نویسندگی برای خیلی ها یک مسیر جذاب و حتی رویاگونه است. اما وقتی اولین بار وارد دنیای نوشتن می‌شوند، خیلی زود متوجه می‌شوند که داشتن ایده به تنهایی کافی نیست. چیزی که یک متن را قابل خواندن، تاثیرگذار و منسجم می‌کند، ساختار است. ساختار مثل اسکلت یک ساختمان عمل می‌کند. اگر محکم نباشد، هر چقدر هم مصالح خوب باشند باز هم نتیجه قابل قبول از کار در نمی‌آید. خیلی از نویسنده های تازه کار به خاطر همین نبود ساختار، با مشکل شروع نوشتن، ادامه دادن یا پایان بندی درست دست و پنجه نرم می‌کنند و در نهایت احساس می‌کنند که نوشتن کار سختی است.
در حالی که اگر با چند فرمول ساده آشنا شوند، می‌توانند هر نوع متن را از پایه تا انتها درست طراحی کنند. این فرمول ها به آن ها کمک می‌کند روی مسیر نوشتن کنترل داشته باشند، ایده را بهتر منتقل کنند و در نهایت نتیجه‌ای تولید کنند که خواننده را در متن نگه دارد.
فرمول اول: ساختار کلاسیک مقدمه، بدنه و جمع بندی
ساختار مقدمه، بدنه و جمع بندی یکی از ساده ترین و در عین حال کاربردی ترین روش ها برای ساختن یک متن منسجم است. این روش مناسب نویسنده هایی است که هنوز در ابتدای مسیر هستند و می‌خواهند متن های خود را با نظم بیشتری پیش ببرند.
در این فرمول، مقدمه نقش یک شروع نرم و دعوت کننده را بازی می‌کند، بدنه اصلی ترین بخش برای ارائه اطلاعات است و جمع بندی پایانی به خواننده کمک می‌کند پیام نهایی متن را بهتر درک کند.
وقتی این ساختار را درست اجرا کنید، متن شما مثل یک مسیر قابل پیش بینی اما جذاب می‌شود و خواننده می‌تواند بدون احساس سردرگمی، قدم به قدم همراه شما پیش بیاید.
چند نکته کلیدی برای اجرای بهتر این ساختار:
- در مقدمه حتما مشکل، موضوع یا دلیل اهمیت متن را مطرح کن تا خواننده بداند چرا باید ادامه دهد.
- در بدنه از مثال، مقایسه، توضیح و داده استفاده کن تا موضوع برای خواننده روشن تر شود.
- در جمع بندی یک نتیجه گیری نرم ارائه بده و از اضافه گویی خودداری کن.
- بهتر است طول بدنه از سایر بخش ها بیشتر باشد تا ارزش متن حفظ شود.
- مقدمه نباید بیش از حد طولانی باشد چون خواننده را فراری می‌دهد.
مزیت مهم این ساختار این است که هم نویسنده کنترل بیشتری بر متن دارد و هم خواننده مسیر منطقی محتوا را بهتر دنبال می‌کند. این مدل یک نقطه شروع فوق العاده برای افراد مبتدی است چون بدون پیچیدگی امکان تمرین و توسعه مهارت نویسندگی را فراهم می‌کند.
وقتی چند بار با این روش متن بنویسی، کم کم می‌توانی وارد ساختارهای پیشرفته‌تر هم بشوی. اما واقعیت این است که همین مدل ساده در بسیاری از محتواهای حرفه ای هم استفاده می‌شود و هنوز جزو ثابت ترین الگوهای تولید محتوا در دنیا به حساب می‌آید.
فرمول دوم: الگوی مسئله، تحلیل و راه حل
این ساختار وقتی استفاده می‌شود که بخواهی یک مشکل را بررسی کنی و برای آن راهکار ارائه بدهی. نویسنده های تازه کار که وارد تولید محتوا برای سایت، بلاگ یا شبکه های اجتماعی می‌شوند معمولا بسیار با این مدل سر و کار دارند چون این فرمول در حوزه آموزش، انگیزشی، روانشناسی و حتی بازاریابی کاربرد گسترده‌ای دارد.
در این روش ابتدا باید مسئله را برای خواننده باز کنی. یعنی توضیح بدهی دقیقا چه چیزی قرار است حل شود. بعد از آن باید تحلیل منطقی خودت را وارد متن کنی. این مرحله باعث می‌شود متن از سطحی بودن فاصله بگیرد و خواننده احساس کند در حال یادگیری یک چیز ارزشمند است. مرحله آخر ارائه راه حل است. جایی که خواننده منتظر می‌ماند بداند باید چه کاری انجام بدهد.
برای اینکه این ساختار نتیجه بهتری بدهد:
- مسئله را به شکلی بیان کن که خواننده با آن ارتباط برقرار کند.
- در بخش تحلیل از توضیحات ساده و قابل درک استفاده کن.
- راه حل ها باید عملی و قابل اجرا باشند نه صرفا شعارگونه.
- استفاده از مثال ها باعث جذاب شدن این فرمول می‌شود.
- از طولانی شدن بیش از حد مرحله تحلیل پرهیز کن تا خواننده خسته نشود.
این الگو بسیار مناسب کسانی است که می‌خواهند متن های آموزنده بنویسند. یکی از نقاط قوت بزرگ این روش، قدرت ایجاد حس اعتماد است. وقتی خواننده ببیند که اول یک مشکل را به شکل واقعی مطرح کرده ای، بعد با نگاه منطقی آن را توضیح داده ای و در نهایت چند راه حل قابل اجرا گذاشته ای، احساس می‌کند زمانش را سرمایه گذاری کرده و نتیجه گرفته است.
این مدل به ویژه در مقالات سایت و محتواهای آموزشی می‌تواند نرخ درگیری مخاطب را چندین برابر کند. نویسنده تازه کار هم می‌تواند با حفظ همین سه مرحله، متن های بسیار قدرتمند بنویسد.
فرمول سوم: ساختار داستانی یا روایت محور
ساختار داستانی یکی از تاثیرگذارترین و انسانی ترین روش های تولید محتوا است. هر وقت می‌خواهی مخاطب را در متن غرق کنی و احساسات او را درگیر کنی، این مدل بهترین انتخاب است. انسان ها از ابتدای تاریخ با داستان ارتباط داشته‌اند. برای همین هر متنی که از یک روایت واقعی یا نیمه واقعی استفاده کند، سریع تر در ذهن خواننده ماندگار می‌شود.
در این ساختار نویسنده ابتدا یک موقعیت یا شخصیت را معرفی می‌کند، سپس چالش و پیچش اصلی داستان را جلو می‌برد و در نهایت نتیجه و پیام داستان را ارائه می‌دهد. حتی محتواهای آموزشی یا بازاریابی هم می‌توانند از این فرمول بهره ببرند. مثلا وقتی می‌خواهی یک موضوع سخت را توضیح بدهی، می‌توانی آن را در قالب داستان قرار بدهی تا فهم آن راحت تر شود.
برای قوی تر شدن این ساختار:
- شروع داستان باید کوتاه اما جذاب باشد تا مخاطب در همان ابتدا درگیر شود.
- شخصیت ها را ساده اما واقعی توصیف کن.
- از جزییات بیش از حد پرهیز کن تا ریتم داستان کند نشود.
- پیام نهایی داستان باید روشن و تاثیرگذار باشد.
- بهتر است از تجربه واقعی استفاده کنی تا احساس صداقت بیشتری منتقل شود.
این مدل علاوه بر ایجاد جذابیت، به نویسنده کمک می‌کند متن را طبیعی تر به پایان برساند چون داستان همیشه یک مسیر مشخص دارد. وقتی نویسنده تازه کار از این روش استفاده می‌کند، کم کم به فهم بهتری از جریان متن می‌رسد و حتی در متن های غیر داستانی هم می‌تواند همین سطح از جذابیت را ایجاد کند.
ساختار روایت محور مناسب زمانی است که می‌خواهی احساس، تجربه یا دیدگاه خاصی را منتقل کنی. این فرمول آنقدر قدرتمند است که در تبلیغ نویسی، کتاب های آموزشی، محتواهای انگیزشی و حتی سناریو نویسی هم به کار گرفته می‌شود.
فرمول چهارم: روش گام به گام یا مرحله ای
این روش مخصوص زمانی است که می‌خواهی یک کار عملی را آموزش بدهی. مثلا نوشتن یک مقاله، برنامه ریزی روزانه، تمرین نویسندگی، یادگیری یک مهارت، یا حتی رسیدن به یک هدف شخصی. ساختار مرحله ای باعث می‌شود خواننده متن را مثل یک دستورالعمل دنبال کند و هیچ جا احساس گیجی نداشته باشد.
در این فرمول ابتدا هدف اصلی مطرح می‌شود، سپس هر بخش از مسیر آموزش به شکل یک گام مشخص توضیح داده می‌شود. هر گام باید واضح، کوتاه و قابل اجرا باشد. این مدل یکی از محبوب ترین ساختارها در محتواهای آموزشی و مهارتی است و بسیاری از نویسنده های حرفه ای از آن استفاده می‌کنند.
برای اجرای بهتر این ساختار:
- ابتدا هدف و نتیجه نهایی را به شکلی واضح مشخص کن.
- هر مرحله باید با یک عنوان کوتاه و روشن معرفی شود.
- از مثال و توضیح عملی برای هر مرحله استفاده کن.
- ترتیب مرحله ها باید منطقی و قابل دنبال کردن باشد.
- در پایان یک جمع بندی کوتاه ارائه بده تا خواننده بداند از کجا شروع کند.
این ساختار به نویسنده تازه کار کمک می‌کند متن را از حالت کلی و مبهم خارج کند و به سمت محتوایی دقیق و منظم ببرد. همین نظم باعث می‌شود اعتماد خواننده بیشتر شود و در نهایت حس کند ارزش دریافت کرده است.
مدل مرحله ای مناسب تولید محتوا برای سایت هایی است که موضوعات آموزشی، توسعه فردی، بدنسازی، نویسندگی یا هر مهارت دیگری را پوشش می‌دهند. زیرا مخاطب این سایت ها معمولا به دنبال نقشه راه و دستورالعمل واقعی است.
منبع: سایت آموزش نویسندگی کلام یار
در مجله دایان نظراتی حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین جای ندارد.