سکته قلبی در مردان و زنان؛ علائم، تفاوت ها و پیشگیری

سکته قلبی یک اورژانس پزشکی است که وقتی جریان خون به بخشی از عضله قلب ناگهان کم یا قطع شود رخ می دهد؛ معمولا به خاطر لخته ای که روی پلاک پاره شده در یکی از رگ های کرونر تشکیل می شود. درد یا فشار قفسه سینه معروف ترین علامت است، اما سکته قلبی همیشه با درد شدید شروع نمی شود و ممکن است با تنگی نفس، تهوع، عرق سرد، سرگیجه یا درد بازو، پشت، گردن و فک خودش را نشان دهد.

در این مطلب علائم سکته قلبی در زنان و مردان، علت سکته قلبی و عوامل خطر، سکته قلبی خاموش و راه های پیشگیری از سکته قلبی را مرور می کنیم و توضیح می دهیم چرا مردان معمولا زودتر در معرض حمله قلبی هستند. گزارش قدیمی سال ۱۳۹۵ درباره تفاوت سکته قلبی در مردان و زنان را هم همراه با نکته های به روز آورده ایم.

اگر می خواهید بدانید علائم سکته قلبی چیست، سکته قلبی خاموش یعنی چه و موقع درد قفسه سینه چه کار باید کرد، تا آخر این مطلب با ما باشید.

سکته قلبی

گزارش سال ۱۳۹۵: سکته قلبی در مردان و زنان از نگاه دکتر فریدون نوحی

این بخش گزارشی خبری از بهمن ۱۳۹۵ است. اطلاعات به روز را در بخش های بعد بخوانید.

رئیس انجمن قلب و عروق ایران با بیان اینکه مردان به طورمعمول دو برابر زنان گرفتار سکته های قلبی می‌شوند، اظهار کرد: مردان به دلیل استعمال بیشترسیگار، مصرف مشروبات الکلی ونداشتن تحرک کافی واسترس بیشتر در معرض ابتلا به سکته قلبی قرار دارند.

به گزارش خبرآنلاین؛ دکتر فریدون نوحی، درآستانه برگزاری چهارمین همایش آتروترومبوزیس-پیشگیری از تصلب شرائین، سکته های قلبی و مغزی که 29بهمن در تهران برگزار می شود، گفت: سکته‌های قلبی در مردان شایع‌تر از زنان است، افزایش چربی‌خون، فشار‌خون، کاهش تحرک، چاقی، ژنتیک، استعمال سیگار، مصرف مشروبات الکلی، استرس، قرارداشتن درمعرض آلودگی هوا و غیره از شایع‌ترین عوامل ابتلا به سکته قلبی است. حال آنکه این فاکتورها در مردان بیش از زنان دیده می‌شود، به همین دلیل سکته‌های قلبی در این افراد بسیار شایع‌تر است.

وی افزود: مردان دو برابر زنان دچار سکته قلبی می‌شوند، اما پس از یائسگی‌ میزان ابتلا در هر دو جنس برابر می‌شود.

رئیس انجمن قلب و عروق ایران در پاسخ به سوالی مبنی‌بر اینکه گفته می‌شود سکته‌های قلبی در روز پس از تعطیلات (شنبه) شیوع بیشتری دارند، عنوان کرد: در کشورهای خارجی شنبه‌ها و یکشنبه‌ها تعطیل است و جوانان در این روزها به مصرف مشروبات الکلی، تحرکات فراوان، شب‌بیداری و غیره می‌پردازند که این عوامل باعث می‌شود آنها در روزهای بعد از تعطیلات بیشتر در معرض خطر سکته قلبی باشند، اما در کشور ما این امر هنوز به اثبات نرسیده است.

نوحی در ادامه سرما را یکی از فاکتورهای ابتلا به سکته قلبی دانست و گفت: سرما یکی از فاکتورهای تحریک قلب و ابتلا به سکته قلبی است، اما نمی‌توان براین اساس بگوییم که در مناطق سردسیر سکته‌های قلبی بیشتر رخ می‌دهد. اما به مردم به خصوص آنها که سابقه خانوادگی ابتلا به سکته قلبی دارند، توصیه می‌شود در فصول سرد از تردد غیرضروری در سطح شهرومناطق سردسیر خودداری کنند و تا حد امکان از لباس گرم استفاده کنند وبدن شان راهم گرم نگه دارند.

رئیس بیمارستان قلب شهید رجایی افزود: در کشور ما آمار مشخصی از مبتلایان به سکته‌های قلبی وجود ندارد، اما با همت وزارت بهداشت از امسال سامانه ثبت سکته های قلبی راه اندازی شده است که امیدواریم سال آینده بتوانیم با بررسی و تحلیل داده‌ها، در زمینه پیشگیری از سکته قلبی نیز اقداماتی انجام دهیم.

وی گفت: وزارت بهداشت در زمینه پیش‌گیری از بیماری‌های غیرواگیر که در صدر آن بیماری‌های قلبی ومغزی است، اقدامات ویژه ای را آغازکرده است که امیدواریم با حمایت های مجلس ودولت شاهد تحقق اهداف مورد نظرباشیم که باسلامت مردم کشورارتباط مستقیم دارد.

نوحی گفت: پیشگیری از بیماری‌های قلبی ، سکته های قلبی ومغزی بسیار حائز اهمیت است زیرا «بیماری‌های قلبی و سکته های قلبی ومغزی وتصلب شرائین» شایع‌ترین علل مرگ‌و‌میر ایرانیان است.به همین خاطرازمردم می خواهیم برای حفظ سلامت شان همواره توصیه های پزشکان را جدی بگیرند وپیشگیری ازبیمای های قلبی وعروقی را مهم بدانند.
رئیس انجمن قلب وعروق ایران درعین حال برنقش مهم واثرگذاررسانه ها نیزدراین راستا تاکید کرد وباقدردانی ازتلاش های رسانه ها، خواستارادامه روند اطلاع رسانی مطلوب به افکارعمومی شد.

گفتنی است چهارمین همایش سراسری روز آتروترومبوزیس جمعه 29 بهمن 95 با مشارکت انجمن های قلب و عروق ایران، آترواسکلروزیس، اینترونشال کاردیولوژی، انجمن سکته مغزی ایران و شرکت سانوفی در هتل پارسیان آزادی تهران برگزار می شود.

سکته قلبی امروز؛ نکته های به روز درباره این گزارش

طبق اطلاعات به روز سازمان جهانی بهداشت، بیماری های قلبی عروقی هنوز مهم ترین علت مرگ در جهان هستند؛ در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۹.۸ میلیون نفر بر اثر این بیماری ها جان خود را از دست دادند و ۸۵ درصد این مرگ ها به سکته قلبی و سکته مغزی مربوط بود. سازمان جهانی بهداشت تاکید دارد که بیشتر سکته های قلبی با کنترل عوامل خطر قابل پیشگیری است.

درباره «دو برابر بودن» سکته قلبی در مردان: امروز منابع معتبر یک نسبت ثابت مثل «دو برابر» را برای همه سنین و همه جمعیت ها قبول ندارند. مردان به طور کلی خطر بیشتری دارند و معمولا در سن پایین تری دچار حمله قلبی می شوند. بعد از یائسگی هم خطر بیماری قلبی در زنان بالا می رود، ولی طبق انجمن قلب آمریکا این خطر به طور کامل با مردان برابر نمی شود.

درباره سرما و روزهای بعد از تعطیلات: هوای سرد رگ ها را تنگ می کند و فشار خون را بالا می برد، برای همین فعالیت سنگین در سرما برای کسانی که بیماری قلبی یا عوامل خطر دارند خطرناک است. اما بالاتر بودن خطر سکته قلبی در «روز بعد از تعطیلات» در منابع معتبر به عنوان یک عامل خطر عمومی شناخته نمی شود و باید آن را فقط یک نظر خبری در همان زمان دانست.

مدل سه بعدی قلب انسان

چرا مردان بیشتر و زودتر دچار سکته قلبی می شوند؟

مرد بودن یکی از عوامل خطر غیرقابل تغییر بیماری قلبی است و مردان به طور متوسط زودتر از زنان با خطر سکته قلبی روبه رو می شوند. ولی این تفاوت فقط به یک عامل برنمی گردد؛ فشار خون بالا، کلسترول بالا، دیابت، سیگار، اضافه وزن، کم تحرکی، سابقه خانوادگی و بالا رفتن سن همه در بیماری عروق کرونر نقش دارند.

از طرف دیگر بعضی عوامل خطر در زنان اثر بیشتری دارند. طبق موسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا (NHLBI)، سیگار، فشار خون بالا، کلسترول بالا، قند خون بالا، چاقی و استرس می توانند خطر سکته قلبی را در زنان بیشتر بالا ببرند. بنابرین اینگه بیماری قلبی را فقط یک مشکل مردانه بدانیم، باعث می شود علائم در زنان نادیده گرفته شود.

تفاوت علائم سکته قلبی در زنان و مردان

درد یا ناراحتی قفسه سینه در هر دو جنس شایع ترین علامت است؛ به شکل فشار، سنگینی یا فشردگی وسط سینه که ممکن است به بازوها، شانه، پشت، گردن یا فک برسد. تنگی نفس، عرق سرد، تهوع، سبکی سر و ضعف هم از علائم مهم هستند.

زنان علاوه بر درد قفسه سینه بیشتر ممکن است تنگی نفس، تهوع یا استفراغ، ناراحتی معده، درد پشت یا فک و خستگی غیرعادی را تجربه کنند. این یعنی علائم همراه در زنان ممکن است متفاوت یا کمتر واضح باشد، نه اینکه زنان درد قفسه سینه ندارند.

سکته قلبی خاموش ممکن است بدون علامت واضح یا با علائم خیلی خفیف اتفاق بیفتد و گاهی بعدا در معاینه پزشکی پیدا شود. این نوع سکته در افراد مسن و مبتلایان به دیابت بیشتر دیده می شود.

نوار قلب و نمودار الکتروکاردیوگرام

هنگام سکته قلبی چه کنیم و چطور از آن پیشگیری کنیم؟

اگر درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع، سرگیجه یا دردی که به بازو، پشت، گردن یا فک می رسد پیدا شد، منتظر نمانید تا خودش خوب شود و فورا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. حتی اگر مطمئن نیستید، بررسی فوری مهم است و بهتر است خودتان برای رفتن به بیمارستان رانندگی نکنید. فهرست کامل نشانه های هشدار سکته قلبی از انجمن قلب آمریکا را هم می توانید ببینید.

اگر فرد بیهوش شد، جواب نمی دهد و نفس طبیعی نمی کشد، ممکن است دچار ایست قلبی شده باشد؛ با اورژانس تماس بگیرید و اگر دستگاه شوک (AED) در دسترس است، طبق راهنمای اپراتور یا دستگاه احیای قلبی ریوی را شروع کنید.

برای پیشگیری، کنترل عوامل خطر بیشترین نقش را دارد: ترک سیگار و دخانیات، فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم، حفظ وزن مناسب و کنترل فشار خون، کلسترول و قند خون. مرکز کنترل بیماری های آمریکا (CDC) برای بزرگسالان دست کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته را پیشنهاد می گند؛ البته برای کسانی که بیماری قلبی دارند، نوع و مقدار ورزش را باید پزشک تعیین کند.