن باخیا با مراقبت مناسب می تواند ۱۰ تا ۲۰ سال یا بیشتر عمر کند. در طبیعت گیاهانی با چند دهه عمر دیده شده اند.

آیا دیفن باخیا نر و ماده دارد؟

خیر، دیفن باخیا گیاهی یک پایه است، یعنی گل های نر و ماده روی یک گیاه قرار دارند. در واقع دیفن باخیا نر و ماده جدا وجود ندارد و هر گیاه می تواند هم گل نر و هم گل ماده تولید کند.