یکی از سرگرمی‌های سفرهای جاده‌ای این است که کشف کنیم هر پلاک متعلق به کدام شهر است. اما درک تفاوت پلاک شهرها فراتر از این حرف‌هاست. این موضوع نقش مهمی در مسائل حقوقی و معاملات خودرو دارد. برای مثال کسی که می‌داند پلاک ۷۸ و پلاک ۶۰ مال کجاست، هنگام خرید آن متوجه است که کدام ماشین سال‌ها در معرض رطوبت و پوسیدگی بوده و کدام‌یک به‌خاطر ترافیک زیاد ممکن است دچار استهلاک کلاچ و گیربکس شده باشد.
در این مطلب می‌خواهیم درباره رنگ‌ها، نمادها و شماره‌هایی که سبب تفاوت پلاک‌ها هستند، توضیح دهیم تا به شناخت بهتری برسیم.
انواع پلاک خودرو
با استعلام شماره پلاک ماشین اطلاعات زیادی درباره آن کسب می‌کنیم؛ مثل میزان خلافی، بیمه شخص ثالث، نوع خودرو، کاربری آن، رنگ، وضعیت فک پلاک و اینکه روی چه خودروهایی نصب بوده است. اما همیشه امکان استعلام پلاک ماشین فراهم نیست و اغلب سامانه‌ها برای استعلام به کد ملی و شماره همراه مالک نیاز دارند. پس بهتر است برخی اطلاعات مهم را خودمان داشته باشیم.
پلاک خودروها بسته به نوع کاربری‌شان رنگ‌های مختلفی دارند و در کل در ۱۴ دسته قرار می‌گیرند. روی آن‌ها آیکون، کلمات یا حروفی هم به چشم می‌خورد که هرکدام معنای خاصی را القا می‌کنند و تفاوت پلاک شهرها را نیز نشان می‌دهند. در این جدول پلاک ماشین می‌توانیم نوع خودرو، رنگ و حروف پلاک را ببینیم:
| نوع خودرو | رنگ پلاک | حروف، نماد و عبارات مندرج در پلاک | |
|---|---|---|---|
| ۱ | سواری شخصی | سفید | ب، ج، د، س، ص، ط، ق، ل، م، ن، و، هـ، ی |
| ۲ | ویژه معلولان و جانبازان | سفید | ژ، نماد ویلچر |
| ۳ | گذر موقت (ترانزیت) | سفید | گ، تاریخ ورود به کشور |
| ۴ | تاکسی | زرد | ت، TAXI |
| ۵ | وسایل نقلیه عمومی | زرد | ع |
| ۶ | دیپلماتیک | قرمز | D |
| ۷ | سرویس سفارتخانه | قرمز | S |
| تشریفات مقامات | قرمز | تشریفات، PROTOCOL | |
| ۸ | نیروی انتظامی | سبز یشمی | پ |
| ۹ | سپاه پاسداران | سبز یشمی | ث |
| ۱۰ | وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح | آبی | ز |
| ۱۱ | ارتش | کرم | ش |
| ۱۲ | ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح | آبی | ف |
| ۱۳ | وسیله نقلیه کشاورزی | زرد | ک |
| ۱۴ | ادارات و نهادهای دولتی | قرمز | الف |
همان‌طور که از جدول مشخص است، رنگ پلاک ملی ایران نوع کاربری خودرو را نشان می‌دهد؛ برای مثال پلاک سفید برای خودروی شخصی، زرد برای تاکسی‌ها و قرمز برای دیپلمات‌ها است. حروف روی پلاک هم به نوع خودرو و وضعیت مالک آن اشاره دارند، مثل «ژ» که به جانباز یا معلول‌بودن راننده اشاره دارد و «گ» که می‌گوید خودرو گذر موقت است.
تفاوت پلاک شهرها در اعداد روی آن
اما تفاوت پلاک شهرها به اعداد روی آن برمی‌گردد که چیدمان‌شان روی اغلب پلاک‌ها از یک الگوی ثابت پیروی می‌کند. بر این اساس نحوه خواندن پلاک ماشین معمولا از راست به چپ و به این شکل است: کد دورقمی در کادر مربعی، عدد سه‌رقمی، یک حرف یا نماد و یک عدد دورقمی.
پیش از این درباره حروف و نمادها صحبت کردیم، در این بخش به اعداد که عامل تفاوت پلاک شهرها هستند، می‌پردازیم.
کد دورقمی در کادر مربعی
در سمت راست هر پلاک یک کادر مربعی کوچک وجود دارد که عددی دورقمی در آن درج شده است. این کد دورقمی استان صدور پلاک را نشان می‌دهد و همان‌طور که در جدول پلاک ماشین شهرها مشخص است، فرق بین پلاک ۷۴ و ۸۴ از جنوب به شمال است.
| استان | کد | استان | کد |
|---|---|---|---|
| تهران | ۱۱، ۲۲، ۳۳، ۴۴، ۵۵، ۶۶، ۷۷، ۸۸، ۹۹، ۱۰، ۲۰، ۴۰ | کرمانشاه | ۱۹، ۲۹ |
| خراسان رضوی | ۱۲، ۳۲، ۴۲، ۳۶، ۷۴ | لرستان | ۳۱، ۴۱ |
| اصفهان | ۱۳،۲۳، ۴۳، ۵۳، ۶۷ | خراسان شمالی | ۳۲، ۲۶ |
| فارس | ۶۳،۷۳، ۸۳،۹۳ | خراسان جنوبی | ۳۲، ۵۲ |
| تهران و البرز | ۶۸،۷۸، ۲۱، ۳۸، ۳۰ | بوشهر | ۴۸، ۵۸ |
| مازندران | ۶۲،۷۲، ۸۲، ۹۲ | کردستان | ۵۱ ،۶۱ |
| خوزستان | ۱۴،۲۴، ۳۴ | یزد | ۵۴، ۶۴ |
| آذربایجان شرقی | ۱۵،۲۵، ۳۵ | گلستان | ۵۹، ۶۹ |
| آذربایجان غربی | ۱۷،۲۷، ۳۷ | چهارمحال و بختیاری | ۷۱، ۸۱ |
| کرمان | ۴۵، ۶۵، ۷۵ | قزوین | ۷۹، ۸۹ |
| گیلان | ۴۶، ۵۶، ۷۶ | هرمزگان | ۸۴، ۹۴ |
| همدان | ۱۸، ۲۸ | سیستان و بلوچستان | ۸۵، ۹۵ |
| سمنان | ۸۶، ۹۶ | زنجان | ۸۷، ۹۷ |
| قم | ۱۶ | اردبیل | ۹۱ |
| مرکزی | ۴۷، ۵۷ | کهگیلویه و بویراحمد | ۴۹ |
| ایلام | ۹۸ |
عدد سه‌رقمی
این عدد سه‌رقمی نقش یک شماره شناسایی منحصربه‌فرد را برای هر خودرو دارد و وسیله نقلیه را در سطح شهر، منطقه یا استان از سایر خودروها متمایز می‌کند.
عدد دورقمی در کنار حرف، نماد یا عبارت
در پلاک‌های شخصی این اعداد دورقمی در کنار حروف بعد از خود، به‌طور دقیق شهر خودرو را مشخص می‌کنند. برای مثال در پلاک‌های استان خوزستان، «۲۴ ب» به شهر آبادان و «۳۴ ب» به باغملک اشاره می‌کند.
جمع‌بندی
رنگ‌ها تنها نوع کاربری خودرو را نشان می‌دهند؛ برای مثال، پلاک زرد برای تاکسی‌ها و وسایل نقلیه عمومی است و پلاک سبز و آبی به خودروهای نظامی اختصاص دارد. تفاوت پلاک شهرها در اعداد روی آن مشخص می‌شود: کد دورقمی در کادر مربعی، استان صادرکننده پلاک را نشان می‌دهد و عدد دورقمی در کنار حرف روی پلاک، شهر آن را مشخص می‌کند. شناخت این جزئیات کمک می‌کند در معاملات خودرو و موقعیت‌های مشابه، رفتار و تصمیم درستی اتخاذ کنیم.
در مجله دایان نظراتی حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین جای ندارد.