گل کریسمس یا همان بنت القنسول یکی از محبوب ترین گیاهان زمستانی است که با برگ های رنگی و درخشانش، حال وهوای جشن و سرور را به خانه می آورد. خیلی ها این گیاه را با کاکتوس کریسمس اشتباه می گیرند، در حالی که این دو کاملاً متفاوت هستند. در این مقاله، همه چیز را درباره گل کریسمس از مشخصات علمی تا شرایط نگهداری، تکثیر و درمان بیماری ها بررسی می کنیم. اگر می خواهید بدانید چطور می توانید برگ های قرمز این گیاه را دوباره برگردانید یا چرا برگ هایش زرد می شوند، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
مشخصات گل کریسمس (بنت القنسول)
- نام علمی: Euphorbia pulcherrima
- نام های دیگر: بنت القنسول، پوانستیا، گل یلدا، ستاره کریسمس، گل کریسمس
- خانواده: فرفیونیان (Euphorbiaceae)
- محل رویش: مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری مکزیک، آمریکای مرکزی، کارائیب و فلوریدا
- نوع گیاه: درختچه ای همیشه سبز با ساقه های گوشتی و براکته های رنگین (برگ های تغییرشکل یافته)
- محل نگهداری: آپارتمان، گلخانه و محیط های اداری (در نور کافی و غیرمستقیم)
- نیاز به خورشید: نور فراوان و غیرمستقیم (نزدیک پنجره های شرقی یا غربی؛ نور مستقیم شدید باعث سوختگی برگ ها می شود)
- نیاز به آب: آبیاری متوسط و منظم؛ اجازه دهید ۲ تا ۳ سانتی متر از سطح خاک خشک شود و سپس آبیاری کنید. در زمستان آبیاری را به شدت کاهش دهید
انواع رنگ های گل کریسمس (قرمز، سفید، صورتی و مینیاتوری)
اگرچه رنگ قرمز کلاسیک ترین و شناخته شده ترین رنگ گل کریسمس است، اما امروزه پرورش دهندگان ارقام متنوعی از این گیاه را عرضه کرده اند که سلیقه های مختلف را راضی می کند. در زیر به برخی از محبوب ترین انواع اشاره می کنیم:
- قرمز کلاسیک: همان رنگی که همه با نام گل کریسمس می شناسند؛ پررنگ، گرم و چشمگیر.
- سفید برفی: براکته های سفید و کرم که حس پاکی و آرامش را به فضا می آورند.
- صورتی و مرجانی: طیف های ملایم صورتی و مرجانی که کمی متفاوت تر و لطیف تر از قرمز هستند.
- مینیاتوری: ارقامی که به صورت ژنتیکی یا با روش های پرورشی کوتاه نگه داشته می شوند و برای میزهای کوچک و دفاتر کار ایده آل هستند.
- ابلق یا دورنگ: برخی ارقام دارای براکته هایی با لکه های کرم یا صورتی روی زمینه قرمز هستند که ظاهری خاص به گیاه می دهند.
انتخاب رنگ کاملاً به سلیقه شخصی و فضایی که گیاه در آن قرار می گیرد بستگی دارد، اما آنچه مهم است این است که همه این ارقام شرایط نگهداری تقریباً یکسانی دارند.
اگر به گلهای مختلف علاقه دارید مقاله دیفن باخیا سبز را مطالعه کنید.
جدول مقایسه سریع گل کریسمس با کاکتوس کریسمس
یکی از رایج ترین اشتباهات، یکی دانستن گل کریسمس با کاکتوس کریسمس است. در حالی که نام شان شبیه هم است، اما این دو گیاه از دو خانواده کاملاً متفاوت هستند. در ادامه تفاوت های کلیدی آن ها را مرور می کنیم:
- خانواده گیاهی: گل کریسمس از خانواده فرفیونیان است، در حالی که کاکتوس کریسمس از خانواده کاکتوس ها (Cactaceae) است.
- شکل ظاهری: گل کریسمس برگ های پهن و دندانه دار دارد و براکته های رنگی آن در بالای ساقه ظاهر می شوند. کاکتوس کریسمس ساقه های بندبند و گوشتی دارد و گل های آن از انتهای ساقه ها بیرون می آیند.
- سمیت: شیره سفید گل کریسمس می تواند برای انسان و حیوانات خانگی ایجاد حساسیت و ناراحتی گوارشی کند. کاکتوس کریسمس برخلاف نامش، نه تنها سمی نیست بلکه یکی از سالم ترین گیاهان آپارتمانی محسوب می شود.
- نیاز به نور: هر دو گیاه نور غیرمستقیم و روشن را ترجیح می دهند، اما کاکتوس کریسمس به عنوان یک کاکتوس جنگلی، به آبیاری بیشتری نسبت به کاکتوس های بیابانی نیاز دارد.
- دوره گلدهی: گل کریسمس در اواخر پاییز و زمستان (همزمان با یلدا و کریسمس) گل می دهد، در حالی که کاکتوس کریسمس معمولاً از اواخر آبان تا دی ماه گل می دهد و کاکتوس شکرگزاری کمی زودتر از آن.
نکته جالب دیگر آن است که اگرچه به آن نماتانتوس هم می گویند، اما این نام چندان رایج نیست و بیشتر در برخی منابع قدیمی یا در بحث های تخصصی گیاه شناسی به کار می رود. در واقع نماتانتوس نام علمی قدیمی تری برای برخی از گونه های کاکتوس کریسمس بوده است که امروزه طبقه بندی آن تغییر کرده است.
شرایط نگهداری گل کریسمس در خانه و آپارتمان
نگهداری از گل کریسمس آن قدرها هم که فکر می کنید سخت نیست، به شرطی که چند اصل ساده را رعایت کنید. این گیاه اگر در شرایط مناسب قرار بگیرد، می تواند سال ها زنده بماند و هر سال شما را با برگ های رنگینش غافلگیر کند.
نیاز نوری گل کریسمس؛ مستقیم یا فیلترشده؟
گل کریسمس عاشق نور است، اما نه هر نوری. این گیاه به نور روشن و غیرمستقیم نیاز دارد. بهترین مکان برای آن، نزدیک پنجره های شرقی یا غربی است که آفتاب ملایم صبح یا عصر را دریافت می کند، بدون اینکه اشعه های تند و سوزان میانه روز به آن بتابد.
اگر گیاه را پشت پنجره جنوبی می گذارید، حتماً از پرده نازک استفاده کنید تا نور مستقیم خورشید برگ ها را نسوزاند. نور کم نیز باعث می شود براکته ها رنگ خود را از دست بدهند و برگ های سبز زرد شوند. یک قانون ساده: اگر می توانید بدون ناراحتی چشمی به سمت پنجره نگاه کنید، آن مکان برای گل کریسمس مناسب است.
روش صحیح آبیاری گل کریسمس
آبیاری گل کریسمس باید متوسط و منظم باشد، نه زیاد و نه کم. بهترین روش این است که اجازه دهید ۲ تا ۳ سانتی متر از سطح خاک خشک شود، سپس آبیاری کنید. در فصل رشد (بهار و تابستان) ممکن است هفته ای یک بار کافی باشد، اما در زمستان و دوران گلدهی، آبیاری را کاهش دهید.
نکته حیاتی: گل کریسمس به هیچ وجه آب گرفتگی را تحمل نمی کند. اگر ریشه ها در آب بمانند، خیلی سریع دچار پوسیدگی ریشه می شوند و گیاه از بین می رود. همیشه مطمئن شوید گلدان زهکش مناسب دارد و آب اضافی از زیر گلدان خارج می شود.
دمای ایده آل و رطوبت مورد نیاز
دمای ایده آل برای گل کریسمس بین ۱۵ تا ۲۴ درجه سانتی گراد است. این گیاه از کوران هوا و تغییرات دمایی ناگهانی بیزار است، پس آن را دور از کولر، بخاری، شوفاژ و درهای ورودی که باز و بسته می شوند قرار دهید.
رطوبت نسبی محیط را نیز فراموش نکنید. این گیاه بومی مناطق گرمسیری است و رطوبت را دوست دارد. برای تأمین رطوبت، می توانید یک جزیره بسازید: زیرگلدانی را پر از سنگ ریزه کنید، مقداری آب بریزید و گلدان را روی آن قرار دهید. فقط دقت کنید که ته گلدان با آب در تماس نباشد.
بهترین ترکیب خاک و سایز گلدان مناسب
گل کریسمس به خاکی با زهکش عالی نیاز دارد. ترکیبی از پیت ماس، پرلیت و کوکوپیت یا خاک برگ با کمی ماسه، انتخاب بسیار مناسبی است. این ترکیب هم رطوبت را حفظ می کند و هم اجازه می دهد آب اضافی به سرعت خارج شود.
در مورد سایز گلدان، بهتر است گلدانی انتخاب کنید که کمی بزرگ تر از ریشه ها باشد. گل کریسمس در گلدان های خیلی بزرگ، ریشه هایش پخش می شود و ممکن است دیرتر به گل بنشیند. تعویض گلدان را نیز در بهار و پس از پایان گلدهی انجام دهید.
جدول کوددهی و تقویت گل کریسمس در فصول مختلف
کوددهی گل کریسمس باید با دقت و در زمان مناسب انجام شود. در فصل گلدهی (اواخر پاییز و زمستان) گیاه را کود ندهید، زیرا این کار می تواند عمر گل ها را کوتاه کند. در فصل رشد (بهار و تابستان)، هر ۲ تا ۴ هفته یک بار از کود مایع متعادل یا کود مخصوص گیاهان گلدار استفاده کنید. در اواخر تابستان و اوایل پاییز، کوددهی را متوقف کنید تا گیاه برای ورود به فاز گلدهی آماده شود.
فوت وفن قرمز کردن مجدد برگ های گل کریسمس
یکی از رایج ترین سؤالات درباره گل کریسمس این است که چرا بعد از تمام شدن فصل جشن، برگ های قرمز آن سبز می شوند و آیا می توان دوباره آن ها را قرمز کرد؟ پاسخ مثبت است، به شرطی که یک راز مهم را بدانید: تاریکی مطلق.
چرا برگ های گل کریسمس سبز می شوند؟
گل کریسمس یک گیاه روز کوتاه است. این یعنی برای تولید رنگدانه های قرمز در براکته ها، به دوره های طولانی تاریکی نیاز دارد. در طبیعت، این گیاه در مناطقی رشد می کند که شب ها طولانی و روزها کوتاه هستند. در آپارتمان های ما، وجود نور مصنوعی در شب (لامپ، تلویزیون، چراغ های خانه) این چرخه را مختل می کند و گیاه فکر می کند هنوز روز است. در نتیجه، براکته ها به جای قرمز شدن، سبز می مانند یا به سبزی برمی گردند.
برنامه زمانی ۱۴ ساعت تاریکی برای به گل نشستن در شب یلدا و کریسمس
برای اینکه گل کریسمس شما دوباره برای شب یلدا یا کریسمس قرمز شود، باید حدود ۸ تا ۱۰ هفته قبل از تاریخی که می خواهید گیاه گلدار باشد، برنامه تاریکی مطلق را شروع کنید. این یعنی از اوایل یا اواسط شهریور:
- هر شب از ساعت ۶ عصر تا ۸ صبح (حداقل ۱۴ ساعت) گیاه را در تاریکی کامل قرار دهید.
- برای این کار می توانید از یک جعبه مقوایی یا کیسه پلاستیکی مشکی استفاده کنید که کاملاً نور را مسدود کند.
- در طول روز، گیاه را در جای پرنور و روشن قرار دهید.
- دما را نیز در این دوره در محدوده ۱۶ تا ۱۸ درجه سانتی گراد نگه دارید تا فرآیند رنگ گیری بهتر انجام شود.
پس از حدود ۸ هفته، اگر همه چیز درست پیش برود، براکته های جدید شروع به قرمز شدن می کنند و گل های کوچک زرد در مرکز آن ها ظاهر می شوند.
آموزش گام به گام تکثیر و قلمه زدن گل کریسمس
تکثیر گل کریسمس با قلمه کار نسبتاً ساده ای است و می توانید با یک گیاه، چند گیاه جدید بسازید.
بهترین فصل قلمه زدن و نحوه گرفتن قلمه سالم
بهترین زمان برای قلمه گیری، اواخر بهار تا اوایل تابستان است، زمانی که گیاه در حال رشد رویشی است. برای گرفتن قلمه:
- یک شاخه نیمه بالغ (نه خیلی جوان و نه خیلی چوبی) به طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر انتخاب کنید.
- با یک چاقو یا قیچی تیز و استریل شاخه را با زاویه ۴۵ درجه جدا کنید.
- برگ های پایینی را جدا کنید تا هنگام کاشت در خاک، دچار پوسیدگی نشوند.
خروج شیره گیاهی و بستر مناسب ریشه زایی
یکی از نکات مهم در قلمه زنی گل کریسمس، خروج شیره سفید از محل برش است. این شیره می تواند مانع ریشه زایی شود و حتی باعث تحریک پوست دست شود. بنابراین:
- بلافاصله پس از بریدن قلمه، انتهای آن را چند دقیقه در آب نیم گرم قرار دهید تا شیره خارج شود.
- سپس قلمه را در بستر مناسب مثل ماسه شسته، پرلیت یا مخلوطی از پیت ماس و پرلیت بکارید.
- خاک را مرطوب نگه دارید اما نه خیس. قلمه ها معمولاً پس از ۳ تا ۴ هفته ریشه می دهند.
علت پژمردگی و درمان بیماری های رایج گل کریسمس
گل کریسمس اگر در شرایط نامناسب قرار بگیرد، خیلی سریع علائم ناراحتی خود را نشان می دهد. اما نگران نباشید؛ بیشتر مشکلات قابل حل هستند.
چرا برگ های گل کریسمس زرد می شوند و می ریزند؟
زرد شدن برگ ها معمولاً به یکی از این دلایل رخ می دهد:
- آبیاری بیش از حد: رایج ترین علت. اگر خاک همیشه خیس باشد، ریشه ها نمی توانند نفس بکشند و برگ ها زرد و سپس سیاه می شوند.
- نور کم: اگر گیاه در جای تاریک باشد، برگ های سبز ابتدا زرد و سپس ریزش می کنند.
- تغییرات دمایی: قرار گرفتن در معرض کوران هوا یا دمای خیلی سرد باعث ریزش ناگهانی برگ ها می شود.
علت چروک و پژمرده شدن برگ ها
چروک شدن برگ ها معمولاً نشانه کم آبی است. اگر خاک کاملاً خشک است و برگ ها حالت لخت و پژمرده پیدا کرده اند، گیاه تشنه است. اما اگر برگ ها نرم و شل شده اند و خاک مرطوب است، احتمالاً آب گرفتگی و پوسیدگی ریشه در جریان است. در این حالت، باید فوراً آبیاری را متوقف کنید و اگر علائم ادامه داشت، گیاه را از گلدان خارج کرده و ریشه های پوسیده را جدا کنید.
درمان پوسیدگی ریشه و آفات شایع
پوسیدگی ریشه کشنده ترین مشکل گل کریسمس است. اگر ریشه ها قهوه ای و نرم شده اند، باید بخش های پوسیده را با قیچی استریل جدا کنید، ریشه های سالم را در محلول قارچ کش فرو ببرید و در خاک تازه و زهکش دار بکارید.
آفات شایع این گیاه عبارتند از:
- کنه تار عنکبوتی: باعث ایجاد لکه های زرد ریز و تارهای نازک در زیر برگ ها می شود. با افزایش رطوبت و استفاده از صابون محلول پاشی قابل کنترل است.
- شته و سفید بالک: معمولاً در محیط های گرم و خشک ظاهر می شوند. با شستشوی برگ ها و استفاده از حشره کش مناسب برطرف می شوند.
آیا شیره گل کریسمس برای کودکان و حیوانات خانگی سمی است؟
بله، گل کریسمس دارای شیره سفید است که می تواند برای انسان و حیوانات خانگی ایجاد مشکل کند. اگر این شیره با پوست تماس پیدا کند، ممکن است باعث تحریک و قرمزی شود. اگر به چشم برود، می تواند سوزش ایجاد کند. در صورت خوردن، ممکن است باعث تهوع، استفراغ و اسهال شود.
با این حال، شدت مسمومیت معمولاً خفیف است و به ندرت منجر به عوارض جدی می شود. با این حال، بهتر است گیاه را از دسترس کودکان خردسال و حیوانات خانگی (به ویژه گربه ها و سگ ها) دور نگه دارید.
سوال های گل کاران درباره نگهداری گل کریسمس
طول عمر گل کریسمس در آپارتمان چقدر است؟
با مراقبت صحیح، این گیاه می تواند سال ها زنده بماند و هر سال گل بدهد.
به آن گل کریسمس می گویند در جدول کلمات چیست؟
پاسخ بنت القنسول یا پوانستیا است.
آیا می توان گل کریسمس را در بالکن یا حیاط نگهداری کرد؟
بله، در تابستان می توان آن را به بیرون منتقل کرد، اما باید در سایه باشد و از دمای زیر ۱۰ درجه جلوگیری شود.
در مجله دایان نظراتی حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین جای ندارد.