بلندترین قله های ایران بهطور کلی، کوه به برجستگی منفردی از زمین گفته میشود که در منطقهای توسط دشتها احاطه شده و ارتفاع آن بیش از ۶۰۰ متر باشد. قله (چکاد) نیز مرتفعترین نقطه یک کوه، تپه یا ناهمواری محسوب میشود. در واقع، اصل «برجستگی» و منفرد بودن در تعریف کوه اهمیت بیشتری از ارتفاع دارد. برای نمونه، اورست با ارتفاع ۸۸۴۸ متر بلندترین کوه جهان است و کی ۲ با ارتفاع ۸۶۱۱ متر در رتبه دوم قرار دارد، هرچند دومین قله بلند زمین پس از اورست، یکی از قلههای فرعی خود اورست است و کوهی مستقل محسوب نمیشود، حتی اگر ارتفاع آن از کی ۲ بیشتر باشد.
در این مقاله، فهرستی از کوهها و قلههای ایران با ارتفاع ۴۰۰۰ متر (۱۳٬۱۲۳ فوت) و بالاتر ارائه شده است. لازم به ذکر است که قلههای بالای ۴۰۰۰ متر ایران بیش از ۶۰۰ عدد برآورد میشوند، اما همه آنها بهطور رسمی کوه محسوب نمیشوند. همچنین، به دلیل نبود تعریفی دقیق و رسمی برای قله، تعداد دقیق قلههای چهار هزار متری ایران تقریبی است. ارتفاع نسبی یکی از عوامل مهم در تعیین قله هر کوه محسوب میشود. این فهرست نهتنها بر پایه ارتفاع نسبی است، بلکه شاخصهایی مانند مورفولوژی (ظاهر کلی) و جاذبه کوهنوردی نیز در آن لحاظ شده است. تعیین حداقل ارتفاع نسبی ۵۰ متر، تعداد کوههای چهار هزار متری را کاهش میدهد.
مقالههای مرتبط:
جاذبههای گردشگری کشور ایران، کم نیست و در هرجای این آب و خاک یک پدیده طبیعی باعث جذب گردشگران میشود. چون بلندترین قله های ایران خیلی دیدنی هستند. کوه دماوند که به یکی از بلندترین قله های ایران تبدیل شده، نامی آشنا برای همه ما ایرانیها است و هر جا صحبت از استواری میشود، نام این قله زیبا آورده میشود. اما دماوند تنها جز بلندترین قله های ایران نیست، در ایران حدود ۴۴ قله یا کوه مرتفع وجود دارد که شاید ما با تعدادی از آنها آشنا باشیم.
در بسیاری از فرهنگها، کوه بهعنوان نمادی برای قداست به شمار میرود و درواقع کوه را جایگاه خدایان میدانستند. در فرهنگ بینالنهرین، زیگورات به معنی کوه مقدس است. هندوها هم کوههای مقدس زیادی دارند، ازجمله کوههای مقدس این کشور میتوان به کوه کایلاسا در هیمالیا اشاره کرد. این کوه درواقع محلی برای زیارت شیوا، خدای نابودی هندوها بود.
در این مطلب میخواهیم شمارا با چند نمونه از بلندترین قله های ایران آشنا کنیم و اطلاعات کوتاهی در رابطه با آن در اختیار شما قرار دهیم، با ما همراه باشید:
قله دماوند
کوه دماوند در شمال ایران و استان مازندران واقع شده و بلندترین کوه ایران و غرب آسیا بهشمار میرود. این قله، بلندترین آتشفشان آسیا و خاورمیانه و سومین آتشفشان مرتفع نیمکره شرقی پس از کوه کلیمانجارو و البروس است. دماوند همچنین دوازدهمین قله برجسته جهان و بخشی از چالش کوهنوردی هفت کوه آتشفشانی محسوب میشود.
این کوه در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد و از شهرهای تهران، ورامین، قم و کرانههای جنوبی دریای مازندران قابل مشاهده است. در شرایط صاف و بدون غبار، حتی میتوان قله دماوند را از مناطقی از ترکمنستان، استان گیلان، اصفهان، همدان و زنجان دید.
ارتفاع دقیق دماوند بر اساس اندازهگیریهای سازمان نقشهبرداری کشور ۵۶۰۹ متر و ۲۰ سانتیمتر است. پیش از این، اندازههای متفاوتی از جمله ۵۶۷۱ متر در منابع مختلف ثبت شده بود که در ذهن عموم مردم تثبیت شده بود.
کوه دماوند در اساطیر ایران نیز جایگاه ویژهای دارد و به عنوان محل به بند کشیده شدن ضحاک شناخته میشود. آثار ادبی فارسی بارها به این اسطوره و به کوه دماوند اشاره کردهاند.
دماوند در سال ۱۳۸۷ بهعنوان اولین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملی ثبت شد. همانطور که اشاره کردیم، در بسیاری از فرهنگها کوه نمادی افسانهای است و در بسیاری از داستانهای اسطورهای به کوههای محبوب اشارهشده است. در داستانهای ایرانی هم از دماوند یاد شد، دلیل اصلی شهرت دماوند به خاطر به بند کشیده شدن ضحاک در آن است.
علمکوه
علمکوه در شمال ایران و استان مازندران واقع شده و دومین قله است که جز بلندترین قله های ایران به شمار میرود. این کوه در پارهٔ مرکزی رشتهکوه البرز و منطقهٔ تخت سلیمان جای دارد و در شهرستان کلاردشت قرار گرفته است. علمکوه به دلیل دیواره شمالیاش که یکی از سختترین و فنیترین مسیرهای سنگنوردی و دیوارهنوردی ایران را دارد، شهرت جهانی دارد و از دیدگاه کوهنوردی جایگاهی مشابه کی۲ دارد.
موقعیت جغرافیایی: علمکوه ۲۰ کیلومتری جنوب غرب کلاردشت قرار گرفته و از جبهه شمالی به کلاردشت و از جنوب به طالقان مشرف است.
مسیرهای صعود:
- جبهه جنوبی: مسیر کوهپیمایی از رودبارک، ونداربن، تنگ گلو و حصارچال تا قله.
- جبهه شمالی: مسیر سختتر از رودبارک، ونداربن، پناهگاه سرچال، علمچال و گردنه سیاهسنگ.
- دیواره شمالی: مسیر فنی دیواره با ارتفاع حدود ۶۵۰ تا ۸۰۰ متر، جنس گرانیت متخلخل و شیب تند.
- گرده آلمانها: مسیر کوتاهتر فنی که نیاز به ابزار ویژه دارد.
ویژگیها: این منطقه دارای ۴۷ قله بالای ۴۰۰۰ متر است و دیواره گرانیتی شمالی آن، صعودهای بینالمللی از جمله توسط کوهنوردان آلمانی، فرانسوی، ایتالیایی و ایرانی را به خود جلب کرده است. مسیرهای دیواره مشهور شامل آرش، کرج، بامداد، شکوه، راژیا و مسیرهای فرانسوی و لهستانی میشوند.
سبلان
کوه سبلان با ارتفاع ۴۸۱۱ متر از سطح دریا، سومین کوه بلند ایران است و یکی از بلندترین قله های ایران با ۱۵۱۵ قله بسیار برجسته در جهان است. این کوه آتشفشانی نیمهفعال در شمال غرب کشور و استان اردبیل، بین شهرهای اردبیل و مشگینشهر واقع شده و دارای دریاچهای دهانهای بر فراز قله است که مرتفعترین دریاچه ایران محسوب میشود.
نامشناسی و اهمیت تاریخی: در منابع اوستایی و متون تاریخی، سبلان با نامهای ساوالان و سَولون شناخته شده و مکانی مقدس برای بومیان و عشایر منطقه است. برخی پژوهشگران آن را محل بعثت زرتشت میدانند و سنگها و نمادهایی مانند عقاب و روباه در مسیر صعود، یادآور اهمیت فرهنگی و تاریخی کوه هستند.
جغرافیا و قلهها: این کوه در مرز بخش مرکزی شهرستان اردبیل و بخش لاهرود شهرستان مشگینشهر قرار دارد و حدود ۶۰ کیلومتر طول و ۴۵ کیلومتر پهنا دارد. قلههای مهم سبلان شامل سلطان، هرهلر، کسری، بالا سبلان و بابا مقصود هستند. تمام قلهها در تمام طول سال پوشیده از یخ و برف هستند.
مسیرهای صعود:
- مسیر شمالشرقی: مسیر رایج از آبگرم شابیل تا یال شرقی و قله، مناسب کوهنوردان معمولی.
- مسیر غربی: از پای دریاچه قرهگل، یخچال هره و جانپناه غربی تا قله.
- مسیر جنوبی: مسیر سخت و فنی از جنوب قله با سنگهای بزرگ، نزدیک پیست اسکی آلوارس.
ثبت ملی و حفاظت قله سبلان به شماره ۱۹۴۹۶/۱۲ در فهرست آثار طبیعی ملی ثبت شده و دارای سند رسمی به مساحت ۹۷۴ هزار هکتار است تا از کوهخواری و تصرفات غیرقانونی جلوگیری شود. بسیاری از منابع سبلان را محل ظهور زرتشت میدانند، در آثار نیچه هم به حضور زرتشت در این منطقه اشارهشده است. این کوه در میان افراد محلی، مکانی بسیار مقدس و محترم است و بسیاری از افراد به نام این قله قسم میخوردند.
تخت سلیمان
یکی دیگر از بلندترین قله های ایران تخت سلیمان است که نام یک مجموعه تاریخی در استان آذربایجان غربی است که در بخش تخت سلیمان شهرستان تکاب واقع شدهاست. این مجموعه در گذشته «گَنجَک» نامیده میشد و گفته شده تخت سلیمان همان «فرهاسپه» پایتخت شاهنشاهی اشکانی بودهاست. این مجموعه بزرگترین مرکز آموزشی، مذهبی و اجتماعی ایرانیان قبل از اسلام محسوب میشد، اما در سال ۶۲۴ میلادی در حملهٔ هراکلیوس، امپراتور روم به ایران، تخریب شد.
تاریخچه
گنزک یا گنجک شهری باستانی و مقدس برای ایرانیان بود و در دورههای مختلف، مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و مغولان در آن سکونت داشتند. این شهر در اوج قدرت و تمدن زمان خود قرار داشت. در دوران اردشیر یکم و پس از آن، ساسانیان سعی در تقویت حکومت مرکزی و مبارزه با ادیان غیر زرتشتی داشتند و به همین دلیل نامهای مقدس و آتشکدهها در این منطقه اهمیت ویژهای یافتند.
گنزک پایتخت دوران اورتایی
گنزک پایتخت آتروپاتن بود و پس از استقلال ماد کوچک توسط آتروپات، به عنوان پایتخت کشور تازه تأسیس انتخاب شد. این شهر بعدها به تصرف رومیها و سپس خسرو پرویز درآمد و آتشکدهٔ آذرگشسپ بهعنوان مهمترین پرستشگاه زرتشتیان، نماد اقتدار و وحدت کشور شد.
گنزک در زمان ساسانیان
با استقرار امپراتوری ساسانی و رواج آیین مزدیسنا، شکوه و آبادانی شهر افزایش یافت. ساختمان آتشکده آذرگشسب به عنوان نماد اقتدار آیین زرتشت باعث رشد و توسعه دوباره شهر گردید. این آتشکده ویژهٔ پادشاهان و سرداران بود و پس از مرگ آنان، جانشینان شاهان با پای پیاده به این محل میآمدند و ضمن زیارت، تاج شاهی را بر سر میگذاشتند. در عصر سامانیان، شهر شامل تالارها و کاخها، ساختمان آتشکده و خانههای مسکونی بود.
تخریب تخت سلیمان
در سال ۶۲۳ میلادی هراکلیوس، با هدف جلوگیری از پیشرفت سپاه ایران و دفع حملهٔ آوارها، از طریق آسیای صغیر به قفقاز حمله کرد و ناحیهٔ گنزک را به تصرف خود درآورد. او آتشکده آذرگشسپ را با خاک یکسان کرد و بناهای شهر گنجک که از عاج، زر و گوهرهای گوناگون ساخته شده بودند، به آتش کشیده شد.
دنا
رشتهکوه دنا جز بلندترین قله های ایران است که در استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است، یکی از بزرگترین چینخوردگیهای رشتهکوه زاگرس محسوب میشود و دارای خطالرّاس تقریبی ۹۰ کیلومتر است. نام این رشتهکوه برگرفته از شهر باستانی دهنار (ده انار) در دامنه غربی جنوبی آن است و آثار ویرانههای این شهر در نزدیکی روستاهای خونگاه و دشت رز شهرستان دنا مشهود است.
رشتهکوه دنا شامل بیش از ۵۲ قله بالای ۴۰۰۰ متر است که بیشترین مجموعه قلههای چهار هزار متری ایران را در خود جای داده و بلندترین قله آن، قله قاش مستان با ارتفاع ۴۴۵۹ متر است. میانگین ارتفاع این رشتهکوه نیز حدود ۲۶۵۴ متر محاسبه میشود و مساحت تقریبی آن ۴۰۰۰ کیلومتر مربع است.
دنا از شمال غرب (روستای کتا در استان کهگیلویه و بویراحمد) شروع شده و تا جنوب شرق (منطقه کاکان) امتداد یافته و مرز سه استان اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری را در بر میگیرد. این رشتهکوه از سه رشته اصلی و یک رشته فرعی عمودی تشکیل شده که با گردنههای بیژن، مورگل غربی و پوتک از یکدیگر تفکیک شدهاند.
این کوه با توجه به ارتفاعات متفاوت و طول زیاد، بارش سالانهای بین ۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلیمتر دریافت میکند و سرچشمه بسیاری از رودخانهها از جمله بشار، خرسان، ریگان، ماربر، مهریان، کوه گل، دیاشم، سریز، تیزاب و دژکرد میباشد.
قالی کوه
قالیکوه بختیاری کی دیگر از بلندترین قله های ایران است که با نام غالیهکوه بختیاری نیز شناخته میشود، یکی از کوهستانهای مهم شهرستان الیگودرز در استان لرستان است و از بلندترین قله های ایران بهشمار میرود. این کوه با ارتفاع حدود ۴۰۵۳ متر، یکی از بلندترین قلههای ایران است و بهعنوان مهمترین سرچشمه رود دز شناخته میشود.
قالیکوه از شمال غربی به سراب کیگوران، از شرق به روستای کیزاندره و دره دورک و از جنوب شرقی به آبشار آبسفید محدود میشود. در شمال این رشتهکوه، دشت زیبای لالههای واژگون دالانی قرار گرفته که جلوهای طبیعی و منحصر به فرد به این منطقه میبخشد.
دامنههای قالیکوه علاوه بر چشماندازهای طبیعی، ییلاقات و چراگاههای عشایر ایل بختیاری را نیز در خود جای داده است و از این نظر هم اهمیت فرهنگی و اقتصادی برای ساکنان محلی دارد. این کوهستان به دلیل ارتفاع، مناظر طبیعی و سرچشمه رود دز، یکی از جاذبههای مهم طبیعتگردی و کوهنوردی استان لرستان محسوب میشود و هر ساله علاقهمندان به طبیعت و کوهنوردی را به سمت خود جذب میکند.
اشترانکوه
اشترانکوه، معروف به آلپ ایران، بلندترین نقطه استان لرستان با ارتفاع حدود ۴۲۵۰ متر است و از بلندترین قله های ایران بهشمار میرود. این رشتهکوه در شرق لرستان واقع شده و از غرب و شمال غربی به شهرستان دورود، از شمال به ازنا و از شرق و جنوب به الیگودرز محدود میشود. اشترانکوه از چندین قله مرتفع تشکیل شده و بلندترین آنها، سنبران، با ارتفاع ۴۰۷۱ متر، یکی از ۱۵۱۵ قله بسیار برجسته جهان است.
این رشتهکوه در دوره کوهزایی آلپی ایجاد شده و حدود ۳۰ میلیون سال پیش شکل گرفته است. قلههای پر برف، درههای ژرف و طولانی، رودهای دائمی و پوشش گیاهی و جانوری متنوع از ویژگیهای برجسته اشترانکوه است.
قلههای مهم اشترانکوه شامل چال میشان، گلگل، گلگهر، سنبران، کوله لایو، میرزایی، فیالسون، لگه، سراب شاه تخت، سوزنی مهرجمال، پیاره دره تخت، پیاره کمندان، ازنادر و کولهجنو هستند. در ارتفاعات آن، درههای یخچالی معروف به «چال» مانند چال میشان و چال کبود قرار دارند.
رودهای کوچک بسیاری از این قلهها سرچشمه میگیرند؛ از جمله ماربره، گهررود، دره دایی و دره دزدان. همچنین دریاچه گهر، نگین زاگرس، در دامنهٔ جنوبغربی اشترانکوه و در شهرستان دورود واقع شده و یکی از مقاصد محبوب گردشگری استان لرستان به حساب میآید.
دامنههای اشترانکوه از دیرباز محل استقرار طوایف لر بوده و مراتع آن محل مناسبی برای زندگی عشایر و چرای دامها است. حیات وحش اشترانکوه نیز غنی است و گونههایی مانند خرس قهوهای، گرگ، کفتار راهراه، بز کوهی، گراز، عقاب و کبک در آن زندگی میکنند. پوشش گیاهی شامل پسته کوهی، گون، ریواس و انواع گلهای خودرو است که این منطقه را به مقصدی مناسب برای کوهنوردی، طبیعتگردی و پژوهش علمی تبدیل کرده است.
اشترانکوه از سال ۱۳۴۰ بهعنوان یک منطقه حفاظتشده شناختهشده است. پوشش گیاهی این منطقه بسیار متنوع است و ازجمله گیاهانی که در این منطقه رشد میکند میتوان به ریواس، گون، پسته کوهی و گیاهان دیگر اشاره کرد.
شیرکوه
شیرکوه، واقع در شهرستان تفت از توابع استان یزد، یکی از بلندترین قله های ایران و جهان است. این قله با ارتفاع حدود ۴٬۰۷۵ متر از سطح دریا، در فهرست ۱٬۵۱۵ قلهٔ بسیار برجسته جهان قرار دارد. هرچند شیرکوه از نظر تقسیمبندی به عنوان کوه منفرد ذکر شده، اما در واقع بخشی از رشتهکوه مرکزی ایران به شمار میرود.
بخشهای شیرکوه
رشتهکوه شیرکوه به سه بخش اصلی تقسیم میشود:
- پیشکوه: شامل نصرآباد، روستای حاجی زینل و حومه.
- میانکوه: ده بالا، طزرجان، منشاد، بنادک سادات، گل افشان و سایر روستاها.
- پشتکوه: شامل نیر و گاریزات.
هر یک از این بخشها ویژگیهای طبیعی و مسیرهای دسترسی خاص خود را دارند و تنوع زمینشناسی و چشماندازهای آنها برای علاقهمندان به کوهنوردی و طبیعت جذاب است.
مسیرهای صعود به شیرکوه
قله شیرکوه از شهر یزد قابل مشاهده است و اصلیترین مسیر صعود از روستای ده بالا در ۲۰ کیلومتری تفت میباشد. این قله در فصل زمستان پوشیده از برف و سرد است و مسیرهای مختلفی برای رسیدن به آن وجود دارد، از جمله:
- درهٔ سوسن
- درهٔ شمس
- لابیدشیر
- بیدکبکان
- لابیدسرخ
- لایخچال
- لاگردو
آبریز (که شامل دو مسیر فرعی درهٔ نجیب و لاسرگون است؛ درهٔ نجیب سختترین بخش صعود محسوب میشود)
برای رسیدن به شیرکوه، ابتدا باید به شهر تفت در فاصله ۳۰ کیلومتری یزد رفت و از آنجا به منطقهٔ ییلاقی ده بالا صعود کرد. ارتفاع این منطقه از سطح دریا ۲٬۶۰۰ متر است و پیمودن مسیر حدود یک ساعت و نیم طول میکشد. شیرکوه بلندترین ارتفاع استان یزد را دارد و در اکثر فصول سال پوشیده از برف است. این کوه منبع تأمین آب بسیاری از روستاهای اطراف تفت، یزد و مهریز به شمار میرود و همچنین یکی از مناطق خوش آب و هوای استان است.
شیرکوه احتمالاً به دلیل شباهتش به یک شیر خفته از دور نامگذاری شده است. روستاهای اطراف آن، مانند ده بالا، طزرجان، بنادک سادات، منشاد و گل افشان، مناطق مناسبی برای ویلا و ییلاق توانمندان یزدی به حساب میآیند و بازدید از این مناطق تجربهای جذاب از طبیعت و فرهنگ محلی ارائه میدهد.
سهند
کوه سهند یکی از بزرگترین و مهمترین برجستگیهای آذربایجان و از معروفترین کوههای آتشفشانی ایران است و همچنین از بلندترین قله های ایران است. این رشتهکوه در جنوب شهر تبریز، جنوب غربی اوجان (بستانآباد)، شمال شهر مراغه و شمال غرب شهرستان هشترود در مرکز استان آذربایجان شرقی قرار دارد. سهند بیش از ۳۰ قله با ارتفاع بیش از ۳٬۰۰۰ متر دارد که بلندترین آنها قلهٔ قوچگولی با ارتفاع ۳٬۷۱۰ متر است و مرتفعترین نقطه استان محسوب میشود. این کوه بخشی از رشتهکوه مرکزی و کمربند آتشفشانی سهند-بزمان است.
ویژگیها و شهرت سهند
سهند به دلیل پوشش انبوه گیاهان، چمنزارها، گلزارها و مراتع، به «عروس کوههای ایران» مشهور است. مهمترین قلههای این رشتهکوه شامل: کمال (قوچگولی)، جام، سهند، بوز داغ، ارونه، زری داغ، بویوک داغ، کریم داغی، لیقوان داغی، سلطان داغی، دمیرلی، آغداغ، موتال داغی، قبله داغی، ارشد داغی و شیر داغی هستند. درهٔ شاه یوردی در شمال قلهٔ جام از جمله درههای زیبا و سحرانگیز این منطقه است.
موقعیت جغرافیایی و دسترسی
در جبههٔ شمالی سهند، قلّههای کمال، بویوک داغ، ارونه کوه، بوز داغ، متال و دمیرلی قرار دارند که مرتفعترین بخش کوهستان سهند را تشکیل میدهند. قلّههای جنوبی نیز مشرف به جلگهٔ بستانآباد هستند. دامنههای سهند با روستاها، باغها و کشتزارها جلوههای زیبایی از طبیعت ایجاد کرده و مقصدی مناسب برای گردشگران و طبیعتدوستان است. سهند حدود ۵۰ کیلومتر جنوب تبریز واقع شده و دسترسی به آن از مسیرهای مختلفی از جمله بستانآباد و تبریز امکانپذیر است.
آبوهوا و اقلیم
ناحیهٔ کوهستانی سهند دارای آبوهوای سردسیری است. بارش سالانه در قلهها بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیمتر و در اطراف دامنهها ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیمتر است. زمستانها طولانی و حدود هشت ماه و تابستانها کوتاه است. به دلیل تفاوت ارتفاع و عوارض طبیعی، شرایط آبوهوایی این منطقه از نظم فصلبندی جلگهای تبعیت نمیکند.
رودخانهها و منابع آبی
چندین رودخانه از کوه سهند سرچشمه میگیرند و به آبگیرهای دو حوضهٔ دریاچهٔ ارومیه و دریای خزر میریزند. مهمترین رودخانهها عبارتاند از: اوجان چایی، سیداوا چایی، صوفی چایی، لیوان چایی، زینجانا چایی، اوسکو چایی، توفارقان چایی، قالا چایی، موردی چایی، لیلان چایی و قرانقو چایی.
فعالیتهای ورزشی و تفریحی
سهند مقصدی محبوب برای کوهنوردان در فصلهای بهار و تابستان است. همچنین پیست اسکی سهند در مسیر تبریز به بستانآباد فعال است و در طول زمستان پذیرای علاقهمندان به ورزشهای زمستانی میباشد.
الوند
کوه الوند، از بلندترین قله های ایران در کوهستان الوند، در رشتهکوه زاگرس واقع شده و یکی از نمادهای طبیعی همدان به شمار میرود و جز یکی از بلندترین قله های ایران به شمار می رود. ارتفاع قله الوند ۳۴۵۰ متر است و این قله جزو ۱۰۱ قله بسیار برجسته جهان محسوب میشود. موقعیت جغرافیایی و ارتفاع این کوه باعث شده که سایهاش بر شهر همدان گسترده باشد و چشماندازی باشکوه از شهر را ایجاد کند.
این قله دارای شکافی کوچک و گود است که با کمی صخرهنوردی میتوان به آن دست یافت. برخی منابع عقیده دارند که این شکاف آرامگاه سام، پسر نوح، است و به همین دلیل کوه الوند بهعنوان یکی از جاذبههای ددینی همدان نیز شناخته میشود.
راههای صعود به این قله متنوع هستند و مسیرهای دره گنجنامه، کیوارستان، میدان میشان، تخت نادر و کلاغ لان از اصلیترین مسیرها به شمار میروند. در میدان میشان، پناهگاهی برای استراحت کوهنوردان وجود دارد که صعود را برای علاقهمندان آسانتر میکند.
وجه تسمیه این کوه در متون پهلوی «اروند» و در اوستا «ائورونت» ذکر شده است و گفته میشود شخصی به نام «اروند» در این کوه مدفون بوده است و کوه به همین نام شهرت یافته است. زیبایی کوهستان الوند و به ویژه قله نمادین «شیر خفته» آن در هر فصل، چه بهار، چه تابستان و یا زمستان، تجربهای خاص و جذاب برای کوهنوردان و طبیعتدوستان ایجاد میکند.
بینالود
قلهٔ بینالود، مشهور به بام خراسان، یکی از بلندترین قله های ایران در استان خراسان رضوی است و ارتفاع آن به ۳۲۱۱ متر میرسد. این قله در ۲۶ کیلومتری شمال شرق نیشابور و غرب مشهد واقع شده و در رشتهکوه بینالود قرار دارد. پیش از اندازهگیری دقیق ارتفاعات، بینالود بلندترین قله سه استان خراسان شناخته میشد، اما اکنون پس از قلهٔ شیرباد (۳۳۰۰ متر)، دومین قله بلند استان به شمار میرود.
قله بینالود در محدوده شهرستانهای نیشابور، مشهد، گلبهار و شهرستان بینالود واقع است و دهستان بینالود در دامنه جنوبی آن قرار دارد. از دیگر قلل مرتفع این رشتهکوه میتوان به شیرباد، زرگران، فلسکه و قوچگر اشاره کرد که همگی ارتفاعی بیش از ۳۰۰۰ متر دارند.
این قله از سنگهای دگرگونشده مربوط به دوران ژوراسیک-تریاس تشکیل شده و از نظر زمینشناسی اهمیت بالایی دارد. آبریزهای جنوبی بینالود عمدتاً به کال شور و آبریزهای شمالی به کشفرود میریزند و نقش مهمی در تأمین منابع آب منطقه دارند.
مسیرهای صعود به قله بینالود عمدتاً از دو جبهه شمالی و جنوبی انجام میشود. جبهه شمالی شامل یال فریزی، دره سیب و جانپناههای ایمانی و مدرس است و مبدأ آن روستای فریزی در شهرستان گلبهار است. جبهه جنوبی نیز از روستای صومعه در ۲۰ کیلومتری نیشابور آغاز میشود و مسیرهایی مانند کتل نردبان و جانپناه دو شهید را شامل میشود.
ایران کشوری است با طبیعتی متنوع و سرزمینی پر از رشتهکوههای باشکوه که میزبان بسیاری از بلندترین قله های ایران هستند. از دماوند در شمال، الوند در همدان، تا دنا در کهگیلویه و بویراحمد، هر یک جلوهای منحصر به فرد از عظمت و زیبایی کوهستان را به نمایش میگذارند. کوههای البرز و زاگرس، همراه با قلههایی چون سبلان، علمکوه و اشترانکوه، نشاندهنده قدرت طبیعت و تنوع جغرافیایی کشور هستند و همواره مقصد کوهنوردان و طبیعتدوستانی است که به دنبال فتح بلندترین قله های ایران میآیند.
آشنایی با بلندترین قلههای ایران، نه تنها درک عمیقتری از جغرافیا و تاریخ ایران به ما میدهد، بلکه فرصتی برای تجربه زیباییهای طبیعی و فرهنگی فراهم میآورد. بازدید و صعود به بلندترین قله های ایران تجربهای است که ترکیبی از چالش، هیجان و لذت از مناظر طبیعی بینظیر را به همراه دارد. در نهایت، شناخت و حفظبلندترین قله های ایران ، مسئولیتی فرهنگی و محیطزیستی است که نسلهای آینده نیز بتوانند از شکوه و عظمت این کوهها بهرهمند شوند.
خیلی جالب بود، واقعا نمیدونستم این همه قله بالای ٤٠٠٠ متر داریم!