معرفی نگهداری و تکثیر گل فیکوس میکروکارپا

این گیاه در طبیعت می تواند به ارتفاعی حدود ۱۵ متر یا بیشتر برسد و تنه ای صاف با پوست خاکستری روشن و قطری بیش از ۱ متر تولید کند. برگ های آن بیضی شکل، چرمی و براق با طول تقریبی ۸ سانتی متر هستند و شاخه ها به صورت عمودی رشد می کنند.

نام های رایج این گیاه شامل انجیر پرده ای (Curtain Fig)، انجیر هندی (Indian Laurel)، برگ بو هندی، انجیر چینی، فیکوس تایوانی و بان یان مالایی می شود. یکی از ویژگی های جذاب آن، توانایی تولید ریشه های هوایی فراوان است که در طبیعت به آن اجازه می دهد مثل یک بان یان واقعی، تنه های فرعی جدید بسازد و گستردگی خیره کننده ای پیدا کند. بعد از خرید این گل و تغییر مکان ریختن برگ ها کاملا طبیعی است پس نگران نباشید.

درخت فیکوس میکروکارپا در طبیعت و تفاوت آن با نسخه گلدانی

در طبیعت، فیکوس میکروکارپا درختی است همیشه سبز و گسترده که گاهی روی دیوارها، پل ها و سازه های بتنی هم می روید و به همین دلیل در برخی مناطق مثل هاوایی و فلوریدا به عنوان یک گونه مهاجم شناخته می شود. بزرگ ترین نمونه ثبت شده این درخت در هاوایی ارتفاعی بالغ بر ۳۳ متر و گستردگی تاجی حدود ۷۶ متر داشته و بیش از هزار تنه هوایی تولید کرده است.

تفاوت اصلی نسخه گلدانی با درخت طبیعی در کنترل اندازه است. وقتی فیکوس میکروکارپا در یک گلدان کوچک قرار می گیرد، به دلیل محدودیت فضای ریشه، به یک گیاه مینیاتوری یا بونسای تبدیل می شود و اندازه نهایی آن به آبیاری، تغذیه و هرس بستگی دارد. همچنین در نسخه گلدانی، معمولاً با هره های ریشه ای و پیوند مواجهیم که ظاهری خاص به گیاه می دهند.

فیکوس میکروکارپا یا فیکوس جینسینگ؟ شفاف سازی یک اشتباه رایج بازار

فیکوس جینسینگ (Ginseng Ficus) در واقع یک نام تجاری است، نه یک نام علمی. این اصطلاح به فیکوس میکروکارپایی اطلاق می شود که ریشه های غده ای و متورم آن به عمد نمایان شده و شبیه به ریشه گیاه جینسینگ (Panax) است. این ریشه های ضخیم در واقع تنه های زیرزمینی هستند که برای ذخیره آب و مواد مغذی متورم شده اند.

نکته مهم این است که فیکوس جینسینگ یک بونسای واقعی به سبک ژاپنی محسوب نمی شود؛ بلکه یک شبه بونسای تجاری است که به صورت صنعتی در چین و مالزی تولید می شود. در فرآیند تولید، گیاه از خاک بیرون کشیده می شود، تنه آن قطع شده و روی ریشه های غده ای باقی مانده، پیوند یا جوانه های جدید تحریک می شوند. بنابراین فیکوس جینسینگ همان فیکوس میکروکارپا است، اما با یک فرم دهی خاص و نام تجاری متفاوت.

انواع فیکوس میکروکارپا و ارقام پیوندی محبوب

فیکوس میکروکارپا در نسخه های باغی و آپارتمانی ارقام متنوعی دارد که هر کدام ظاهر و ویژگی های خاص خودشان را دارند:

بونسای فیکوس میکروکارپا (طرح کلاسیک و ریشه روی سنگ)

این نوع بونسای معمولاً دارای تنه ضخیم و ریشه های هوایی است که روی سنگ یا صخره رشد داده می شوند تا ظاهری کهن و طبیعی پیدا کنند. در این سبک، گیاه در گلدان های کم عمق کاشته می شود و با هرس و سیم بندی مرتب، فرم چتری یا عمودی به خود می گیرد.

فیکوس تایگر بارک (تنه ببری یا پوست ماری)

تایگر بارک یک ارقام زینتی از فیکوس میکروکارپا است که با رگه های روشن و خطوط سبز تیره روی تنه و برگ ها شناخته می شود. این الگوی خاص شبیه به پوست ببر یا پوست مار است و به همین دلیل در بین کلکسیونرها بسیار محبوب است. این رقم به نور بیشتر و رطوبت بالاتر نسبت به انواع سبز معمولی نیاز دارد.

فیکوس میکروکارپا گرین آیلند (برگ های ضخیم و گرد)

گرین آیلند (Green Island) یکی از کولتیوارهای محبوب فیکوس میکروکارپا است که برگ هایی ضخیم تر، براق تر و گردتر نسبت به گونه اصلی دارد. این رقم به دلیل رشد فشرده و مقاومت بالا به کم نوری و شرایط آپارتمانی، انتخابی عالی برای پرچین های فرم داده و توپی شکل (لالیپاپ) در فضای سبز است.

فیکوس میکروکارپا ابلق (واریته های نایاب با حاشیه کرم رنگ)

واریته های ابلق فیکوس میکروکارپا مانند Hawaii و Golden King دارای برگ هایی با لکه ها یا حاشیه های کرم، سفید یا طلایی هستند. این ارقام به دلیل کمبود کلروفیل در بخش های روشن برگ، به نور بیشتری نیاز دارند و رشد کندتری نسبت به انواع سبز دارند. نگهداری از آن ها در آپارتمان های کم نور معمولاً منجر به از دست رفتن رنگ های زیبا و ریزش برگ می شود.

شرایط ایده آل نگهداری گل فیکوس میکروکارپا در آپارتمان

نور مناسب؛ جلوگیری از علفی و کم پشت شدن شاخه ها

فیکوس میکروکارپا به نور روشن و غیرمستقیم نیاز دارد. بهترین مکان، پشت پنجره های جنوبی یا شرقی با پرده نازک است که نور را فیلتر کند. اگر گیاه در سایه قرار بگیرد، شاخه ها بلند و لاغر می شوند و برگ ها فاصله زیادی از هم می گیرند (علفی شدن). در زمستان می توان به گیاه اجازه داد چند ساعت آفتاب مستقیم دریافت کند.

برنامه و میزان آبیاری دقیق در فصول مختلف

آبیاری فیکوس میکروکارپا باید بر اساس اصل خشک شدن سطح خاک انجام شود. قبل از هر بار آبیاری، اجازه دهید نیمی از بالای گلدان خشک شود. در فصل رشد (بهار و تابستان)، آبیاری منظم و کافی است، اما در زمستان گیاه به استراحت می رود و آبیاری باید به ندرت و فقط برای جلوگیری از خشک شدن کامل انجام شود. غرقابی کردن خاک یکی از دلایل اصلی پوسیدگی ریشه و زردی برگ هاست.

دمای محیطی مناسب و شوک دمایی ناشی از جابه جایی

دمای ایده آل برای فیکوس میکروکارپا بین ۲۰ تا ۲۶ درجه سانتی گراد است. این گیاه به سرمای زیر ۱۳ درجه حساس است و ممکن است آسیب ببیند. جابه جایی ناگهانی گیاه از یک مکان گرم به سرد یا برعکس، باعث شوک و ریزش برگ ها می شود. پس از خرید، گیاه را در یک مکان ثابت بگذارید و از جابه جایی مکرر خودداری کنید.

تامین رطوبت و ساخت جزیره (تحریک به ساخت ریشه های هوایی زیبا)

فیکوس میکروکارپا به رطوبت بالا (ترجیحاً ۷۰ تا ۱۰۰ درصد) علاقه دارد. برای تامین رطوبت در آپارتمان های خشک، می توانید از جزیره استفاده کنید: یک سینی پر از سنگ ریزه و آب درست کنید و گلدان را روی آن قرار دهید، به شرطی که ته گلدان با آب تماس نداشته باشد. اسپری کردن برگ ها نیز مفید است، اما رطوبت مداوم و بالا باعث تحریک رشد ریشه های هوایی زیبا می شود که ظاهر بونسای را جذاب تر می کند.

ترکیب خاک مناسب و نحوه اصولی تعویض گلدان بونسای

خاک مناسب برای فیکوس میکروکارپا باید زهکشی عالی داشته باشد. ترکیب پیشنهادی برای بونسای عبارت است از: خاک برگ (۴۰%)، پرلیت (۳۵%) و ماسه شسته (۲۵%). برای انواع بونسای، خاک بنسای آماده که شامل پومیس، پرلیت و خاک برگ است نیز بسیار مناسب است. تعویض گلدان برای بونسای هر ۲ تا ۳ سال و در بهار انجام می شود. هنگام تعویض، یک سوم از ریشه های قدیمی را هرس کنید و از خاک تازه استفاده نمایید.

اصول هرس، فرم دهی و سیم بندی بونسای فیکوس میکروکارپا

بهترین زمان هرس برای افزایش تراکم چتری برگ ها

بهترین زمان برای هرس اصلی فیکوس میکروکارپا، اواخر زمستان یا اوایل بهار قبل از شروع رشد جدید است. برای افزایش تراکم و چتری شدن، نوک شاخه های جوان را با فاصله دو برگ قطع کنید تا گیاه مجبور به انشعاب شود. هرس را می توان در طول فصل رشد نیز انجام داد، اما باید بدانید که فیکوس هنگام برش شیره سفیدی ترشح می کند که ممکن است محیط را کثیف کند.

فنون سیم بندی برای شکل دادن به تنه ها و شاخه های منعطف

سیم بندی یکی از تکنیک های اصلی در بونسای است. برای فیکوس میکروکارپا، از سیم آلومینیومی با ضخامت مناسب استفاده کنید و آن را با زاویه ۴۵ درجه دور شاخه بپیچید. شاخه های جوان انعطاف پذیری بالایی دارند و می توان آن ها را به فرم های دلخواه خم کرد. پس از ۲ تا ۳ ماه، وقتی شاخه فرم گرفت، سیم را باز کنید تا جای زخم روی پوست باقی نماند.

آموزش گام به گام تکثیر فیکوس میکروکارپا در خانه

تکثیر از طریق قلمه ساقه (در آب و در بستر کوکوپیت/پرلیت)

قلمه گیری ساده ترین روش تکثیر فیکوس میکروکارپا است. یک قلمه از ساقه های نیمه خشبی با حداقل ۲ تا ۳ برگ جدا کنید. شیره سفید را با آب بشویید و سپس قلمه را در آب یا در بستر کوکوپیت و پرلیت قرار دهید. ریشه دهی معمولاً ۲ تا ۴ هفته طول می کشد. استفاده از پودر ریشه زایی می تواند سرعت ریشه دهی را افزایش دهد.

تکثیر به روش خوابانیدن هوایی (ویژه شاخه های ضخیم بونسای)

خوابانیدن هوایی (Air Layering) روشی عالی برای تکثیر از شاخه های ضخیم بونسای است. یک زخم روی پوست شاخه ایجاد کنید، لایه ای از خزه مرطوب را دور آن بپیچید و با پلاستیک ببندید. پس از چند هفته تا چند ماه، ریشه ها در داخل خزه ظاهر می شوند. سپس شاخه را جدا کرده و در گلدان جدید بکارید. این روش برای شاخه هایی که ضخیم هستند و قلمه گیری آن ها دشوار است، بسیار کارآمد است.

تکثیر فیکوس میکروکارپا با بذر و ریشه دار کردن برگ (امکان پذیری و چالش ها)

تکثیر با بذر فیکوس میکروکارپا در خانه معمولاً عملی نیست، زیرا میوه ها نیاز به گرده افشانی توسط زنبورهای خاص دارند که در آپارتمان وجود ندارند. ریشه دار کردن برگ نیز امکان پذیر نیست، زیرا برگ های فیکوس توانایی تولید ریشه و جوانه را ندارند. بنابراین برای تکثیر خانگی، قلمه گیری و خوابانیدن هوایی بهترین گزینه ها هستند.

راهنمای قیمت و خرید فیکوس میکروکارپا سالم

عوامل موثر بر قیمت فیکوس میکروکارپا و بونسای جینسینگ

قیمت فیکوس میکروکارپا و بونسای جینسینگ به چند عامل بستگی دارد:

• سن تنه و ضخامت ریشه غده ای: ریشه های غده ای هرچه ضخیم تر و سنگین تر باشند، گیاه مسن تر و گران تر است. وزن ریشه می تواند از ۵ گرم تا ۷ کیلوگرم یا بیشتر متغیر باشد.
• فرم دهی و تراکم شاخ و برگ: یک بونسای با تاج متراکم، فرم چتری منظم و ریشه های هوایی زیبا بسیار گران تر از یک گیاه خام و فرم نداده است.
• اصالت و سلامت: گیاهان وارداتی یا پیوندی با کیفیت بالا قیمت بالاتری دارند. همچنین گیاهانی که در گلخانه های معتبر با شرایط ایده آل پرورش یافته اند، سالم تر و گران تر هستند.

چک لیست تست سلامت ریشه و ساقه قبل از پرداخت وجه در گلخانه

قبل از خرید فیکوس میکروکارپا، این موارد را بررسی کنید:

• ریشه ها: ریشه های غده ای باید سفت، سنگین و بدون نرمی باشند. اگر ریشه اسفنجی یا چروکیده باشد، نشانه مشکل است.
• برگ ها: برگ ها باید براق، ضخیم و بدون لکه های قهوه ای یا زرد باشند.
• ساقه: ساقه باید محکم و بدون علائم پوسیدگی باشد. شیره سفید در محل بریدگی نشانه سلامت گیاه است.
• آفات: زیر برگ ها و محل اتصال برگ به ساقه را برای شپشک آردآلود، شته و عنکبوت قرمز بررسی کنید.
• شرایط گلدان: مطمئن شوید گلدان دارای سوراخ زهکشی است. خاک نباید بوی نامطبوع یا خیسی مداوم داشته باشد.

علت مشکلات، آفات و زرد شدن برگ های فیکوس میکروکارپا

شوک ورود به خانه جدید؛ علت اصلی ریزش ناگهانی برگ ها پس از خرید

ریزش ناگهانی برگ ها پس از خرید معمولاً به دلیل شوک جابه جایی است. فیکوس میکروکارپا به تغییرات محیطی مثل نور، دما و رطوبت حساس است. این شوک می تواند چند هفته طول بکشد. در این مدت، گیاه را جابه جا نکنید، آبیاری را تنظیم کنید و کود ندهید تا ریشه ها خود را با شرایط جدید وفق دهند.

نرم شدن، چروکیدگی یا اسفنجی شدن تنه ضخیم

نرم شدن یا چروکیدگی ریشه غده ای فیکوس جینسینگ معمولاً نشانه کم آبی شدید یا پوسیدگی ریشه است. اگر ریشه اسفنجی و تو خالی باشد، احتمالاً پوسیدگی رخ داده که در اثر آبیاری بیش از حد و زهکشی ضعیف ایجاد شده است. در این صورت، ریشه های پوسیده را هرس کنید، از قارچ کش استفاده کنید و آبیاری را کاهش دهید.

درمان لکه های قهوه ای، زردی برگ ها و مهار شپشک آردآلود

• لکه های قهوه ای: معمولاً نشانه قارچ یا آبیاری بیش از حد است. برگ های آلوده را حذف کنید، تهویه را بهبود دهید و از قارچ کش استفاده کنید.
• زردی برگ ها: می تواند به دلیل کم نوری، کم آبی، آبیاری بیش از حد یا کمبود مواد مغذی باشد. شرایط نگهداری را بازبینی کنید و در فصل رشد از کود مایع هر ماه استفاده کنید.
• شپشک آردآلود: توده های سفید پنبه ای روی برگ ها و ساقه ها هستند. با پنبه آغشته به الکل آن ها را پاک کنید و در موارد شدید از حشره کش استفاده نمایید.

سوال های گل کاران درباره فیکوس میکروکارپا

چه مدت طول می کشد تا شوک جابه جایی و ریزش برگ فیکوس تمام شود؟

معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته طول می کشد تا گیاه با محیط جدید سازگار شود و ریزش برگ ها متوقف گردد.

آیا فیکوس میکروکارپا برای گربه و سگ سمی است؟

بله، شیره سفید این گیاه برای گربه ها و سگ ها سمی است و می تواند باعث تحریک دهان و استفراغ شود.

هر چند وقت یک بار باید خاک و گلدان بونسای را تعویض کرد؟

برای بونسای، تعویض گلدان و خاک معمولاً هر ۲ تا ۳ سال یک بار در بهار انجام می شود.

چطور می توان تنه های فیکوس میکروکارپا را وادار به تولید ریشه هوایی کرد؟

با افزایش رطوبت محیط به بالای ۷۰ درصد و اسپری کردن مداوم تنه و شاخه ها، گیاه تحریک به تولید ریشه های هوایی می شود.