یک ماموریت بینستارهای که حدود ۲۰ سال است برای یافتن پاسخ گیجکنندهترین سوال در تاریخ اخترشناسی است (یا شاید جواب این سوال سرنوشت گیتی را مشخص میکند) درخطر لغو شدن قرار دارد. تلسکوپ دابلیوفرست (Wfirst) برای بررسی نیروی اسرارآمیزی بهنام انرژی تاریک طراحی شده بود. این انرژی سرعت توسعه گیتی را افزایش میدهد. این تلسکوپ همچنین برای جستوجو و بررسی سایر سیارههای اطراف دیگر ستارهها ساخته شد.
مقالههای مرتبط:
درسال ۲۰۱۰ یک هیئت بلندپایه از آکادمی ملی علوم که وظیفهی تقسیمبندی آیندهی اخترشناسی فضایی را برعهده داشتند، بیشترین اولویت برای دههی آینده را به این ماموریت اختصاص دادند. این برنامه قرار است با هزینهای ۳/۲ میلیارد دلاری در اواسط دههی ۲۰۲۰ انجام گیرد. اما اخیرا بودجهی مورد نیاز برای آن در ناسا توسط دونالد ترامپ کنار گذاشته شد.
اثر باقیماندهاز ابرنواختر نوع ۱ای در کهکشان راه شیری مشاهده شد. این پدیده یکیاز چیزهایی در کیهان است که نشان میدهد جهان باچه سرعتی درحال گسترش یافتن است. مشاهده ستارههای درحال انفجار به اخترشناسان کمک کرد تا وجود انرژی تاریک را درحدود ۲۰ سال پیش کشف کنند.
رابرت ام.لایتفوت جونیور، مدیر اجرایی آژانس، در بیانیهای تصمیم دونالد ترامپ درمورد بودجه را تصمیمی سخت نامید و خواستار این شد که منابع به سایر اولویتهای آژانس اختصاص داده شود. ناسا دوباره روی ماه متمرکز میشود.
همه میدانند که پیشنهاد رئیسجمهور درخصوص بودجه آخرین سخن او بوده است. کنگره که معمولا به پیشنهادات آکادمی گوش میکند، آخرین حرف را درخصوص بسیاری از ماموریتهای ناسا شامل تلسکوپ فضایی هابل خواهد زد. دانشمندان فضایی آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا که خانهی بسیاری از ماموریتهای فضایی است، یک نقل قول قدیمی دربین خودشان دارند:
یک ماموریت زمانی یک ماموریت واقعی است که لغو شود.
رابرت لایتفوت جونیور، مدیر اجرایی ناسا، درحال ایراد یک سخنرانی درخصوص وضعیت آژانس در ۱۲ فوریه در مرکز پروازهای فضایی مارشال هانتسویل آلاباما
پیشنهاد لغو ماموریت، اعتراض اخترشناسان را درپی داشت. آنها هشدار دادند که عقب کشیدن از این ماموریت بهمعنای عقب کشیدن از دانشی است که باعث قدرتمند شدن آمریکا میشود. این عقبنشینی همچنین میتواند به پروژههای آینده آسیب وارد کند. پروژههایی همانند این ماموریت، نیازمند کمک بینالمللی هستند. لغو این ماموریت با لغو برخورددهندهی سوپرکنداکتور مقایسه میشود که لغو آن به سلطهی آمریکا در فیزیک ذرات پایان داد.
دیوید اسپرگل، رئیس سابق هیئت مطالعات فضایی آکادمی گفت که سایر کشورها برای برنامهریزیهای خود به آمریکا وابسته هستند و به مشاورهی آکادمی ملی نیاز دارند. او گفت تعدادی از افراد با بوروکراسی و خارج از ساختار ناسا، روندهای این اجتماع را که طی دهها سال بهدست آمده است، سرنگون و لغو کردهاند و سعی کردند که برای علوم فضایی و اخترشناسی تعیین مسیر کنند.
مقالههای مرتبط:
اخترشناسان از سال ۱۹۹۸ بهدنبال یک ماموریت فضایی برای بررسی انرژی تاریک بودهاند. در این سال مشاهداتی که از ستارههای درحال انفجار مشهور به ابرنواختر بهدست آمد، نشان داد که توسعهی گیتی درحال سرعت گرفتن است و کهکشانهای دور با گذر زمان بسیار سریعتر از ما دور میشوند. اینگونه که اگر شما کلید ماشینتان را بیندازید، آنها آن را به سقف میٰرسانند.
این کشف باعث شد تا سه تن از اخترشناسان آمریکایی جایزه نوبل دریافت کنند. دانشمندان میگویند که سرنوشت گیتی و همچنین ماهیت فیزیک، وابستهبه ماهیت انرژی تاریک است.
فیزیکدانان یک توضیح ازپیش آمادهشده برای این جریان دارند، اما بسیاری از آنها معتقدند که این توضیح مانند درمانی است که از خود بیماری بدتر خواهد شد: عاملی نامعلوم بهنام ثابت کیهانی که درسال ۱۹۱۷ توسط اینشتین مطرح شد. اینیشتین و بعدا نظریهی کوانتومی او تایید کردند که فضای خالی میتواند یک نیروی دافعه و ضدگرانشی اعمال کند و چیزها را از یکدیگر جدا کند.
اگر چنین گفتهای درست باشد هرچه جهان بیشتر رشد کند، توسعهی آن سریعتر میشود و از خودش بیشتر فاصله میگیرد. درنهایت، سایر کهکشانها آنقدر سریع حرکت میکنند که ما دیگر نمیتوانیم آنها را ببینیم. جهان هستی تاریک و سرد میشود. لارنس کراس، اخترشناسی از ایالت آریزونا این فرضیه را اینگونه توصیف کرد: بدترین گیتی ممکن. اما اگر برخی از میدانهای نیروی نامشخص با توجه به زمان فضایی و کهکشانها تغییر کنند، این اثر میتواند باگذر سالهای زیاد حتی برعکس شود.
مسئلهی دیگر این است که شاید ما اصلا درکی از گرانش نداریم
فرانک ویلچک، برندهی جایزه نوبل فیزیک از موسسهی فناوری ماساچوست گفت:
انرژی تاریک اسرارآمیزترین حقیقت در تمامی علوم فیزیکی است. این حقیقت بیشترین پتانسیل برای تکان دادن تمامی بنیانها را دارد.
اخترشناسانی که این کشف را انجام دادند از ستارههای درحال انفجار مشهور به ابرنواختر نوع 1A استفاده میکردند. این ستارهها نقش نشانگر فاصله کیهانی را برای ردیابی نرخ توسعه گیتی را بازی میکردند. از آن زمان بهبعد، ابزارهای دیگری هم بهوجود آمدند که اخترشناسان با استفاده از این ابزار میتوانستند انرژی تاریک را اندازهگیری کنند. آنها با توجه به اینکه انرژی تاریک چگونه رشد کهکشانها و سایر ساختارهای گیتی را بهتعویق میاندازد، این اندازهگیری را انجام میدادند.
درسال ۱۹۹۹ سال پرلموتر از آزمایشگاه لارنس برکلی که یکی از کاشفان انرژی تاریک بود، ماموریت فضایی بهنام اسنپ (کاوشگر فضایی شتاب ابرنواختر) را پیشنهاد داد تا تنها همین کار را انجام دهد.
اثر یک هنرمند از تلسکوپ دابلیوفرست که قرار است در دهه ۲۰۲۰ بررسی عمیقی از انرژی تاریک بهعمل آورد
درسال ۲۰۰۸ ناسا و دپارتمان انرژی بودجهای ۶۰۰ میلیون دلاری برای یک ماموریت درنظر گرفتند که شامل هزینههای پرتاب نمیشد” اما ناسا و دپارتمان انرژی متوجه شدند که این بودجه نمیتواند همکاری و نیاز گروهیاز دانشمندان انرژی تاریک را پاسخگو باشد.
درسال ۲۰۱۰ کمیتهای از آکادمی ملی علوم چندین پیشنهاد رقابتی را ترکیب کردند تا بتوانند این ماموریت را انجام دهند. پل شکتر، یکی از اخترشناسان موسسهی فناوری ماساچوست که دراین کار نقش داشت آن را دابلیوفرست (تلسکوپ ارزیابی مادونقرمز میدان عظیم) نامید. حرف دابلیو دارای دو معناست: یکی بهمعنی عظیم و دیگر اینکه این حرف، پارامتری حیاتی برای اندازهگیری شدت انرژی تاریک است. تلسکوپ هم کار جستوجوی سیارات فراخورشیدی ( سیاراتی که فراتراز منظومه شمسی قرار دارند) را برعهده دارد.
اما ناسا تا ساخت تلسکوپ فضایی جیمز وب را تمام نکند، پولی برای شروع این پروژه نخواهد داشت. این تلسکوپ نسل بعدی تلسکوپ فضایی هابل است. ناسا بعد از بررسی تفکرات و مقاصد آکادمی قبول کرد که پروژهی وب بهطور نادرست مدیریت شده است. این تلسکوپ که قرار بود درسال ۲۰۱۴ راهاندازی شود، هنوز به یک بودجهی ۱/۶ میلیارد دلاری و چندسال زمان بیشتر برای تکمیل شدن نیاز دارد. کار این تلسکوپ بررسی و جستوجوی اولین ستارهها و کهکشانهایی خواهد بود که در گیتی تشکیل شدهاند؛ ولی این تلسکوپ برای انرژی تاریک طراحی نشده است. قرار است که این تلسکوپ سال آینده آغازبهکار کند.
تلسکوپ دابلیوفرست هم باید منتظر بماند
ناسا برای اینکه وقفه تاسال ۲۰۲۵ (یا تاهرموقع که ماموریت آمریکایی درنهایت بتواند آغازبهکار کند) را جبران کند و عقب نماند سهمیاز ماموریت انرژی تاریک اروپایی بهنام اقلیدس را خرید. این ماموریت قرار است درسال ۲۰۲۱ راهاندازی شود. اما این پروژه اروپایی جامعیت دابلیوفرست را ندارد و بهطور مثال از ابرنواختر استفاده نمیکند.
داستان در ماه ژوئن سال ۲۰۱۲ دراماتیکتر شد. دراین زمان دفتر ملی شناسایی که وظیفه کنترل ماهوارههای جاسوسی را برعهده دارد، یک تلسکوپ بدون استفاده و اضافه را به ناسا پیشنهاد کرد که شبیهبه تلسکوپ هابل بود و بهجای آسمان، برای نظارت بر زمین طراحی شده بود.
شکل و قالب خارجی تکمیلنشده تلسکوپ دابلیوفرست. کنگره تصمیم خواهد گرفت که تامین بودجه این پروژه بعداز حکم منفی ترامپ ادامه پیدا کند یا خیر.
این تلسکوپ پیشنهادی از طرف دفتر سازمان ملی، میدان دید بسیار گستردهای داشت و میتوانست نقاط گستردهای از مناطق آسمان را برای ابرنواختر مورد بررسی و نظارت قرار دهد. آینهی اصلی این تلسکوپ (مانند قطر ۹۴ اینچی هابل) دوبرابر بزرگتر از آینهای بود که برای دابلیوفرست درنظر گرفته شده بود و باعث میشد که قدرت جمعآوری نور آن ۴ برابر شود و نفوذ عمیقی بر کیهان داشته باشد.
این هدیه باعث شد که هزینهای برای ساخت یک تلسکوپ جدید مصرف نشود، اما بازهم بدون مشکل نبود. چندتن از اخترشناسان گفتند که استفاده از یک تلسکوپ بزرگتر نیازمند یک دوربین بزرگتر و گرانتر و اپتیکهای پشتی پیچیدهتری است. ولی با این حال آکادمی از این هدیه استقبال کرد و آن را وارد کار کرد.
اخیرا یک عنصر جنجالی دیگر نیز به این ماموریت اضافه شده است: یک کونرنوگراف که میتوان از آن برای مسدود کردن نور ستارهها استفاده کرد تا بتوان سیارات کمنور نزدیک این ستارهها را شناسایی کرد.
تابستان گذشته یک هیئت بررسی مستقل توسط ناسا و با رهبری فیونا هریسون (استاد موسسه فناوری کالیفرنیا) بهکار گرفته شد. این هیئت برای تایید و بررسی اهداف علمی اساسی این ماموریت و روششناسی آن بهکار گرفته شد. این هیأت همچنین درقبال مشکلاتی از ماموریت که ممکن است هزینههای آن را افزایش دهند مسئول است. فعلا همه چیز بهتصمیم کنگره بستگی دارد. مایکل ترنر، اخترشناسی در دانشگاه شیکاگو گفت:
درست است که هیچکس است دوست ندارد بشنود که یک شخص مهم پیشنهاد لغو شدن پروژه مورد علاقهاش را مطرح کرده است، ولی من معتقدم که همچون سال گذشته، این کنگره خواهد بود که بودجه را خواهد نوشت. امیدوار و معتقدم که کنگره باهوشتر خواهد بود.
در مجله دایان نظراتی حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین جای ندارد.