صنعت بازی: پول سازترین راه سرگرمی دنیا

نگاهی به صنعت بازی ویدیویی در سال 2016

که دوباره به عنوان بزرگ ترین صنعت بازی ویدیویی سرگرمی جهان شناخته شد. موسسه تحقیقاتی سوپردیتا در گزارشی اعلام کرد: «درآمد صنعت بازی ویدیویی در سال 2016 به بیش از 91 میلیارد دلار رسید.» در نگاه اول این رقم رویایی به نظر می‌رسد، اما جالب اینجاست که این مبلغ کمی پایین‌تر از پیش بینی‌های سال گذشته است. پیش بینی‌هایی که از درآمد 99 میلیارد دلاری در سال 2016 خبر می‌دادند، اما دلیل این اختلاف چیست؟ بدون شک یکی از عوامل اصلی هدست‌های واقعیت مجازی هستند. برخی تحلیلگران و مخاطبان معتقد بودند که VR می‌تواند به طور ناگهانی چهره بازی‌های ویدیویی را دگرگون کند، اما تجربه نشان داده که هیچ وقت سخت‌افزارهای جانبی – به ویژه در صنعت بازی ویدیویی و مخصوصاً در شرایط میان نسلی – نمی‌توانند در یک شب ره صد ساله را طی کنند.

با این حال، 91 میلیارد دلار هنوز هم رقمی شگفت‌انگیز است و همان‌طور که می‌توان حدس زد بخش عمده‌ای از این درآمد متعلق به بازی‌های موبایلی است. البته این، دلیل نمی‌شود که بازی‌های کنسولی عملکرد ضعیفی داشته باشند، به ویژه در سال 2016 که شاهد عرضه بسیاری از بازی‌های مهم بودیم و بعد از سه سال، بهترین دوره زمانی کنسول‌های نسل هشتم را تجربه کردیم. بر اساس این گزارش، بیشترین بخش درآمد مربوط به بازی‌های موبایلی است که با 41 میلیارد دلار، بیشترین سهم را از درآمد سال 2016 در اختیار دارد. پس از بازی‌های موبایلی که عمدتاً با سیستم پرداخت درون برنامه (In-App Purchase) ارائه شده‌اند، بازی‌های فیزیکی (retail) برای کنسول‌ها و رایانه‌های شخصی با درآمد 26 میلیارد دلار قرار دارند. این مسئله نشان می‌دهد که بازار برای بازی‌های بزرگ کاملاً آماده است و بازی‌سازان عناوین AAA یا «درجه یک» با وجود مشکلات فراوانی مانند افزایش شدید هزینه‌ها، هنوز هم بازار بسیار محکمی دارند.

از سوی دیگر باید توجه داشت که اکثریت کاربران بازی‌های موبایلی لزوماً گیمر نیستند و بخش زیادی از آنها را کاربران عادی تشکیل می‌دهند. بخش سودآوری صنعت بازی ویدیویی در سال 2016 به بازی‌های آنلاین و عمدتاً رایگان تعلق داشت. این بازار مخصوص کاربران رایانه‌های شخصی است و از بین عناوین موفق این دسته می‌توان به بازی رایگان چند نفره آنلاین Dota2 اشاره کرد. در نهایت بخش کوچکی از این درآمد 91 میلیارد دلاری به حوزه‌های جوان‌تر صنعت بازی ویدیویی مانند واقعیت مجازی، ورزش‌های الکترونیک و محتواهای ویدیویی مربوط می‌شود. این در حالی است که بسیاری از موسسات تحقیقاتی در ابتدای سال 2016 پیش بینی می‌کردند که هدست‌های واقعیت مجازی (VR) درآمدی چند میلیارد دلاری خواهند داشت و به بیش از 99 میلیارد دلار خواهند رسید. البته سوپردیتا پیش بینی کرده که هر سه بخش در سال 2017 با رشد قابل توجهی مواجه شوند، به ویژه واقعیت مجازی.

در خصوص ورزش‌های الکترونیک، در سال گذشته شاهد ورود شرکت‌ها و مجموعه‌های زیادی به این حوزه بودیم. از گیم ویژن که ESL (یکی از بزرگ‌ترین برگزارکنندگان مسابقات بازی) را خرید، تا باشگاه‌های فوتبال منچسترسیتی و شالکه که تیم مخصوص ورزش‌های الکترونیک خود را تاسیس کردند. تحولاتی به نام پوکیمون بازی‌های موبایلی فراتر از انتظارات ظاهر شدند. این موضوع به دو بازی مهمی که در 12 ماه گذشته برای بارگذاری در اختیار کاربران iOS و اندروید قرار گرفتند، مرتبط است. دو بازی که با تبلیغات زیاد و پشتوانه عظیم به اپ استور و گوگل پلی ارائه شدند. بازی‌هایی مانند «پوکمون گو» (Pokemon Go) و «کلش رویال» (Clash Royale) که اولی بسیاری از رکوردهای صنعت بازی ویدیویی و حتی بازار اپلیکیشن‌ها را شکست و تقریباً هیچ رکوردی نبود که این بازی نشکسته باشد. جالب این است که بازی دوم بیشترین درآمد را از طریق پرداخت درون برنامه‌ای داشت. بازی بعدی Monster Strike است که شاید در ایران چندان محبوب نباشد، اما در جذب نظر کاربران از هر بازی دیگری موفق‌تر عمل کرد به گونه‌ای که درآمد آن در سال 2016 به 1.3 میلیارد دلار رسید.

در مورد بازی‌های ریتل و کنسولی نیز نام چندین اثر معروف به چشم می‌خورد. یکی از آنها قسمت پنجم سری بازی Grand Theft Auto است که در طول سال نزدیک به یک میلیارد دلار درآمد داشت. این موضوع قابل توجه است، به ویژه اینکه چهار سال از عرضه این بازی می‌گذرد. بازی موفق دیگر که احتمالاً پرفروش‌ترین بازی کنسولی سال هم نام خواهد گرفت، Call of Duty: Infinite Warfare است. نسخه جدید سری بازی COD که مانند سال‌های گذشته باز هم بیشترین فروش را به خود اختصاص داد، اما نکته قابل توجه، افت فروش این نسخه نسبت به شماره‌های قبلی بود. با اینکه COD هنوز هم با اختلاف، پرفروش‌ترین و محبوب‌ترین بازی اول شخص به حساب می‌آید، عملکرد نسبتاً ضعیف Infinite Warfare نسبت به شماره‌های قبلی امیدی را در دل رقبای این سری، از جمله «بتلفیلد» و «تایتانفال» ایجاد کرده است. Infinite Warfare در هفته نخست با افت فروش 50 درصدی نسبت به Black Ops 3 مواجه شد. بنابراین می‌توان گفت ممکن است زمان آن رسیده باشد که سران اکتیویژن به فکر پایه‌های لرزان امپراتوری COD بیفتند.

نه به اکولوس

شما بارها در مورد قدرت واقعیت مجازی شنیده‌اید و ما نیز این پدیده جدید را مورد بررسی قرار داده‌ایم. برخلاف اکثر پیش بینی‌ها، هدست‌های واقعیت مجازی نتوانستند در سال نخست حضور چشم‌گیر خود در بازار به موفقیت برسند. قیمت بسیار بالای این محصولات – PS VR با قیمت 400 دلار ارزان‌ترین مدل در بازار است – به همراه نبود عناوین انحصاری جذاب، از جمله دلایل استقبال نه چندان گرم مخاطبان از این محصولات بوده است. با این حال، درآمد واقعیت مجازی به 2.7 میلیارد دلار طی یک سال رسید تا کارشناسان این بار با اطمینان بیشتری در مورد موفقیت VR در سال 2017 اظهار نظر کنند. جالب اینکه محتواهای ویدیویی بازی به درآمدی 4.4 میلیارد دلاری دست یافتند که 34 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و همین مسئله از قدرت بالای یوتیوبرها و وب‌سایت‌هایی مانند توییچ و محتواهای ویدیویی در بین مخاطبان این صنعت بازی ویدیویی حکایت دارد.

بازگشت قدیمی‌ها

سال 2016 در حالی به پایان رسید که با درآمد 91 میلیارد دلاری هنوز هم این صنعت بازی ویدیویی با اختلاف، پول‌سازترین شاخه سرگرمی جهان به حساب می‌آید، اما 2016 در عین پول‌ساز بودن، دوباره مخاطبان بازی را با سازندگان آشتی داد. از آغاز نسل هشتم تا به امروز، کمتر بازی‌ای توانست لقب «بی نظیر» را به خود اختصاص دهد، اما بر خلاف انتظارات، امسال نه یک بازی بلکه بیش از 10 بازی بودند که شایستگی داشتن چنین لقبی را پیدا کردند. این عناوین باعث رونق دوباره سازندگان این بازی‌های درجه یک شدند، تا جایی که انتخاب بین 4 مورد از آن‌ها کار سخت و دشواری بود. قطعاً جای خالی بازی‌هایی مانند Dishonored2، Dark Souls III، Battlefield، Forza Horizon3 و XCOM2 در این فهرست خالی است، اما فراموش نکنیم که انتخاب کردن همیشه دشوار است و ما تنها باید 4 بازی را انتخاب می‌کردیم.

خداحافظ دریک

Uncharted4 سازنده: Naughty Dog پلتفرم: PS4 آخرین ماجراجویی «نیتن دریک» رستگاری را برای این شخصیت به ارمغان آورد. کاراکتری که برای اولین بار در سال 2007 به مخاطبان گیم معرفی شد و 9 سال بعد در آخرین هنرنمایی‌اش خوش درخشید. «آنچارتد 4» ممکن است حسن ختام نیتن دریک باشد، اما برای سونی یک شروع واقعی به حساب می‌آید. با اینکه پلی‌استیشن 4 سه سال پیش عرضه شد، اما تا پیش از «آنچارتد 4» هیچ بازی انحصاری نداشت که هم بتواند تضمینی برای فروش بالا باشد و هم نظر مخاطبان را جلب کند، اما آخرین ساخته استودیو ناتی داگ همه چیز را تغییر داد. نیتن دریک حالا ازدواج کرده و کارش به عنوان جستجوگر گنج پایان یافته است. با این حال، ورود ناگهانی برادر نیتن که هیچ یک از کاربران پیش از قسمت چهارم حتی از وجودش اطلاعی نداشتند، همه چیز را دگرگون می‌کند. نیتن به همراه برادرش راهی سفری خطرناک می‌شوند با این تفاوت که این بار نیتن فردی آزاد نیست و باید به فکر النا باشد. داستان «آنچارتد 4» بر خلاف شماره‌های قبلی، این بار به شکلی جدی‌تر و قابل توجه‌تر به تصویر کشیده شده که این خود یکی از دلایل نمرات مثبت بازی محسوب می‌شود. گرافیک بازی که به هیچ وجه نیازی به تعریف و تمجید ندارد و طرفداران سونی به خوبی می‌دانند که سری «آنچارتد» حداقل بین بازی‌های کنسولی همیشه یک معیار (بنچ مارک) گرافیکی مهم بوده است.

Titanfall 2

سازنده: Respawn پلتفرم: PC، Xbox One، PS4 «تایتانفال» یکی از معدود IPهای جدیدی بود که این نسل در اختیار مخاطبان قرار گرفت. در دوره‌ای که ناشران و سازندگان فقط به فکر ساخت دنباله یا بازسازی هستند، عرضه چنین بازی، روح تازه‌ای به کالبد عناوین نسل هشتم کنسول‌ها بخشید. قسمت اول «تایتانفال» که در سال 2013 عرضه شد، فاقد بخش تک‌نفره بود و برای پلی‌استیشن 4 نیز عرضه نشد. علت این مسئله، کمبود وقت تیم تازه تأسیس Respawn بود که اعضای اصلی آن خالقان دو بازی مشهور Medal of Honor و Call of Duty بودند. برای قسمت دوم، سازندگان دست به تغییرات و تحولات بزرگی زدند و حالا علاوه بر این که «تایتانفال 2» بخش تک‌نفره دارد، دارندگان پلی‌استیشن 4 نیز می‌توانند آن را تجربه کنند. بخش چندنفره همچنان جذاب و لذت‌بخش است، اما نکته جالب در مورد این بازی، بخش تک‌نفره نفس‌گیر آن است؛ جایی که اعضای با استعداد Respawn بار دیگر ثابت کردند چرا به آنها لقب سلاطین شوتر داده‌اند. بخش تک‌نفره با مدت زمان 7 الی 8 ساعت به شدت متنوع و متفاوت است و در مراحل پایانی به اوج خود می‌رسد، به طوری که خود را در نبرد خیالی عظیمی تصور می‌کنید که یک طرفش انسان‌ها هستند و طرف دیگر، تایتان‌های عظیم‌الجثه.

Doom

سازنده: Id Software پلتفرم: Xbox One، PS4 در حالی که موج شوترهای نظامی یا همان Military Shooter ها کل صنعت بازی ویدیویی را تحت تاثیر قرار داده‌اند، میان آنها یک بازی در سال 2016 توانست بار دیگر اول شخص‌های کلاسیک را زنده کند. بازی که به عنوان پدر شوترهای اول شخص امروزی شناخته می‌شود و نخستین بار 23 سال پیش با ما دیدار کرد. «دووم» عنوانی بسیار مشهور است، حتی برای آن دسته از مردم که چندان گیمر نیستند، اما با عناوین بزرگ صنعت بازی ویدیویی آشنا هستند. «دووم» جدید که در حقیقت شماره چهارم این سری است، به ریشه‌های این مجموعه بازگشته و ما را با سریع‌ترین شوتر یک دهه گذشته روبرو می‌کند. در این بازی نه خبری از محدودیت سلاح است، نه داستان‌های شعاری و نه کمپین‌های کوتاه. «دووم» به معنای واقعی کلمه، یک شوتر کلاسیک است که به طور شگفت‌انگیزی از فناوری روز نه فقط برای تخریب ساختارها بلکه برای بهبود تجربه کلی‌اش استفاده می‌کند. کل ماجرای بازی یک خط است. شما کنترل doomguy را برعهده دارید و باید تمام شیاطینی را که به مریخ حمله کرده‌اند، از بین ببرید. باورش سخت است، اما این بازی در سال 2016 که در آن اهمیت داستان در بازی به بالاترین حد ممکن رسیده، موفق عمل می‌کند چون گیم‌پلی‌اش به قدری جذاب و متفاوت از کلیشه‌های روز است که می‌توانید آن را جانشین برحق پدر شوتر بدانید.

Overwatch

سازنده: Blizzard پلتفرم: Xbox One، PS4 بلیزارد قطعاً بین سه سازنده برتر صنعت بازی ویدیویی قرار دارد. نام این استودیو به واژه کیفیت گره خورده و این مجموعه نه تنها هیچ‌گاه بازی بد تولید نکرده، بلکه حتی نمی‌توان آثار آن را در فهرست بازی‌های خوب طبقه‌بندی کرد، زیرا تمامی عناوین بلیزارد خبرساز بوده و هم فروش فوق‌العاده‌ای را تجربه کرده‌اند و هم نمرات بی‌نظیری را گرفته‌اند. مثلث «استارکرفت»، «وارکرفت» و «دیابلو» سال‌ها به عنوان سه مجموعه اصلی بلیزارد شناخته می‌شدند تا اینکه آنها دست به غافلگیری بزرگی زدند و «اورواچ» را معرفی کردند. بلیزارد که متخصص ساخت بازی‌های استراتژی و نقش‌آفرینی است، این بار سنت‌شکنی کرد و اثری FPS (شوتر اول شخص) را معرفی کرد که در آن خبری از بخش تک‌نفره نیست. ساخت «اورواچ» برای هر سازنده‌ای ریسکی بزرگ به حساب می‌آید، اما مسئولان بلیزارد کاری کردند که حتی داوران مراسم بهترین بازی سال (The Game Awards) نیز به احترام این بازی کلاهی از سر بردارند و جایزه بهترین سال را به آن تقدیم کنند. در این بازی شخصیت‌های زیادی حضور دارند که هر یک دارای ویژگی منحصر به فردی هستند. ساخت این شخصیت‌ها به همراه گیم‌پلی جذاب و از همه مهمتر، بالانس بودن، باعث شد تا در نهایت «اورواچ» در مدت کمتر از یک سال بیش از 30 میلیون کاربر ثبت شده داشته باشد.